# Bir kamu kurumuna Kürtçe dilinde yapılan başvurunun reddedilmesine ilişkin - **Tür:** Yazılı soru önergesi (TBMM 28. Dönem) - **Esas no:** 7/21717 - **Veren:** Beritan Güneş Altın (DEM Parti, Mardin) - **Muhatap:** Adalet Bakanlığı (Yılmaz Tunç) - **Veriliş tarihi:** 7 Ocak 2025 - **Durum:** TBMM’nin kaydına göre süresi geçtikten sonra cevaplandı (verilişinden 119 gün sonra, 6 Mayıs 2025) - **TBMM kaydı:** https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/a196185b-159c-4a6d-aeac-0194411e8b10 - **Vekilpedia:** https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-21717-bir-kamu-kurumuna-kurtce-dilinde-yapilan-basvurunun-reddedilmesine-iliskin > Beritan Güneş Altın (DEM Parti), 7 Ocak 2025 tarihinde 7/21717 esas numaralı yazılı soru önergesi verdi; muhatap: Adalet Bakanlığı. TBMM’nin kaydına göre süresi geçtikten sonra cevaplandı (verilişinden 119 gün sonra, 6 Mayıs 2025). ## Önerge metni Aşağıda belirtilen sorularımın Adalet Bakanı Yılmaz TÜNÇ tarafından Anayasanın 98. ve TBMM İçtüzüğünün 96. ve 99. maddeleri uyarınca yazılı olarak cevaplandırılmasını arz ederim. < -Beritan GÜNEŞ ALTIN rdin Milletvekili 2009 Yerel Seçimlerinde 9083 gibi rekor bir oy oranı ile Nusaybin Belediye Başkanı olan ve uzun yıllardır hapishanede tutulan kadın hakları aktivisti Ayşe Gökkan'ın Türkiye İnsan Hakları ve Eşitlik Kurumu'na yaptığı başvuru geri çevrilmiştir. Sincan Kadın Hapishanesine yaz aylarında "inceleme" için giden uzmanlara hapishanede var olan hasta mahpusların tedaviye erişememesi, sosyal ve kültürel aktivitelerin kısıtlanması ve infaz yakmalar başta olmak üzere tüm hak ihlallerini dile getiren Gökkan, daha sonra mezkur ihlallere ilişkin 30 sayfalık Kürtçe bir dilekçe ile TİHEK"?e başvurmuştur. Ancak misyonunun "İnsan haklarını korumak ve geliştirmek, kişilerin eşit muamele görme hakkının güvence altına alınması için çalışmak, işkence ve kötü muameleyle etkin mücadele etmek. " olduğu belirtilen TİHEK tarafından dilekçeyi işleme almak için Gökkan'ın "Kürtçe'den başka bir dil bilmediğini ispatlaması gerektiği" belirtilmiş ve buna TİHEK Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik?in "Başvuru Türkçe dilekçe ile yapılır. Ancak, başvurucunun kendisini daha iyi ifade edebildiği başka bir dildeki başvurusu, Kurumca haklı ve makul olduğunun tespiti halinde kabul edilebilir." şeklindeki 33. maddesi gerekçe gösterilerek Gökkan'ın dilekçesi işleme alınmamıştır. Gökkan'ın anadili olan Kürtçe ile yazdığı dilekçenin TİHEK tarafından""haklı ve makul" bulunmaması Kurumun kuruluşunu sağlayan 6701 Sayılı Kanun'un "Eşitlik ilkesi ve ayrımcılık yasağını" düzenleyen 3. maddesinin 1. ve 2. fıkralarındaki "(7/)Herkes, hukuken tanınmış hak ve hürriyetlerden yararlanmada eşittir. " ile "(2) Bu Kanun kapsamında cinsiyet, ırk, renk, dil, din, inanç, mezhep, felsefi ve siyasi görüş, etnik köken, servet, doğum, medeni hâl, sağlık durumu, engellilik ve yaş temellerine dayalı ayrımcılık yasaktır." ifadelerine ve temel insan haklarına aykırılık teşkil etmektedir. Bu bağlamda; . 1. TİHEK'in, Ayşe Gökkan'ın anadilinde yazdığı dilekçeyi "haklı ve makul" bulmama gerekçesi nedir? Bu tutum, 6701 Sayılı Kanun'un 3. maddesindeki ayrımcılık yasağına aykırılık teşkil etmemekte midir? 2. Türkiye'nin taraf olduğu uluslararası sözleşmelere göre bireylerin anadilinde iletişim hakkı bulunmasına rağmen Kürtçe dilekçenin işleme alınmaması, bu uluslararası yükümlülüklerle nasıl bağdaştırılmaktadır? 