# Sivrice Kadın Kapalı Cezaevinde bulunan bir mahkumun tahliye talebine ilişkin

- **Tür:** Yazılı soru önergesi (TBMM 28. Dönem)
- **Esas no:** 7/21314
- **Veren:** Öznur Bartin (DEM Parti, Hakkari)
- **Muhatap:** Adalet Bakanlığı (Yılmaz Tunç)
- **Veriliş tarihi:** 23 Aralık 2024
- **Durum:** TBMM’nin kaydına göre süresi geçtikten sonra cevaplandı (verilişinden 120 gün sonra, 22 Nisan 2025)
- **TBMM kaydı:** https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/30cd4a06-5f34-4ceb-9eae-0193f36d405c
- **Vekilpedia:** https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-21314-sivrice-kadin-kapali-cezaevinde-bulunan-bir-mahkumun-tahliye-talebine-iliskin

> Öznur Bartin (DEM Parti), 23 Aralık 2024 tarihinde 7/21314 esas numaralı yazılı soru önergesi verdi; muhatap: Adalet Bakanlığı. TBMM’nin kaydına göre süresi geçtikten sonra cevaplandı (verilişinden 120 gün sonra, 22 Nisan 2025).

## Önerge metni

Aşağıdaki sorularımın, Adalet Bakanı Yılmaz Tunç tarafından Anayasanın 98 ve İç Tüzüğün 96. ve 99. Maddeleri gereğince yazılı olarak cevaplandırılmasını arz ederim.

Öznur Bartin

Ülke cezaevlerinde hasta mahpusların yaşadığı sorunlar, insan hakları örgütlerinin ve hukuk çevrelerinin gündeminde olan önemli bir meseledir. İnfaz sürecini tamamlamış olmasına rağmen keyfi uygulamalarla tahliyesi engellenen mahpusların durumu, hukuk devleti ilkesi ve temel insan haklarının ihlalini gözler önüne sermektedir. 56 yaşındaki hasta mahpus Nazime Avras'ın Elâzığ Sivrice Kadın Açık Cezaevi'nde yaşadığı mağduriyet, bu sorunun çarpıcı bir sonucudur,

2016 yılında Gebze Kadın Kapalı Cezaevi'nde tutuklu kalan Nazime Avfas, infazını tamamlamasının ardından tahliye edilmiştir. Ancak iki yıl sonra "örgüt propagandası" iddiasıyla 2 yıl 1 ay hapis cezasına çarptırılmış ve cezasının onaylanmasıyla yeniden cezaevine girmiştir. Hasta mahpus infazını tamamlamış olmasına rağmen tahliye edilmemekte; İdare ve Gözlem Kurulu'nun keyfi kararları nedeniyle cezaevinde tutulmaya devam edilmektedir.

Mahkeme hâkiminin tahliye kararına rağmen İdare ve Gözlem Kurulu, geçmiş davaları öne sürerek "pişmanlık" dayatmasında bulunmakta ve tahliye sürecini ertelemektedir. Bu uygulamalar, ceza adalet sistemindeki keyfi tutumları ortaya koymaktadır.

Nazime Avras'ın panik atak, kalp sıkışması, tansiyon ve gizli şeker gibi ciddi sağlık sorunları bulunmaktadır. Cezaevindeki stres ve yetersiz koşullar, rahatsızlıklarını daha da ağırlaştırmaktadır. Mevcut koşullar arasında:

Mahpusların sabah erken saatlerden akşama kadar açık alanda tutulması,

Sınırlı oturma alanları nedeniyle zor koşullarda beklemek zorunda kalmaları, e Temel gıda ihtiyaçlarının yetersizliği ve yiyeceklerde sağlık standartlarına aykırı durumlar (yemeklerde kurt çıkması),

Sağlık hizmetlerine erişimde yaşanan sıkıntılar,

Mahpusların insan onuruna aykırı koşullarda yaşamak zorunda bırakıldığını göstermektedir. İktidar hem ulusal hukuk hem de taraf olduğu uluslararası sözleşmelere göre mahpusların temel haklarını korumakla yükümlüdür. Ancak Nazime Avras'ın maruz kaldığı hak ihlalleri ve sağlık sorunları dikkate alındığında bu yükümlülüklerin ihlal edildiğini göstermektedir.

