# Diyarbakır'ın Sur ilçesinde bulunan İskender Paşa Konağının restorasyonuna dair çeşitli iddialara ilişkin - **Tür:** Yazılı soru önergesi (TBMM 28. Dönem) - **Esas no:** 7/21632 - **Veren:** Serhat Eren (DEM Parti, Diyarbakır) - **Muhatap:** Kültür ve Turizm Bakanlığı (Mehmet Nuri Ersoy) - **Veriliş tarihi:** 7 Ocak 2025 - **Durum:** TBMM’nin kaydına göre süresi geçtikten sonra cevaplandı (verilişinden 198 gün sonra, 24 Temmuz 2025) - **TBMM kaydı:** https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/a870933d-1b1a-40de-92f3-01944116eca0 - **Vekilpedia:** https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-21632-diyarbakir-in-sur-ilcesinde-bulunan-iskender-pasa-konaginin-restorasyonuna-dair-cesitli-id > Serhat Eren (DEM Parti), 7 Ocak 2025 tarihinde 7/21632 esas numaralı yazılı soru önergesi verdi; muhatap: Kültür ve Turizm Bakanlığı. TBMM’nin kaydına göre süresi geçtikten sonra cevaplandı (verilişinden 198 gün sonra, 24 Temmuz 2025). ## Önerge metni Aşağıdaki sorularımın Kültür ve Turizm Bakanı Mehmet Nuri Ersoy tarafından Anayasa'nın 98'inci ve TBMM İçtüzüğünün 96. ile 99. maddeleri gereğince yazılı olarak cevaplandırılmasını arz ederim. Serhat EREN Diyarbakır Milletvekili Diyarbakır'ın Sur ilçesinde yer alan İskender Paşa Konağı, 1551 yılında Osmanlı valisi İskender Paşa tarafından inşa ettirilmiş olup hem tarihi hem de mimari açıdan büyük bir öneme sahiptir. Geleneksel Diyarbakır evlerinin en güzel örneklerinden biri olan yapı, bazalt taşlarından inşa edilmiş ve haremlik-selamlık bölümleri ile dönemin yaşam tarzını yansıtmaktadır. Konağın avlusunda bulunan yaklaşık 400 yıllık çınar ağaçları ve iç mekândaki 40'a yakın oda, tarihi bir atmosfer sunmaktadır. Konağın bulunduğu bölge, UNESCO Dünya Kültür Mirası Geçici Listesi'nde yer alan Diyarbakır Surları ile bütünleşmiştir. Bu durum, konağı hem yerel halk hem de yabancı turistler için önemli bir cazibe merkezi haline getirmiştir. Ancak, 2023 yılında yapılan restorasyon sırasında konağın özgün taş kapısının korumaya alındığı, ancak restorasyon sonrası yerine takılmadığı ve kaybolduğu iddiaları kamuoyuna yansımıştır. Bu tür iddialar, hem tarihi eserlerin korunmasına dair endişeleri artırmakta hem de kamu vicdanını yaralamaktadır. Tarihi eserlerin restorasyon sürecinde ortaya çıkan ihmaller, bu eserlerin geri döndürülemez şekilde zarar görmesine veya kaybolmasına neden olmaktadır. Bu nedenle, İskender Paşa Konağı'na ait taş kapının durumu hakkında kamuoyunu bilgilendirmek ve gerekli incelemelerin yapılmasını sağlamak büyük önem taşımaktadır. Bu bağlamda; 1. Diyarbakır Sur ilçesinde yer alan İskender Paşa Konağı'na ait taş kapının restorasyon sırasında korumaya alındığı ve restorasyon sonrasında yerine takılmadığı iddiaları doğru mudur? 