# Ülkemizin 2024 yılındaki iç ve dış borcuna ilişkin - **Tür:** Yazılı soru önergesi (TBMM 28. Dönem) - **Esas no:** 7/20804 - **Veren:** Faik Öztrak (CHP, Tekirdağ) - **Muhatap:** Hazine ve Maliye Bakanlığı (Mehmet Şimşek) - **Veriliş tarihi:** 19 Aralık 2024 - **Durum:** TBMM’nin kaydına göre süresi geçtikten sonra cevaplandı (verilişinden 127 gün sonra, 25 Nisan 2025) - **TBMM kaydı:** https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/b40ff040-6aaa-4480-b5bf-0193e3c76894 - **Vekilpedia:** https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-20804-ulkemizin-2024-yilindaki-ic-ve-dis-borcuna-iliskin > Faik Öztrak (CHP), 19 Aralık 2024 tarihinde 7/20804 esas numaralı yazılı soru önergesi verdi; muhatap: Hazine ve Maliye Bakanlığı. TBMM’nin kaydına göre süresi geçtikten sonra cevaplandı (verilişinden 127 gün sonra, 25 Nisan 2025). ## Önerge metni Aşağıda ifade edilen sorularımın T.C. Hazine ve Maliye Bakanı Sn. Mehmet Şimşek tarafından yazılı olarak cevaplandırılmasını arz ederim. Saygılarımla. ekirdağ Milletvekili Türkiye'nin orijinal vadesine bir yıl ya da daha az süre kalan dış borçları, 2024 yılının Ekim ayı itibariyle 236 milyar doları aşmıştır. Bu kapsamdaki finansal kesim hariç özel sektör şirketlerinin dış borcu, geçen yılın aynı dönemine göre değişmeyerek 72 milyar dolar seviyesinde kalırken; -Merkezi Yönetimin dış borcu yüzde 44,9 -Genel Hükümetin dış borcu yüzde 39,4 -Kamunun finansal olmayan kuruluşlarının dış borcu yüzde 463 -Kamunun önümüzdeki bir yıl içinde ödemesi ya da çevirmesi gereken toplam dış borcu yüzde 26,5 artmıştır. Ayrıca, vadesine bir yıl ya da daha az kalan dış borçların Türkiye'nin Brüt Dış Borcuna oranına baktığımızda, Merkez Bankası'nın faiz indirimlerine başladığı 2021 yılının üçüncü üç ayı ile 2024 yılının ikinci üç ayı arasında, bu oranın yüzde 38'den yüzde 46'ya yükseldiği görülmektedir. Hazine ve Maliye Bakanlığı'nın yayımladığı İç Borç Ödeme Projeksiyonlarına göre ise Merkezi Yönetimin önümüzdeki bir yılda (Kasım 2024-Ekim 2025) iç borçlar için 736 milyar lira anapara, 1 trilyon 243 milyar lira faiz ödemesi yapması öngörülmektedir. Diğer taraftan, bütçeden yapılan faiz ödemeleri konusunda da ciddi bir tahmin sorunu yaşandığı anlaşılmaktadır. Faiz harcamalarıyla ilgili olarak, makroekonomik durum ve piyasa göstergeleriyle ilgili öngörüler gerçekçiyse, isabetli tahminlerde bulunmak mümkündür. Nitekim önceki yılların OVP'lerine bakıldığında, faiz harcamalarıyla ilgili iki yıllık tahminlerin gerçekleşmeye yakın olduğu görülmektedir. Örneğin 2019 yılında yayımlanan ve 2020-2022 dönemini kapsayan Orta Vadeli Program'da, 2021 yılında bütçeden yapılacak faiz harcamaları 159,5 milyar TL olarak tahmin edilmiş; söz konusu yılda gerçekleşme 180,9 milyar TL olarak gerçekleşmiştir. Buna karşın 2022'de yayımlanan ve 2023-2025 dönemini kapsayan Orta Vadeli Program'da, 2024 yılında bütçeden yapılacak faiz harcamaları 698 milyar lira olarak tahmin edilmiş, 2024'ün Ocak-Kasım döneminde yapılan faiz harcaması | trilyon 195 milyar liraya ulaşmıştır. Böylece faiz harcamalarında iki yıllık tahminlerin gerçekleşmeden sapma oranı 2021'de yüzde 13 iken, 2024'te bu oranın yüzde 80'in üzerine çıkacağı anlaşılmaktadır. Tüm bu veriler, Türkiye'nin borçlarındaki artışın yanında, bu borçların öngörülmesi ve yönetilmesi konusunda da ciddi bir sıkıntının baş gösterdiğini işaret etmektedir. Türkiye'nin OVP gibi üç yıllık dönemi kapsayan, her yıl OVP ile birlikte açıklanan, politikalar ve projeksiyonlarla birlikte maliyet-risk dengelerini, borç bileşimlerini, döviz ve faiz varsayımlarını içeren, aynı zamanda önceki dönem borç idaresi performansının da değerlendirildiği bir "Orta Vadeli Borç Yönetimi Stratejisine" acilen ihtiyacı olduğu ortaya çıkmaktadır. Bu çerçevede; I- Bakanlığınız borç yönetiminde daha isabetli tahminler yapmak için hangi çalışmaları yürütmektedir? 