Nazime Avras'ın yaşadığı durum, ülkedeki cezaevi sisteminde uzun süredir devam eden yapısal sorunların bir yansımasıdır. Hasta mahpusların sağlık haklarının ihlali, keyfi tahliye ertelemeleri ve cezaevlerindeki kötü koşullar, hukuk devleti ilkesini zedelemekte ve insan haklarına aykırılık teşkil etmektedir. Hukuk devleti olmanın gereği, keyfi ve siyasi uygulamalara son verilmesi, adaletin sağlanması ve mahpusların onurlu bir yaşam sürmelerinin güvence altına alınmasıdır. Nazime Avras'ın durumu acilen çözüme kavuşturulmalı, benzer mağduriyetlerin tekrarlanmasını önleyecek yasal düzenlemeler ivedilikle hayata geçirilmelidir.

Bu bağlamda;

1. Nazime Avras'ın infazını tamamlamasına rağmen tahliye edilmemesiyle ilgili olarak, İdare ve Gözlem Kurulu'nun keyfi kararları hakkında bir inceleme başlatılacak mıdır?

2. Mahpusların sağlık sorunlarının cezaevi koşullarından dolayı daha da ağırlaşması, cezaevlerinin sağlık hizmetleri açısından denetlenmesini gerektiren bir durum yaratmakta mıdır? Bu konuda ne tür önlemler alınmaktadır?

3. Cezaevlerinde mahpusların temel gıda ihtiyaçlarının karşılanması ve sağlık standartlarına uygun yemek temin edilmesiyle ilgili olarak hangi düzenlemeler yapılmaktadır?

4. Mahpusların, sabah erken saatlerden akşam geç saatlere kadar açık alanda tutulması ve sınırlı oturma alanlarında bekletilmesi gibi kötü koşulların düzeltilmesi için hangi adımlar atılacaktır?

5. Cezaevlerinde yaşanan sağlık hizmetlerine erişim zorlukları hakkında herhangi bir raporlama yapılmış mıdır? Bu konuda iyileştirme yapılması planlanmakta mıdır?

6. Hasta mahpusların cezaevlerinde yaşadıkları mağduriyetlerin önüne geçmek için adalet sistemine yönelik olarak özel bir düzenleme yapılması düşünülmekte midir?

7. Nazime Avras ve onun durumunda olan mahpusların haklarının ihlal edilmesinin önüne geçmek için hukuki ve idari önlemler alınması adına ne tür adımlar atılacaktır?

8. 2022-2024 yılları arasında, ülkedeki cezaevlerinde tahliyesi engellenen ve sağlık sorunları yaşayan mahpuslara ilişkin güncel istatistiki veriler nelerdir? Bu mahpusların sayısı, sağlık sorunlarının türleri ve tahliye süreçlerine ilişkin veriler hakkında bir raporlama yapılmış mıdır?

## Bakanlığın cevabı

1560841 sayılı yazı.

İlgi yazınız ekinde alınan, Hakkâri Milletvekili Öznur Bartin tarafından Bakanlığımıza yöneltilip yazılı olarak cevaplandırılması istenilen 7/21314 Esas Nolu soru önergesine ilişkin, Türkiye Büyük Millet Meclisi İçtüzüğünün 99. maddesi uyarınca hazırlanan cevap ilişikte sunulmuştur. <a

Yılmaz TUNÇ Bakan Soru önergesi cevabı (1 adet) ile erişebilirsin

Mevzuat Genel Müdürlüğü

Sayı : E-56020453-610-14-1436/2082 Konu : Yazılı soru önergesi 24 / 8/2025

Sayın Öznur BARTİN Hakkâri Milletvekili

Bakanlığımıza yöneltilip yazılı olarak cevaplandırılması istenilen 7/21314 Esas Nolu soru önergesinin cevabı aşağıda sunulmuştur.

I- Ceza infaz kurumlarında bulunan hükümlü ve tutuklulara karşı kötü muamele vakalarının yaşanmaması ve bu tür şikâyet sebeplerinin ortadan kaldırılması için mevzuatımızda köklü değişiklikler yapılmıştır.

