# Cezaevlerinde bulunan hasta mahkumların sağlık hizmetlerine erişimine ilişkin - **Tür:** Yazılı soru önergesi (TBMM 28. Dönem) - **Esas no:** 7/21166 - **Veren:** Öznur Bartin (DEM Parti, Hakkari) - **Muhatap:** Adalet Bakanlığı (Yılmaz Tunç) - **Veriliş tarihi:** 25 Aralık 2024 - **Durum:** TBMM’nin kaydına göre süresi geçtikten sonra cevaplandı (verilişinden 139 gün sonra, 13 Mayıs 2025) - **TBMM kaydı:** https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/e743213d-615c-4ac3-891f-019402dd18af - **Vekilpedia:** https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-21166-cezaevlerinde-bulunan-hasta-mahkumlarin-saglik-hizmetlerine-erisimine-iliskin > Öznur Bartin (DEM Parti), 25 Aralık 2024 tarihinde 7/21166 esas numaralı yazılı soru önergesi verdi; muhatap: Adalet Bakanlığı. TBMM’nin kaydına göre süresi geçtikten sonra cevaplandı (verilişinden 139 gün sonra, 13 Mayıs 2025). ## Önerge metni Aşağıdaki sorularımın, Adalet Bakanı Yılmaz Tunç tarafından Anayasanın 98 ve İç Tüzüğün 96. ve 99. Maddeleri gereğince yazılı olarak cevaplandırılmasını arz ederim. Öznur Bartin Hasta mahpusların sağlık hizmetlerine erişim hakkı, hem Anayasa'nın 17'nci ve 56'nci maddelerinde güvence altına alınmış olan "yaşama hakkı" ve "sağlık hakkı" kapsamında değerlendirilmekte hem de ülkenin taraf olduğu uluslararası sözleşmelerle, özellikle Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi?nin 3*üncü maddesinde düzenlenen "kötü muamelenin önlenmesi" yükümlülüğünün bir parçası olarak öngörülmektedir. Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanun'un 16'ncı maddesi, hayati tehlike oluşturan sağlık sorunları yaşayan mahpusların cezalarının infazının ertelenebileceğini düzenlerken, bu düzenlemenin uygulanması noktasında hasta mahpusların haklarını ihlal eden pratiklerle karşılaşıldığı sıklıkla kamuoyuna yansımaktadır. Sincan Kadın Kapalı Cezaevi'nde tutulan ağır hasta mahpus Nihan Kavak Özbek'in durumu, bu bağlamda önem arz etmektedir. Cezaevi koşulları nedeniyle ortaya çıkan kas ve sinir erimesi, astım, zehirli guatr ve bel fıtığı gibi kronik hastalıkları ile panik atak rahatsızlığı bulunan Özbek'in, doktor muayenesi sırasında kelepçeli muayene dayatması gibi insan onuruna aykırı uygulamalarla karşılaştığı belirtilmektedir. Ayrıca, mamografi çekimi gibi düzenli takip gerektiren durumlarda tedavisinin engellendiği ve bu uygulamaların sağlık durumunu daha da kötüleştirdiği iddia edilmektedir. Cezaevi koşullarının mahpusların sağlık sorunlarını ağırlaştırdığı ve yaşamlarını tehlikeye attığı dikkate alındığında, hasta mahpusların sağlık hizmetlerinden etkin şekilde faydalanması ve mevzuatta yer alan infazın ertelenmesi veya tahliye hükümlerinin uygulanabilirliği konusunda Bakanlığınızın sorumlulukları bulunmaktadır. gogo Cezaevlerinde yaşanan hak ihlallerinin önüne geçilmesi ve hasta mahpusların sağlık ve yaşam haklarının korunması hem hukuki hem de vicdani bir sorumluluktur. Bu kapsamda, Bakanlığınızca yürütülen çalışmaların daha şeffaf ve denetlenebilir bir yapıya kavuşturulması hayati önem taşımaktadır. Özellikle ağır sağlık sorunları olan mahpusların infaz ertelemesi ve tahliye taleplerinin hızlı ve etkili bir şekilde değerlendirilmesi, insan haklarının korunması açısından bir zorunluluktur. Bu bağlamda; Ülke genelindeki hasta mahpuslara ilişkin kapsamlı bir veri tabanı mevcut mudur? 