2- Hükümetiniz önümüzdeki dönemde, pek çok gelişmiş ve gelişmekte olan ülkede var olan, Orta Vadeli Program'la birlikte yayımlanacak, üç yıllık dönemi kapsayan "Orta Vadeli Borç Yönetim Stratejisi" hazırlamayı düşünmekte midir? ## Bakanlığın cevabı İlgi yazınız ekinde alınan Tekirdağ Milletvekili Sayın Faik ÖZTRAK'a ait yazılı soru önergesine ilişkin olarak, Bakanlığımız tarafından hazırlanan cevap metni ektedir. Mehmet ŞİMŞEK Bakan Bilgilerini ve gereğini arz ederim. Devlet Mah. Dikmen Cad. No:12, M Blok, Kat: 3-4 e-posta; sgbsoruonergeleri)hmb.geov.ir Elektronik Ağ: www.hmb gov.tr 7120804 Esas Sayılı Soru Önergesine İlişkin Olarak Hazine ve Maliye Bakanlığı Cevap Metni Sayın Faik ÖZTRAK, öncelikle şahsıma yönelik olarak Bakanlığımıza sunduğunuz yazılı soru önergeniz için teşekkür ederim. Kamu borç yönetimi temel olarak, borç stokunu sürdürülebilir bir seviyede tutarak ve borç stokunun maruz kaldığı riskler gözetilerek ayrıca piyasaların gelişimi takip edilerek maliyetlerin en uygun seviyeye indirilmesi ilkesine dayanmaktadır. Bu ilke kapsamında borçlanma politikaları her yıl orta vadeli bir bakış açısı ile oluşturulan stratejik ölçütler esas alınarak yürütülmektedir. 2003 yılından bu yana yürütülen bu uygulama borç stokunun yapısını iyileştirerek borç stokunun risklere karşı hassasiyetini önemli ölçüde azaltmıştır. Yıllık Hazine Finansman Programı ile kamuoyuna duyurulan ve yıl boyunca yürütülen borçlanma programı borç stokunun maruz kalabileceği enflasyon, faiz, kur ve likidite riskini gözeten stratejik ölçütler çerçevesinde yürütülmektedir. Söz konusu ölçütler temelde; • Borçlanmanın ağırlıklı olarak TL cinsinden yapılması, • Piyasa çeşitliliğinin sağlanması amacıyla uluslararası piyasalardan imkân olması durumunda farklı döviz cinslerinden de ihraç yapılması, • Faiz giderlerinin optimal şekilde yönetilmesini teminen uygun enstrüman ve vade bileşimi dikkate alınarak, kısa vadeli senetlerin payının belirli bir seviyede tutulması, • Nakit ve borç yönetiminde oluşabilecek likidite riskinin azaltılması amacıyla güçlü nakit rezervi tutulması gibi, stratejilerden oluşmaktadır. Her yıl Ekim ayının son günü yayımlanan, Yıllık Hazine Finansman Programı, 2025 yılı için de OVP'de öngörülen makroekonomik varsayımlar ve bütçe büyüklükleri göz önünde bulundurularak "hiips://ms.hmb.gov.tr/uploads/2024/10/Ekim Duyuru 2025 Finansman Pro grami.pdf" internet adresinde yayımlanmış ve kamuoyuyla paylaşılmıştır. Uygulanmakta olan stratejik ölçütlere dayalı borçlanma politikası sayesinde, 2002 yılı sonunda yüzde 71,5 olan AB tanımlı genel yönetim borç stokunun GSYH"ye oranı, 2024 yıl sonu itibarıyla serinin açıklanmaya başladığı tarihten bu yana en düşük seviyesine ulaşarak yüzde 24,7'ye gerilemiş, ayrıca borç stokunun döviz kuru, faiz ve likidite risklerine karşı hassasiyeti önemli ölçüde azaltılmıştır. Devlet Mah. Dikmen Cad. No:12, M Blok, Kat: 3-4 Mehmet ŞİMŞEK Bakan --- **Kaynak gösterme:** Faik Öztrak (CHP, Tekirdağ). “Ülkemizin 2024 yılındaki iç ve dış borcuna ilişkin”. TBMM 28. Dönem yazılı soru önergesi 7/20804, 19 Aralık 2024. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-20804-ulkemizin-2024-yilindaki-ic-ve-dis-borcuna-iliskin (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/b40ff040-6aaa-4480-b5bf-0193e3c76894 Vekilpedia, TBMM’nin kamuya açık kayıtlarını derleyen bağımsız bir arşivdir; TBMM’nin resmî sitesi değildir ve yorum yapmaz.