# Zehirli kalıntılar nedeniyle ülkemize iade edilen ihraç ürünlerine ilişkin - **Tür:** Yazılı soru önergesi (TBMM 28. Dönem) - **Esas no:** 7/21684 - **Veren:** Ömer Fethi Gürer (CHP, Niğde) - **Muhatap:** Tarım ve Orman Bakanlığı (İbrahim Yumaklı) - **Veriliş tarihi:** 8 Ocak 2025 - **Durum:** TBMM’nin kaydına göre süresi geçtikten sonra cevaplandı (verilişinden 69 gün sonra, 18 Mart 2025) - **TBMM kaydı:** https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/cdb5e317-5f0b-4427-a720-0194464ed6db - **Vekilpedia:** https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-21684-zehirli-kalintilar-nedeniyle-ulkemize-iade-edilen-ihrac-urunlerine-iliskin > Ömer Fethi Gürer (CHP), 8 Ocak 2025 tarihinde 7/21684 esas numaralı yazılı soru önergesi verdi; muhatap: Tarım ve Orman Bakanlığı. TBMM’nin kaydına göre süresi geçtikten sonra cevaplandı (verilişinden 69 gün sonra, 18 Mart 2025). ## Önerge metni Aşağıdaki sorularımın Anayasa'nın 98 ve TBMM İçtüzüğünün 96. ve 99, Maddeleri uyarınca T.C. Tarım ve Orman Bakanı Sn. İbrahim Yumaklı tarafından yazılı olarak yanıtlanmasını arz ederim. Saygılarımla. 07.01.2025 Ömer Fethi Gürer 2024 yılında farklı aylarda yurt dışına ihraç edilen çeşitli ürünlerde pestisit ve aflatoksin nedeniyle iade vakalarının kamuoyuna da yansıdığı şekilde arttığı görülmektedir. 2024 yılında hangi ürünler, hangi ülkelerden ve ne kadar iade edilmiştir? İade edilen ürünlerle ilgili hangi işlemler yapılmıştır? İade edilen ürünlerin aynı serisinden yurt içinde satışa sunulan ürünler var mıdır? Bu ürünlerin laboratuvar sonuçları olumlu çıkmış mıdır? Aflatoksin ve pestisit tespiti nedeniyle iade edilen ürünlerin, ihraç edilen gıda ürünleri içinde risk oluşturabileceği dikkate alındığında, ürünler ülkemizden çıkmadan önce yeterince incelenmekte midir? İnceleniyorsa laboratuvar sonuçları nelerdir? Karşı ülke verileri ile ülkemiz verileri arasında değerlendirme farklılıkları mı vardır? Pestisit oranı yüksek ürünlerin gümrük geçişine ülkemizden nasıl onay verilmektedir? Bir usulsüzlük mü söz konusudur? Türkiye'den temiz olarak çıkan bir ürünün, karşı ülkede nasıl sorunlu olduğu tespit edilmektedir? İade edilen ürünler yerine yeni ürünler mi gönderilmektedir? Bu süreçler nedeniyle tazminat ödeme gibi yükümlülükler yaşanmakta mıdır? 10. İade edilen ürünler nedeniyle başlatılmış bir soruşturma mevcut mudur? ## Bakanlığın cevabı Bakanlığımız tarafından taze meyve ve sebzede tarladan sofraya güvenilir gıdayı temin etmek amacıyla hasat öncesi ve sonrasında, piyasaya arz edilmiş ürünlerde pestisit kalıntı kontrolüne ilişkin yıllık gıda numune alma planı ve bitkisel ürünler denetim programı uygulanmaktadır. Bitkisel üretimde kimyasal mücadeleye alternatif yöntemlerin yaygınlaştırılması ve pestisitlerin mevzuat doğrultusunda kullanılması amacıyla Kalıntı Eylem Planı (2022-2025) uygulamaya konulmuştur. Bakanlığımızca uluslararası standartlar doğrultusunda pestisit kullanımına alternatif yöntemlerin kullanılması, çevre dostu mücadele yöntemlerinin yaygınlaştırılması amacıyla entegre mücadele uygulamaları teşvik ve tavsiye edilmekte olup bu yönde eğitim, proje ve kontrol faaliyetleri yürütülmektedir. Pestisit kullanımına alternatif yöntemlerden biyolojik ve biyoteknik mücadele yöntemlerini kullanan üreticilere destekleme ödemesi yapılmaktadır. Denetim ve