2002-2024 yılları itibarıyla cezaevlerinde bulunan hasta mahpusların sayısı, cinsiyet ve yaş gruplarına göre dağılımı nedir? Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanun'un 16*ncı maddesi kapsamında, son beş yılda sağlık sorunları nedeniyle infaz ertelemesi veya tahliye kararı verilen mahpus sayısı kaçtır? Bu kararların cinsiyet ve ceza türüne göre dağılımı nasıldır? Sincan Kadın Kapalı Cezaevi"nde tutulan hasta mahpusların sağlık hizmetlerine erişimi için hangi standartlar uygulanmaktadır? Bu cezaevinde sağlık sorunları nedeniyle infaz ertelemesi başvurusu yapan mahpusların sayısı ve başvuruların akıbeti nedir? Kelepçeli muayene gibi insanlık onuruna aykırı uygulamalara ilişkin Bakanlığınızın özel bir düzenlemesi veya denetim mekanizması bulunmakta mıdır? Bu uygulamalarla ilgili cezaevlerine veya hastanelere iletilen şikayetlerin sayısı ve sonuçları nelerdir? Nihan Kavak Özbek'in sağlık durumu dikkate alınarak, hasta mahpusun infazının ertelenmesi veya tahliye edilmesi yönünde bir inceleme yapılmış mıdır? Yapılmamışsa, bu konuda bir çalışma planlanmakta mıdır? Hasta mahpusların düzenli ve kesintisiz tedaviye erişimlerini sağlamak için Bakanlığınızca alınan tedbirler nelerdir? Özellikle hasta mahpusların hastanelere sevki ve tedavi süreçlerinin hızlandırılmasına yönelik somut adımlar atılmış mıdır? Cezaevi koşullarının sağlık üzerinde olumsuz etkilerini azaltmak için uluslararası standartlara uyum sağlamak amacıyla Bakanlığınızca planlanan herhangi bir mevzuat değişikliği veya uygulama geliştirme çalışması var mıdır veya olacak mıdır? ## Bakanlığın cevabı 1558584 sayılı yazı. İlgi yazınız ekinde alınan, Hakkâri Milletvekili Öznur Bartin tarafından Bakanlığımıza yöneltilip yazılı olarak cevaplandırılması istenilen 7/21166 Esaş Nolu soru önergesine ilişkin, Türkiye Büyük Millet Meclisi İçtüzüğünün 99, maddesi uyarınca hazırlanan cevap ilişikte sunulmuştur. TN gn Yılmaz TUNÇ Bakan Soru önergesi cevabı (1 adet) Mevzuat Genel Müdürlüğü Sayı : E-56020453-610-5-646/964 Konu : Yazılı soru önergesi İs 142712025 Sayın Öznur BARTİN Hakkâri Milletvekili Bakanlığımıza yöneltilip yazılı olarak cevaplandırılması istenilen 7/21166 Esas Nolu soru önergesinin cevabı aşağıda sunulmuştur. I- A) Ceza infaz kurumlarında bulunan hükümlü ve tutuklular, özgürlüğünden yoksun olmayan her vatandaş gibi tüm sağlık hizmetlerinden tıbbi gereklilik çerçevesinde ilgili mevzuat hükümleri doğrultusunda faydalanmakta olup, her türlü muayene ve tedavileri Devletin teminatı altında ve ücretsizdir. Hükümlü ve tutukluların beden ve ruh sağlığının korunması ve hastalıklarının tanısı için ilk muayene ve tedavi hizmetleri ceza infaz kurumlarında verilmekte; ileri tetkik, tedavi ve rehabilitasyon gerekenler Devlet hastanelerine, daha ileri sağlık hizmeti gerekenler ise üniversite hastanelerine sevk edilmektedir. B) Ceza infaz kurumlarında