2. Eğer doğruysa, söz konusu taş kapı şu anda nerede bulunmaktadir ve d hangi Kurumun denetimindedir? ği 3. Restorasyon sürecinde taş kapının korunması ve yerine) monte edilmesi ile ilgili hangi önlemler alınmıştır? iadli İskender Paşa Konağı'na ait taş kapının restorasyon sürecinde kaybolduğu iddiası ile ilgili herhangi bir soruşturma başlatılmış mıdır? Bu kayıp iddialarına ilişkin bir denetim ya da soruşturma başlatılmışsa, şu ana kadar elde edilen bulgular nelerdir? Sorumluların tespiti durumunda hangi yasal yaptırımlar uygulanacaktır? İskender Paşa Konağı gibi tarihi yapıların restorasyon süreçlerinin denetimi kim tarafından yapılmaktadır? Bu denetimlerdeki aksaklıkların önlenmesi adına bir çalışma yapılmakta mıdır? Taş kapının yerine takılmaması durumunda tarihi eserin özgünlüğünün bozulması ile ilgili bir inceleme veya değerlendirme yapılmış mıdır? İskender Paşa Konağı'nın restorasyon projesini üstlenen firma veya yüklenici kimdir? Bu firmaların geçmiş projeleri ve yeterlilikleri nasıl değerlendirilmiştir? * Restorasyon projesi sürecinde bir uzman heyet görevlendirilmiş midir? Görevlendirildiyse bu heyetin raporları kamuoyuyla paylaşılacak mıdır? Söz konusu taş kapı, restorasyon öncesinde tarihi eser envanterine kayıtlı mıydı? Eğer kayıtlıysa, kaybolması durumunda sorumlular hakkında nasıl bir işlem yapılacaktır? Konağın UNESCO Dünya Mirası Kalıcı Listesi'ne alınması için bakanlık tarafından herhangi bir girişimde bulunulmuş mudur? ## Bakanlığın cevabı Bakanlığımız (Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel Müdürlüğü)'ca; Mülkiyeti Mülhak İskender Paşa Vakfı'na ait İskender Paşa Konağı 19.10.1980 tarihli karar ile tescillenmiştir. Tescil fişi ile 18.02.2009 tarihli kararla onaylanan rölövesinde taş kapı ile ilgili herhangi bir bilgi ve belge bulunmamakta olup 30.04.2010 tarihli kararla onaylanan restorasyon projesinde de korunmasına yönelik herhangi bir veri bulunmamaktadır. Söz konusu taş kapı ve kapının kayıp olması iddiaları ile ilgili Kurul Müdürlüğüne ulaşan herhangi bir bilgi ve belge bulunmamaktadır. İskender Paşa Konağı gibi tescilli yapıların restorasyonu için projelerin hazırlanarak Koruma Bölge Kuruluna iletilmesi ve Kurulca uygun bulunması gerekmektedir. 2863 sayılı Kanun'un 10'uncu maddesi gereği, Vakıflar Genel Müdürlüğünün idaresinde ve denetiminde bulunan mazbut vakıflar ile temsilen yönetilen mülhak vakıflara ait kültür ve tabiat varlıklarının korunması ve değerlendirilmesi, Koruma Kurulları kararı alındıktan sonra, Vakıflar Genel Müdürlüğünce yürütülür. Vakıflar Genel Müdürlüğünün denetiminde bulunan mülhak vakıflara ait taşınmaz kültür ve tabiat varlıklarının korunması ve değerlendirilmesi, Koruma Kurulları kararı alındıktan sonra, yöneticileri tarafından yürütülür. İskender Paşa Konağı, UNESCO Dünya Miras Listesi'nde yer alan "Diyarbakır Kalesi ve Hevsel Bahçeleri Kültürel Peyzajı" tampon bölgesi sınırları içerisinde yer almaktadır. Dünya Miras Sözleşmesi uyarınca, bir alanın Dünya Miras Listesi'ne kaydedilebilmesi için "Üstün Evrensel Değer" kriterlerinden en az bir veya birkaçını karşılaması gerekmektedir. "Üstün Evrensel Değer" kriterlerinden bir veya birkaçını karşılayan varlıkların UNESCO Dünya Miras Listesi'ne aday gösterilebilmesi için ise