kontrollerde "Türk Gıda Kodeksi Pestisitlerin Maksimum Kalıntı Limitleri Yönetmeliği"nde belirtilen maksimum kalıntı limitlerinin üzerinde pestisit kalıntısı çıkması ya da tavsiye dışı pestisit kullanımının tespit edilmesi durumunda ürünler imha edilmekte veya uygunluk sağlanana kadar hasat geciktirilmektedir. Ülkemiz mevzuatına uygun olmadığı tespit edilen ürünler nedeniyle gıda işletmesine ve birincil üreticiye 5996 sayılı "Veteriner Hizmetleri, Bitki Sağlığı, Gıda ve Yem Kanunu" kapsamında yasal işlem uygulanmaktadır. Bakanlığımızca son 3 yılda yapılan 250 bin pestisit denetimi sonucunda pestisit kalıntı oranı "035 azaltılmıştır. Ülkemizden yapılan ihracat kontrollerinde 2996 sayılı Kanun, "Bitkisel Gıda ve Yemin İhracatında Sağlık Sertifikası Düzenlenmesi ve İhracattan Geri Dönen Ürünler İçin Uygulama Yönetmeliği" ve ilgili talimatlar kapsamında risk esasına göre numune alınmaktadır. Avrupa Birliği (AB) üye ülkeleri tarafından AB mevzuatına göre yapılan resmi kontroller sonucunda tespit edilen olumsuzluklar, AB Komisyonuna bildirilmekte ve Komisyon tarafından yapılan nihai değerlendirme sonucu Gıda ve Yemde Hızlı Alarm Sistemi (RASFF) üzerinden ilan edilmektedir. RASFF üzerinden ilan edilen bildirimler kısıtlama olmaksızın erişime açıktır. Bildirim alan üreticiye/ihracatçıya ve bildirime konu ürünlere yönelik resmi kontroller artırılmaktadır. Bildirimde adı geçen ihracatçı firmalara AB üyesi ülkelere gerçekleştireceği meyve ve sebze ihracatında bildirim tarihinden itibaren pestisit kalıntısı yönüyle 1 yıl süreyle 70100 analiz sıklığı uygulanmaktadır. Üreticiler ? yıl boyunca ilave denetimlere tabi tutulmakta ve her bir bildirim için üreticilere yönelik eğitimler düzenlenmektedir. Yapılan resmi kontroller sonucunda, mevzuata uygun olmayan ürünlerin ülkemize girişine izin verilmemektedir. Ülkemizden 186'dan fazla ülkeye 2.000*den fazla çeşit ürün ihraç edilmektedir. İhraç edilen ürün çeşidi, miktarı ve parti sayısı dikkate alındığında bildirim sayıları orantısal olarak çok düşük miktardadır. Örneğin, pestisit kalıntısı nedeniyle bildirim alan ürün miktarının tüm ihraç edilen ürün miktarına oranı binde 1-2 arasındadır. Ayrıca ülkemizden ihraç edilen ürünler; TARIM VE ORMAN BAKANLIĞI Strateji Geliştirme Başkanlığı e Alıcı-satıcı arasındaki ticari anlaşmazlık (fiyat, teslim süresi, kalite vb.), e Ürünlerin uygunsuz veya uzun süreli nakliye koşullarında kalitesinin bozulması ve e Alıcıülkenin yetkili otoritesi tarafından yapılan resmi kontroller sonucunda tespit edilen belge eksiklikleri (sertifika eksikliği, etiket uyumsuzluğu, ticari belgelerde eksiklik) gibi nedenlerle iade edilebilmektedir. Bakanlığımızca yürütülen çalışmalar sonucunda RASFF bildirim sayısında son 3 yılda 9054 düşüş sağlanmıştır. İbrahim YUMAKLI Bakan --- **Kaynak gösterme:** Ömer Fethi Gürer (CHP, Niğde). “Zehirli kalıntılar nedeniyle ülkemize iade edilen ihraç ürünlerine ilişkin”. TBMM 28. Dönem yazılı soru önergesi 7/21684, 8 Ocak 2025. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-21684-zehirli-kalintilar-nedeniyle-ulkemize-iade-edilen-ihrac-urunlerine-iliskin (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/cdb5e317-5f0b-4427-a720-0194464ed6db Vekilpedia, TBMM’nin kamuya açık kayıtlarını derleyen bağımsız bir arşivdir; TBMM’nin resmî sitesi değildir ve yorum yapmaz.