3. Başvurucunun anadilinden başka bir dili bilmediğini "ispatlama zorunluluğu" hangi hukuki normlara dayanmaktadır? Bu uygulama başka başvurucular için de geçerli © midir? 4. TİHEK gibi kurumlara yapılan başvurularda, Türkçe dışında bir dil kullanılması durumunda "haklı ve makul" değerlendirmesinin objektif kriterleri nelerdir? 5. Bir bireyin, anadilini kullanarak hak ihlallerini dile getirme hakkının reddedilmesi, adalet ve eşitlik ilkeleriyle nasıl bağdaştırılmaktadır? Bu bağlamda, anadil kullanımını kolaylaştıracak düzenlemeler yapılması düşünülmekte midir? 6. TİHEK uzmanlarının "inceleme" için ziyarette bulunduğu hapishanelerde mahpusların kendilerine ilettiği hak ihlallerinin tamamı yıllık raporlarda kamuoyu ile paylaşılmakta mıdır? Bu ihlallerin, işkence ve kötü muamelelerin giderilmesine dönük tavsiye kararların takibi nasıl yapılmaktadır? Tavsiye karara uyulmadığı takdirde yapılan herhangi bir işlem var mıdır? 7. Sincan Kadın Hapishanesinde hasta mahpusların tedaviye erişimlerinin engellenme gerekçesi nedir? 8. Sincan Kadın Kapalı Hapishanesindeki sosyal ve kültürel aktivitelerin "tasarruf tedbirleri" kapsamında kısıtlanmasının gerekçesi nedir? Bu aktiviteleri "tasarruf tedbirleri" arasından çıkarmak gibi bir çalışmanız olacak mıdır? ## Bakanlığın cevabı 1568885 sayılı yazı. İlgi yazınız ekinde alınan, Mardin Milletvekili Beritan Güneş Altın tarafından Bakanlığımıza yöneltilip yazılı olarak cevaplandırılması istenilen 7/21717 Esas Nolu soru önergesine ilişkin, Türkiye Büyük Millet Meclisi İçtüzüğünün 99. maddesi uyarınca hazırlanan cevap ilişikte sunulmuştur. pa p Yılmaz TUNÇ Bakan Soru önergesi cevabı (1 adet) UYAP Bilişim Sistemindeki bu dokümana http://vatandaş.uyap. gov.tr adresinden ZI ZİEY7 - Yu FgMoD - *r6RHbj - JİVİXE- ile erişebilirsin Mevzuat Genel Müdürlüğü Sayı : E-56020453-610-75-1133/1659 nı Konu : Yazılı soru önergesi Ok 193 /2025 Sayın Beritan GÜNEŞ ALTIN Mardin Milletvekili Bakanlığımıza yöneltilip yazılı olarak cevaplandırılması istenilen 7/21717 Esas Nolu soru önergesinin cevabı aşağıda sunulmuştur. I- Türkiye İnsan Hakları ve Eşitlik Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğinin "Başvuru dili" kenar başlıklı 33. maddesinde başvurunun Türkçe dilekçe ile yapılacağı; ancak, başvurucunun kendisini daha iyi ifade edebildiği başka bir dildeki başvurusunun, Kurumca haklı ve makul olduğunun tespiti halinde kabul edilebileceği hükmüne yer verildiği malumlarıdır. I- Türkiye İnsan Hakları ve Eşitlik Kurumuyla yapılan yazışmaya verilen 30/01/2025 tarihli cevapta; soru önergesinde adı geçen tarafından Kuruma yabancı dilde 2 kez dilekçe ile başvuruda bulunulduğu, başvuru dilekçesinin Türkçe dışında farklı bir dilde yazılmasına ilişkin haklı ve makul bir sebebin Kuruma sunulmadığının tespit edilmesi nedeniyle anılan Yönetmeliğin 33. maddesi çerçevesinde Türkçe olarak başvuruda bulunulması halinde başvurunun tekrar incelemeye alınacağına ilişkin cevabın kendisine gönderildiği bildirilmiştir. 