# Ermenistan'da bulunan bir nükleer enerji santraline ilişkin - **Tür:** Yazılı soru önergesi (TBMM 28. Dönem) - **Esas no:** 7/20707 - **Veren:** Selçuk Özdağ (Yeni Yol, Muğla) - **Muhatap:** Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı (Alparslan Bayraktar) - **Veriliş tarihi:** 16 Aralık 2024 - **Durum:** TBMM’nin kaydına göre süresi geçtikten sonra cevaplandı (verilişinden 49 gün sonra, 3 Şubat 2025) - **TBMM kaydı:** https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/8376c89f-6bb0-4b90-b62f-0193d4d53fbd - **Vekilpedia:** https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-20707-ermenistan-da-bulunan-bir-nukleer-enerji-santraline-iliskin > Selçuk Özdağ (Yeni Yol), 16 Aralık 2024 tarihinde 7/20707 esas numaralı yazılı soru önergesi verdi; muhatap: Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı. TBMM’nin kaydına göre süresi geçtikten sonra cevaplandı (verilişinden 49 gün sonra, 3 Şubat 2025). ## Önerge metni Aşağıdaki sorularımın Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Sayın Alparslan Bayraktar tarafından yazılı olarak cevaplandırılmasını, Anayasa'nın 98 ve İçtüzüğün 96'ncı maddeleri gereğince arz ederim. Saygılarımla. ,Doç. Dr. Selçuk Özdağ Muğla Milletvekili Saadet Partisi Grup 2 şkanvekili Ermenistan sınırına 16 kilometre uzaklıkta bulunan Metsamor Nükleer Enerji Santrali, 1960'lı yılların eski teknolojisiyle inşa edilmiş olup, dünyanın en riskli nükleer santrallerinden biri olarak değerlendirilmektedir. Metsamor, Türkiye sınırına çok yakın konumu nedeniyle, olası bir kaza durumunda sınır illerimizi ciddi çevresel, ekonomik ve sağlık riskleriyle karşı karşıya bırakmaktadır. Avrupa Birliği başta olmak üzere uluslararası kuruluşlar, bu santralin kapatılması çağrısında bulunmasına rağmen, Ermenistan hükümeti santralin kullanım ömrünü 2036'ya kadar uzatmış ve yeni bir enerji bloğu inşası için çalışmalar başlatmıştır. Bununla birlikte, bölgede sıkça meydana gelen depremler, Metsamor Santrali'nin güvenliğini daha da tartışmalı hale getirmektedir. Santralden kaynaklanabilecek bir nükleer kaza sadece Ermenistan'ı değil, tüm komşu ülkeleri, özellikle Türkiye'yi etkileyebilecek bölgesel bir felakete yol açabilir. Bu durum, sınır bölgelerimizde halk sağlığını, çevresel dengeleri ve ekonomik faaliyetleri doğrudan tehdit etmektedir. Bu çerçevede, Türkiye'nin gerekli önlemleri alması, uluslararası girişimlerde bulunması ve Metsamor kaynaklı risklere karşı etkili bir eylem planı oluşturması önem arz etmektedir. Ç Grup Başkanlığı 2 0 / 0 / Bu bağlamda; 1. Metsamor Nükleer Enerji Santrali'nin olası bir kazasında Türkiye'nin sınır illerindeki çevre ve insan sağlığı üzerindeki etkilerinin azaltılması için alınan önlemler nelerdir? 2. Türkiye, Metsamor Santrali'nin uluslararası standartlarda güvenlik denetimlerine tabi tutulması için hangi girişimlerde bulunmuştur? 3. Metsamor Santrali'nin kullanım ömrünün uzatılmasına ve yeni reaktör inşasına ilişkin Türkiye'nin Ermenistan hükümetiyle yaptığı diplomatik görüşmeler olmuş mudur? 4. Türkiye sınırındaki nükleer risklere karşı erken uyarı sistemlerinin kurulması ve sınır bölgelerinde radyasyon ölçüm ekipmanlarının temini konusunda hangi çalışmalar yapılmıştır? 5. Avrupa Birliği ve uluslararası kuruluşlar tarafından Metsamor Santrali"nin kapatılmasına yönelik yapılan çağrılara Türkiye"nin desteği hangi düzeydedir? 6. Metsamor Santrali kaynaklı olası bir kaza durumunda, sınır illerinde oluşturulacak acil durum müdahale planlarına ilişkin bir çalışma yapılmış mıdır? 7. Metsamor'un güvenliğini artırmaya yönelik uluslararası kuruluşların yürüttüğü projelere Türkiye'nin dahil edilmesi için bir girişim düşünülmekte midir? 8. Türkiye, Metsamor Nükleer Enerji Santrali'ne alternatif enerji kaynakları geliştirilmesi için bölgesel iş birliği mekanizmaları oluşturmayı planlamakta mıdır? 9. Türkiye sınırına yakın bir bölgede yer alan Metsamor Santrali"nden kaynaklı olası çevre kirliliğinin etkilerini ölçmek ve izlemek için bilimsel bir araştırma yürütülmekte midir? 