barındırılan hükümlü ve tutuklulara ilişkin sağlık koşullarının düzenlenmesi ve sağlık hizmetine erişimin daha da etkili ve verimli hale gelebilmesi için 30/04/2009 tarihli Sağlık Bakanlığı ve Adalet Bakanlığı Arasında Ceza İnfaz Kurumlarındaki Sağlık Hizmetlerinin Düzenlenmesi Hakkında Protokol ve 26/01/2017 tarihli Adalet, İçişleri ve Sağlık Bakanlıkları Arasında Düzenlenen Protokol hükümleri dikkate alınarak her türlü çalışma ve düzenleme yapılmaktadır. C) Öte yandan; hastalığı nedeniyle Adli Tıp Kurumundan rapor bekleyen ya da tek başına öz bakım becerisini yapamayan ve başkasının bakımına muhtaç olan hasta tutuklu ve hükümlülerin barındırılması, rehabilite ve tedavilerini sağlamak amacıyla Metris ve Elazığ R Tipi Kapalı Ceza İnfaz Kurumları ile Menemen R Tipi Kapalı ve Açık Ceza İnfaz Kurumu faaliyete geçirilmiştir. 1. 5275 sayılı Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanunun; A) "Hapis cezasının infazının hastalık nedeni ile ertelenmesi" kenar başlıklı 16. maddesinin ikinci fıkrasında, akıl hastalığı dışındaki hastalıklarda cezanın infazına, resmi sağlık kuruluşlarının mahkumlara ayrılan bölümlerinde devam olunacağı, ancak bu durumda bile hapis cezasının infazının, mahkömun hayatı için kesin bir tehlike teşkil ediyorsa iyileşinceye kadar geri bırakılacağı; üçüncü fikrasında, belirtilen geri bırakma kararının, Adli Tıp Kurumunca düzenlenen ya da Adalet Bakanlığınca belirlenen tam teşekküllü hastanelerin sağlık kurullarınca düzenlenip Adli Tıp Kurumunca onaylanan rapor üzerine, infazın yapıldığı yer Cumhuriyet başsavcılığınca verileceği; altıncı fıkrasında ise maruz kaldığı ağır bir hastalık veya engellilik nedeniyle ceza infaz kurumu koşullarında hayatını yalnız idame etüremeyen ve toplum güvenliği bakımından ağır ve somut tehlike oluşturmayacağı değerlendirilen mahkumun cezasının infazının, üçüncü fıkrada belirlenen usule göre Mevzuat Genel Müdürlüğü iyileşinceye kadar geri bırakılabileceği, C) 14/04/2020 tarihli ve 7242 sayılı Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanun ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanunla, 5275 sayılı Kanuna eklenen geçici 6. maddenin ikinci fikrası uyarınca, 30/03/2020 tarihine kadar işlenen suçlar bakımından, 5237 sayılı Türk Ceza Kanununun kasten öldürme suçları, cinsel dokunulmazlığa karşı işlenen suçlar, özel hayata ve hayatın gizli alanına karşı suçlar ve İkinci çocuğu bulunan kadın hükümlüler ile yetmiş yaşını bitirmiş hükümlüler hakkında 105/A maddesinin üçüncü fikrasında yer alan "iki yıl"lık sürenin, "dört yıl" olarak uygulanacağı; maruz kaldığı ağır bir hastalık, engellilik veya kocama nedeniyle hayatını yalnız idame Hükümlerinin yer aldığı malumlarıdır. Söz konusu geçici 6. madde hükmü, 15/04/2020 tarihli ve 31100 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girmiş olup, ilgili makam ve mercilerce bu madde hükmü uyarınca işlem yapılmaktadır. HI- A) 5275 sayılı Kanunun "Zorlayıcı araçların kullanılması" kenar başlıklı 50. maddesi ile 28/3/2020 tarihli ve 2324 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı ile yürürlüğe konulan Ceza İnfaz