Bu çerçevede, ceza infaz kurumları; yargı denetimi kapsamında 4675 sayılı İnfaz Hâkimliği Kanunu ile oluşturulan infaz hâkimleri; idari denetim kapsamında Adalet Bakanlığı müfettişleri ile Ceza ve Tevkifevleri Genel Müdürlüğü hâkim ve kontrolörleri; sivil toplum kuruluşlarının denetimi kapsamında 4681 sayılı Ceza İnfaz Kurumları ve Tutukevleri İzleme Kurulları Kanunu hükümleri gereğince oluşturulan izleme kurulları; idari özerkliğe sahip kurumların denetimi kapsamında 6701 sayılı Türkiye İnsan Hakları ve Eşitlik Kurumu Kanunu uyarınca kurulan Türkiye İnsan Hakları ve Eşitlik Kurumu; parlamento denetimi kapsamında Türkiye Büyük Millet Meclisi İnsan Haklarını İnceleme Komisyonu ya da araştırma komisyonlarının başkan ve üyeleri; uluslararası denetim kapsamında Avrupa İşkencenin Önlenmesi Sözleşmesi gereğince Avrupa İşkenceyi Önleme Komitesi tarafından denetlenmesinin yanı sıra, Avrupa Konseyi İnsan Hakları Komiserliği ve Birleşmiş Milletler Keyfi Tutuklamalar Çalışma Grubu tarafından denetlenmektedir.

Ayrıca, Birleşmiş Milletler İşkenceye Karşı Sözleşmeye Ek İhtiyari Protokolü (OPCAT), 27/10/2011 tarihinde Ülkemiz bakımından yürürlüğe girmiştir. Bilindiği üzere, Ek Protokol çerçevesinde kişilerin özgürlüklerinden yoksun bırakıldığı gözaltı merkezleri ve ceza infaz kurumlarına Ek Protokolde belirtilen denetleme organınca ziyaretler düzenlenebilecektir.

Ceza infaz kurumları, yukarıda belirtilen hem ulusal hem de uluslararası bağımsız kuruluşlar tarafından düzenli aralıklarla haberli ve habersiz olarak ziyaret edilmekte, hükümlü ve tutukluların sağlık ve yaşam koşulları, iç güvenlik, sevk ve nakil işlemleriyle ilgili aksaklık ve eksiklikler yetkili mercilere bildirilmektedir.

Hükümlü ve tutuklular veya sivil toplum örgütleri, resmi ya da özel insan hakları kuruluşları tarafından yapılan başvurular titizlikle incelenmekte, adli ve idari yönden yapılan soruşturmalar sonucunda kusur ve ihmali olan görevliler hakkında yasal gereğine tevessül edilmektedir.

1. A) Ceza infaz kurumlarında bulunan hükümlü ve tutuklular, özgürlüğünden yoksun olmayan her vatandaş gibi tüm sağlık hizmetlerinden tıbbi gereklilik çerçevesinde ilgili mevzuat hükümleri doğrultusunda faydalanmakta olup, her türlü muayene ve tedavileri Devletin teminatı altında ve ücretsizdir. Hükümlü ve tutukluların beden ve ruh sağlığının korunması ve hastalıklarının tanısı için ilk muayene ve tedavi hizmetleri ceza infaz kurumlarında verilmekte; ileri tetkik, tedavi ve rehabilitasyon gerekenler Devlet hastanelerine, daha ileri sağlık hizmeti gerekenler ise üniversite hastanelerine sevk

Eağ v3 o Söyiğ

UYAP Bilişim Sistemindeki bu dokümana http://vatandaş.uyap. gov.tr adresinden MX10927 - 0SPeZzp - w6TltpZ - ZYCSRY- ile erişebilirsin Mevzuat Genel Müdürlüğü edilmektedir.

B) Ceza infaz kurumlarında barındırılan hükümlü ve tutuklulara ilişkin sağlık koşullarının düzenlenmesi ve sağlık hizmetine erişimin daha da etkili ve verimli hale gelebilmesi için 30/04/2009 tarihli Sağlık Bakanlığı ve Adalet Bakanlığı Arasında Ceza İnfaz Kurumlarındaki Sağlık Hizmetlerinin Düzenlenmesi Hakkında Protokol ve 26/01/2017 tarihli Adalet, İçişleri ve Sağlık Bakanlıkları Arasında Düzenlenen Protokol hükümleri dikkate alınarak her türlü çalışma ve düzenleme yapılmaktadır.

C) Hükümlü ve tutukluların; ayakta ve yatarak tedavilerinde muayene, tetkik, tahlil, kontrol, ilaç, diş protezi ve tıbbi malzemeleri Sağlık Bakanlığı, hastane tarafından temini mümkün bulunmayan tıbbi malzemeler (ortez, protez, gözlük, işitme cihazı, şeker ölçüm çubuğu vb.) ile ilaç bedelleri ise Adalet Bakanlığı tarafından karşılanmaktadır.