10. Ermenistan hükümetinin yeni enerji bloğu inşa etme kararına karşı Türkiye'nin uluslararası platformlarda yaptığı girişimler nelerdir? ## Bakanlığın cevabı Metsamor Nükleer Güç Santrali'nde (Metsamor NGS) meydana gelebilecek acil durumlara ilişkin Bakanlığımız ve ilgili kuruluşları ile AFAD Başkanlığı tarafından yürütülen çalışmalar sürekli güncellenerek devam etmektedir. Alınan tedbirlere ek olarak, AFAD Başkanlığı koordinatörlüğünde, özellikle Iğdır ve civar illerde yaşayan vatandaşlarımıza yönelik olarak farkındalık oluşturma ve muhtemel bir acil durum öncesi gerekli hazırlıkların yönetilmesi amacıyla bilgilendirme çalışmaları da yapılmaktadır. Ayrıca, Nükleer Düzenleme Kurumu (NDK), Iğdır ili ve çevresini uluslararası standartlar çerçevesinde yürütülen Iğdır Çevresi Radyolojik İzleme Faaliyeti dahilinde yakından takip etmektedir. Bu faaliyette, havadaki gama radyasyon doz hızı anlık olarak; toprak, bitki, gıda, yem, su, biyoindikatör vb. çevresel ortamlar ise radyolojik ölçüm ve analizler ile düzenli olarak kontrol edilmektedir. Ülkemizin birçok noktasında olduğu gibi Ermenistan sınırımız da Radyasyon Erken Uyarı Sistemi Ağına (RESA) bağlı bulunmakta olup, söz konusu nükleer santralde meydana gelebilecek olası bir kaza sonrası doz seviyeleri için senaryoların çalışılması ve acil koruyucu önlemlerin belirlenmesinin yanı sıra Türkiye Enerji, Nükleer ve Maden Araştırma Kurumu (TENMAK) gibi ilgili kuruluşlarımız tarafından konuya yönelik bilimsel araştırma ve projeler yürütülmektedir. Metsamor NGS'den kaynaklı herhangi bir radyoaktif madde salımı, Ermenistan sınırına yakın olarak konuşlandırılan RESA istasyonları aracılığıyla anında tespit edilebilmektedir. Radyasyon düzeylerinde olası bir artış İl Afet ve Acil Durum Yönetim Merkezi'ne (İAADYM) hemen bildirilecek ve Ulusal Radyasyon Acil Durum Planı (URAP) ile uyumlu olarak hazırlanan Iğdır İl Radyasyon Acil Durum Planı kapsamında gerekli adımlar uygulanacaktır. Metsamor NGS Ülkemizin de üyesi olduğu Uluslararası Atom Enerjisi Kurumu (UAEA) tarafından yakından izlenmektedir. UAEA'nın söz konusu tesisin yapısal eksikliklerinden kaynaklanan güvenlik zaaflarını gidermeye yönelik olarak yürüttüğü çalışmalar, santralin yeniden çalışmaya başladığı tarihten bu yana sürdürülmektedir. UAEA'nın çalışmaları, Metsamor'a düzenlenen denetim amaçlı güvenlik misyonları aracılığıyla gerçekleştirilmekte, her misyon sonrasında ayrıntılı rapor hazırlanmaktadır. Metsamor'un, yapısal eksiklikleri nedeniyle insan ve çevre sağlığı bakımından oluşturduğu riskler, UAEA'nın saklayıcısı olduğu Nükleer Güvenlik Sözleşmesi kapsamında gözden geçirme toplantılarında ele alınmaktadır. Santralin yeniden çalıştırılma kararı alınmasından itibaren NDK Metsamor reaktörüne ilişkin gelişmeleri izlemeye ve gerekli önlemleri almaya başlamıştır. Anılan nükleer santralin durumu yakından izlenmekte, güvenlik bakımından eksiklikleri gerek UAEA, gerek Avrupa Komisyonu nezdinde gündemde tutulmaktadır. Öte yandan; Metsamor nükleer santralinin oluşturduğu riskler, UAEA'nın 60. Genel Konferansında ülkemiz tarafından açıklanan ulusal bildiride dile getirilmiştir. Bu bildiride; uluslararası topluma çağrıda bulunularak, bölgemiz ve dünyanın ikinci bir Çernobil vakasını kaldıramayacağı ifade edilmiş, mevcut risklerin ortadan kaldırılması için Metsamor Nükleer Santralinin kapatılması gerektiği ifade edilmiştir Bu kapsamda gerek ulusal gerekse uluslararası mecralarda Ülkemiz menfaatini koruyacak şekilde adımlar atılmakta olup, söz konusu santral ile ilgili görüşler her fırsatta ilgili organizasyonlarda dile getirilmekte ve süreç yakından takip edilmektedir. Ermenistan, 1963 tarihli Nükleer Zarardan Hukuki Sorumluluğa Dair Viyana Sözleşmesi'ne taraftır. Dolayısıyla olası bir acil durum halinde nükleer zararların tazmininde bu sözleşme hükümleri uygulanacaktır. Herhangi bir nükleer kaza meydana geldiğinde söz konusu zararlar, uluslararası hukuk çerçevesinde ya da genel borçlar hukuku çerçevesinde tazmin edilecektir. Ayrıca, Ermenistan'ın ilgili mevzuatına göre, nükleer enerji sektörü devlet tekelinde bulunmaktadır. Konu ile ilgili uluslararası örgütlerin verilerine bakıldığında, Ermenistan'daki nükleer santral için mali teminat sınırı bulunmamaktadır. Alparslfa BAYRAKTAR Bakan --- **Kaynak gösterme:** Selçuk Özdağ (Yeni Yol, Muğla). “Ermenistan'da bulunan bir nükleer enerji santraline ilişkin”. TBMM 28. Dönem yazılı soru önergesi 7/20707, 16 Aralık 2024. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-20707-ermenistan-da-bulunan-bir-nukleer-enerji-santraline-iliskin (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/8376c89f-6bb0-4b90-b62f-0193d4d53fbd Vekilpedia, TBMM’nin kamuya açık kayıtlarını derleyen bağımsız bir arşivdir; TBMM’nin resmî sitesi değildir ve yorum yapmaz.