ilk olarak UNESCO Dünya Miras Geçici Listesi'ne alınması gerekmektedir. UNESCO Dünya Miras Sözleşmesi'ne ait Uygulama Rehberi uyarınca taraf devletler yılda en fazla bir varlığı Dünya Miras Listesi'ne önerebilmektedirler. Hâlihazırda 79 varlığımızın yer aldığı UNESCO Dünya Miras Geçici Listesi'nde söz konusu Konak yer almamaktadır. Bakanlığımız (Vakıflar Genel Müdürlüğü)ca; Diyarbakır ili, Sur ilçesi, İskender Paşa Mahallesi'nde yer alan tescilli İskender Paşa Konağı'nın mülkiyeti Mülhak İskender Paşa Vakfı'na âittir. Eser, Mülhak Vakıf ve Vakıflar Genel Müdürlüğü tarafından imza altına alınan protokol kapsamında onarılmıştır. Onarım esnasında korumaya alınarak sonrasında yerine monte edilmeyen özgün kapı bulunmamaktadır. Protokol kapsamından önce yapılan iş ve işlemler ilgili Vakıf'a aittir. Vakıflar Genel Müdürlüğünce restorasyon aşamasında taş kapıya rastlanmadığından bahse konu taş kapı ile ilgili olarak herhangi bir bilgi ve belge bulunmamaktadır. Restorasyon sürecinde Diyarbakır Kültür Varlıklarını Koruma Kurulunun 18.02.2009 tarihli ve 2021 sayılı kararıyla onaylanan rölöve, restitüsyon ve restorasyon projesinde taş kapının varlığına dair herhangi bir bilgi, belge ve bulguya rastlanmamıştır. Onarım, onaylı projeleri doğrultusunda yapılmıştır. Kapının varlığına dair bir veriye ulaşılmadığından Vakıflar Genel Müdürlüğü bünyesinde İskender Paşa Konağı Taş Kapısı ile alakalı herhangi bir soruşturma bulunmamaktadır. Vakıf kültür varlıklarının restorasyon sürecinde hazırlanan projeler ilgili Koruma Bölge Kuruluna iletilmekte ve Kurul tarafından onay alındıktan sonra restorasyon uygulamaları başlatılmaktadır. Vakıf kültür varlıklarının restorasyon süreci Genel Müdürlüğün uzman teknik personeli tarafından takip edilmekte ve denetlenmektedir. Ayrıca, restorasyon aşamasında ve restorasyon tamamlandığında ilgili Koruma Bölge Kurulu denetim elemanları tarafından da denetim yapılmaktadır. İşin ihalesi Vakıf Kültür Varlıkları İhale Yönetmeliği'ne göre yapılmış olup ihaleye restorasyon alanında uzman yükleniciler katılabilmektedir. İhale sonucunda teklifi uygun bulunup sözleşme imzalanan firmanın tarihi eser alanında yeterlilik belgesi mevcuttur. Restorasyon sürecinde Genel Müdürlüğün uzman yapı denetim elamanları görevlendirilmiştir. Ayrıca, iş sürecinde ve iş bitiminde Diyarbakır Koruma Bölge Kurulu denetim elemanlarınca denetleme yapılmıştır. Mehmet Nuri ERSOY Bakan --- **Kaynak gösterme:** Serhat Eren (DEM Parti, Diyarbakır). “Diyarbakır'ın Sur ilçesinde bulunan İskender Paşa Konağının restorasyonuna dair çeşitli iddialara ilişkin”. TBMM 28. Dönem yazılı soru önergesi 7/21632, 7 Ocak 2025. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-21632-diyarbakir-in-sur-ilcesinde-bulunan-iskender-pasa-konaginin-restorasyonuna-dair-cesitli-id (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/a870933d-1b1a-40de-92f3-01944116eca0 Vekilpedia, TBMM’nin kamuya açık kayıtlarını derleyen bağımsız bir arşivdir; TBMM’nin resmî sitesi değildir ve yorum yapmaz.