Ç) Öte yandan; hastalığı nedeniyle Adli Tıp Kurumundan rapor bekleyen ya da tek başına öz bakım becerisini yapamayan ve başkasının bakımına muhtaç olan hasta tutuklu ve hükümlülerin barındırılması, rehabilite ve tedavilerini sağlamak amacıyla Metris ve Elazığ R Tipi Kapalı Ceza İnfaz Kurumları ile Menemen R Tipi Kapalı ve Açık Ceza İnfaz Kurumu faaliyete geçirilmiştir.

HI- A) 5275 sayılı Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanunun "Hükümlünün beslenmesi" kenar başlıklı 72. maddesinin birinci fıkrasında, hükümlüye Adalet ve Sağlık bakanlıklarınca birlikte belirlenecek kalori esasına göre, sağlıklı ve güçlü kalması için nitelik ve nicelik olarak besleyici, sağlık koşullarına uygun, makul çeşitlilikte, yaş, sağlık, çalıştığı işin özelliği, dini ve kültürel gerekleri göz önünde tutularak besin verileceği ve içme suyu sağlanacağı,

B) Hükümlü ve Tutuklular ile Ceza İnfaz Kurumları Personelinin İaşe Yönetmeliğinin;

I- "Devlet tarafından iaşe edilecek kişiler" kenar başlıklı 4. maddesinin üçüncü fıkrasında, görevi başında bulunan personelin, hükümlü ve tutuklu ile aynı şekilde iaşe edileceği, personel için özel yemek veya tabldot çıkarılamayacağı, günlük olarak mahkeme veya hastaneye sevk olan hükümlü ve tutuklular ile sevkte görevli memurların, kurumda bulunmadığı öğünler için kumanya verileceği; dördüncü fıkrasında, görev başında bulunan personel, kurumlara staj için gelenler, eğitim-öğretim, kültürel ve sportif faaliyetler ile görevlendirilen görevliler ile kamu kurum ve kuruluşları tarafından görevlendirilen personel, eğitim merkezlerinde eğitim görenler ya da ceza infaz kurumunda mevcut olan hükümlü ve tutukluların, hangi öğünlerde kurumda hazırsa o öğüne ait iaşe miktarından yararlanacakları, ancak, günlük iaşe miktarının içinde kalmak koşulu ile gece vardiyasında görev yapan personele kumanya verileceği; yedinci fıkrasında, çocuk hükümlü ve tutuklular ile kurumda annesiyle birlikte kalan çocuklara, süt emziren anneler ve hamilelere durumlarına uygun ve Bakanlıkça belirlenen tutarda gıda verileceği,

2. "Günlük iaşe miktarı" kenar başlıklı 5. maddesinde, günlük iaşe miktarının, Sağlık Bakanlığı ile birlikte belirlenen günlük kalori ihtiyacı ve bütçe imkânları da değerlendirilerek saptanan tutar olduğu,

3. "Hastaların iaşe edilmesi" kenar başlıklı 9. maddesinin birinci fıkrasında, hasta hükümlü ve tutukluya, diyetisyen veya hekimlerin belirleyeceği besinlerin verileceği; ikinci fıkrasında, inancı gereği veya vegan, vejeteryan türü özel bir beslenme şekline sahip hükümlü ve tutukluların taleplerinin, iaşe miktarı ile sınırlı kalmak üzere karşılanacağı,

Hükümlerinin yer aldığı malumlarıdır.

Bakanlığımız ve Sağlık Bakanlığı tarafından bir kişi için günlük kalori ihtiyacı ortalama 2300 kalori olarak belirlendiğinden, hasta hükümlü ve tutuklulara, diyetisyen veya hekimlerin belirleyeceği besinler bu ölçülerde verilmektedir. Öte yandan, inancı gereği veya 23 o Şek

UYAP Bilişim Sistemindeki bu dokümana http://vatandaş.uyap.gov.tr adresinden MX10927 - 0SPeZzp - w6Tİt pZ - ZYC8SRY- ile erişebilirsin Mevzuat Genel Müdürlüğü vegan, vejetaryen türü özel bir beslenme şekline sahip hükümlü ve tutukluların talepleri de azami ölçüde karşılanmaktadır.