Kurumlarının Yönetimi ile Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Yönetmeliğin "Zorlayıcı araçların kullanılması" kenar başlıklı 123. maddesinde; hiçbir hâlde zincir ve demire vurmanın tedbir olarak uygulanmayacağı, kelepçe ve bedensel hareketleri B) Jandarma Teşkilat, Görev ve Yetkileri Yönetmeliğinin "Mülki görevlerin esasları" kenar başlıklı 11. maddesinin birinci fikrasının (8) bendinde, jandarmanın ceza infaz kurumlarının dış korumalarını sağlayıcı önlemleri almakla, tutuklu ve hükümlülerin sevk ve nakilleriyle muhafazalarını sağlamakla görevli olduğu; "Sevk ve nakil sırasında alınacak önlemler" kenar başlıklı 34. maddesinde, tutuklu ve hükümlülerin sevk ve nakli sırasında kaçmalarını önlemek için sağlığa zarar vermeyecek gerekli bütün önlemlerin alınacağı, Hükümlerinin yer aldığı malumlarıdır. Bu kapsamda, hükümlü ve tutukluların sevk veya nakli sırasında kaçmalarını önlemek UYAP Bilişim Sistemindeki bu dokümana hütp://vatandaş.uyap. gov.tr adresinden B1İ EY7N - KZCJ gaU - iyFv99k - akibeczm ericehilirein Mevzuat Genel Müdürlüğü amacıyla kelepçe takılması, sevk edilenin koluna girilmesi, yeterli sayıda personel ile etrafında çember oluşturulması gibi hükümlü ve tutuklunun sağlığına zarar vermeyecek şekilde gerekli önlemler alınmakta, ceza infaz kurumlarında hiçbir hükümlü ve tutukluya keyfi davranışta bulunulmamaktadır. IV- Ankara Cumhuriyet Başsavcılığıyla yapılan yazışmaya verilen 10/01/2025 tarihli cevapta; A) Soru önergesinde adı geçen ve Sincan Kadın Kapalı Ceza İnfaz Kurumunda barındırılan hükümlünün Kuruma kabul muayenesinde herhangi bir bulaşıcı ya da kronik hastalığının bulunmadığının tespit edildiği, hükümlünün çeşitli tarihlerde farklı hastalıkları nedeniyle Kurum revirinde, gerektiğinde sağlık kuruluşlarının ilgili polikliniklerde muayene, tetkik ve tedavilerinin yapıldığı, reçete edilen ilaçların kendisine teslim edildiği, B) Adı geçenin son olarak 23/12/2024 tarihinde Ceza İnfaz Kurumları Kampüs Devlet Hastanesi Kadın Doğum Polikliniğine sevkinin sağlandığı, muayenesi sonucu 6 ay sonra kontrol önerildiği, C) Adı geçenin herhangi bir infaz erteleme talebinin olmadığı, Kurum tarafından re'sen başlatılan bir işlemin de bulunmadığı, Ç) Kurumda tüm iş ve işlemlerin mevzuat hükümlerine uygun olarak yürütüldüğü, D) Soru önergesinde belirtilen aksi yöndeki iddiaların gerçeği yansıtmadığı, Bildirilmiştir. Yılmaz TUNÇ Bakan • ile UYAP Bilişim Sistemindeki bu dokümana hütp://vatandaş.uyap. gov.tr adresinden BİİEY7N — KZCJggU - iyFv99k - akibgcz ile erişebilirsin Yılmaz TUNÇ Bakan --- **Kaynak gösterme:** Öznur Bartin (DEM Parti, Hakkari). “Cezaevlerinde bulunan hasta mahkumların sağlık hizmetlerine erişimine ilişkin”. TBMM 28. Dönem yazılı soru önergesi 7/21166, 25 Aralık 2024. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-21166-cezaevlerinde-bulunan-hasta-mahkumlarin-saglik-hizmetlerine-erisimine-iliskin (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/e743213d-615c-4ac3-891f-019402dd18af Vekilpedia, TBMM’nin kamuya açık kayıtlarını derleyen bağımsız bir arşivdir; TBMM’nin resmî sitesi değildir ve yorum yapmaz.