IV- 5275 sayılı Kanunun "Denetimli serbestlik tedbiri uygulanarak cezanın infazı" kenar başlıklı 105/A maddesinin birinci fıkrasında, hükümlülerin dış dünyaya uyumlarını sağlamak, aileleriyle bağlarını sürdürmelerini ve güçlendirmelerini temin etmek amacıyla; açık ceza infaz kurumunda veya çocuk eğitimevinde bulunan ve koşullu salıverilmesine bir yıl veya daha az süre kalan iyi hâlli hükümlülerin talebi hâlinde, cezalarının koşullu salıverilme tarihine kadar olan kısmının denetimli serbestlik tedbiri uygulanmak suretiyle infazına, ceza infaz kurumu idaresince hükümlü hakkında hazırlanan değerlendirme raporu dikkate alınarak, hükmün infazına ilişkin işlemleri yapan Cumhuriyet başsavcılığının bulunduğu yer infaz hâkimi tarafından karar verilebileceği, üçüncü fıkrasının (a) bendinde, sıfır-altı yaş grubunda çocuğu bulunan ve koşullu salıverilmesine iki yıl veya daha az süre kalan kadın hükümlülerin diğer şartları da taşımaları hâlinde birinci fıkrada düzenlenen infaz usulünden yararlanabilecekleri hükümlerine yer verildiği malumlarıdır.

V- Elazığ Cumhuriyet Başsavcılığıyla yapılan yazışmaya verilen 16/01/2025 tarihli cevapta;

A) Soru önergesinde adı geçen hükümlünün Sivrice Kadın Açık Ceza İnfaz Kurumunda barındırılmaktayken denetimli serbestlik hükümlerinden faydalanmak suretiyle 08/01/2025 tarihinde Kurumdan tahliye edildiği,

B) Adı geçenin Kurumda barındırıldığı süre içinde şikâyetleri nedeniyle Kurum revirinde muayene edildiği gibi gerektiğinde Sivrice Toplum Sağlığı Merkezinin çeşitli polikliniklerinde muayene, tetkik ve tedavisinin yapıldığı, reçete edilen ilaçların kendisine teslim edildiği,

C) Kurumda barındırılan hükümlü ve tutuklulara yemeklerin, koğuşlarda bulunan kişi sayısına göre görevli memurlar gözetiminde günlük iaşe oranına uygun miktarda dağıtıldığı, yemeklerin pişirilmesi sırasında ceza infaz kurumu mutfağında hijyen kurallarına riayet edildiği, hükümlü ve tutuklular ile görevi başında bulunan personelin aynı yemekten yediği,

Ç) Kurumda barındırılmakta olup Kurum iç hizmetlerinde görev alan hükümlülerin gün içinde görev yapmak üzere ilgili atölyelere gittikleri, çalışmayan hükümlülerin ise Kurum bünyesinde vakit geçirebilecekleri sosyal tesiste bulundukları, bahse konu tesiste televizyon, kafeterya ve hükümlülere yetecek sayıda masa ve sandalye olduğu, hükümlülerin yararlanabildiği bahçede ise üstü kapalı kamelya ve tekli üstü açık bankların bulunduğu,

D) Kurumda tüm iş ve işlemlerin mevzuat hükümlerine uygun olarak yürütüldüğü,

B) Soru önergesinde belirtilen aksi yöndeki iddiaların gerçeği yansıt

Bildirilmiştir.

Yılmaz TUNÇ Bakan

Pegi 33 Biniş

UYAP Bilişim Sistemindeki bu dokümana http://vatandaş.uyap.gov.tr adresinden MX10927 - 6SPeZzp - W6TİtpZ - ZYC8RY- ile erişebilirsin

Yılmaz TUNÇ
Bakan

---

**Kaynak gösterme:** Öznur Bartin (DEM Parti, Hakkari). “Sivrice Kadın Kapalı Cezaevinde bulunan bir mahkumun tahliye talebine ilişkin”. TBMM 28. Dönem yazılı soru önergesi 7/21314, 23 Aralık 2024. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-21314-sivrice-kadin-kapali-cezaevinde-bulunan-bir-mahkumun-tahliye-talebine-iliskin (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/30cd4a06-5f34-4ceb-9eae-0193f36d405c

Vekilpedia, TBMM’nin kamuya açık kayıtlarını derleyen bağımsız bir arşivdir; TBMM’nin resmî sitesi değildir ve yorum yapmaz.