1I- Ceza infaz kurumlarında bulunan hükümlü ve tutuklulara karşı kötü muamele vakalarının yaşanmaması ve bu tür şikâyet sebeplerinin ortadan kaldırılması için mevzuatımızda köklü değişiklikler yapılmıştır. Bu çerçevede, ceza infaz kurumları; yargı denetimi kapsamında 4675 sayılı İnfaz Hâkimliği Kanunu ile oluşturulan infaz hâkimleri; idari denetim kapsamında Adalet Bakanlığı müfettişleri ile Ceza ve Tevkifevleri Genel Müdürlüğü hâkim ve kontrolörleri; sivil toplum kuruluşlarının denetimi kapsamında 4681 sayılı Ceza İnfaz Kurumları ve Tutukevleri İzleme Kurulları Kanunu hükümleri gereğince oluşturulan izleme kurulları; idari özerkliğe sahip kurumların denetimi kapsamında 6701 sayılı Türkiye İnsan Hakları ve Eşitlik Kurumu Kanunu uyarınca kurulan Türkiye İnsan Hakları ve Eşitlik Kurumu; parlamento denetimi kapsamında Türkiye Büyük Millet Meclisi İnsan Haklarını İnceleme Komisyonu ya da araştırma komisyonlarının başkan ve üyeleri; uluslararası denetim kapsamında Avrupa İşkencenin Önlenmesi Sözleşmesi gereğince Avrupa İşkenceyi Önleme Komitesi tarafından denetlenmesinin yanı sıra, Avrupa Konseyi İnsan Hakları Komiserliği ve Birleşmiş Milletler Keyfi Tutuklamalar Çalışma Grubu tarafindan denetlenmektedir. Ayrıca, Birleşmiş Milletler İşkenceye Karşı Sözleşmeye Ek İhtiyari Protokolü (OPCAT), 27/10/2011 tarihinde Ülkemiz bakımından yürürlüğe girmiştir. Bilindiği üzere, Ek Protokol çerçevesinde kişilerin özgürlüklerinden yoksun bırakıldığı gözaltı merkezleri ve ceza infaz kurumlarına Ek Protokolde belirtilen denetleme organınca ziyaretler Mevzuat Genel Müdürlüğü düzenlenebilecektir. Ceza infaz kurumları, yukarıda belirtilen hem ulusal hem de uluslararası bağımsız kuruluşlar tarafından düzenli aralıklarla haberli ve habersiz olarak ziyaret edilmekte, hükümlü ve tutukluların sağlık ve yaşam koşulları, iç güvenlik, sevk ve nakil işlemleriyle ilgili aksaklık ve eksiklikler yetkili mercilere bildirilmektedir. Hükümlü ve tutuklular veya sivil toplum örgütleri, resmi ya da özel insan hakları kuruluşları tarafından yapılan başvurular titizlikle incelenmekte, adli ve idari yönden yapılan soruşturmalar sonucunda kusur ve ihmali olan görevliler hakkında yasal gereğine tevessül edilmektedir. IV- A) Ceza infaz kurumlarında bulunan hükümlü ve tutuklular, özgürlüğünden yoksun olmayan her vatandaş gibi tüm sağlık hizmetlerinden tıbbi gereklilik çerçevesinde ilgili mevzuat hükümleri doğrultusunda faydalanmakta olup, her türlü muayene ve tedavileri Devletin teminatı altında ve ücretsizdir. Hükümlü ve tutukluların beden ve ruh sağlığının korunması ve hastalıklarının tanısı için ilk muayene ve tedavi hizmetleri ceza infaz kurumlarında verilmekte; ileri tetkik, tedavi ve rehabilitasyon gerekenler Devlet hastanelerine, daha ileri sağlık hizmeti gerekenler ise üniversite hastanelerine sevk edilmektedir. B) Ceza infaz kurumlarında barındırılan hükümlü ve tutuklulara ilişkin sağlık koşullarının düzenlenmesi ve sağlık hizmetine erişimin daha da etkili ve verimli hale gelebilmesi için 30/04/2009 tarihli Sağlık Bakanlığı ve Adalet Bakanlığı Arasında Ceza İnfaz Kurumlarındaki Sağlık Hizmetlerinin Düzenlenmesi Hakkında Protokol ve 26/01/2017 tarihli Adalet, İçişleri ve Sağlık Bakanlıkları Arasında Düzenlenen Protokol hükümleri dikkate alınarak her türlü çalışma ve düzenleme yapılmaktadır. V- 5275 sayılı Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanunun; A) "Kültür ve sanat etkinliklerine katılma, ifade özgürlüğü" kenar başlıklı 60. maddesinin birinci fikrasında, ceza infaz kurumlarında, olanaklar elverdiğince, kültürün ve sanatın çeşitli dallarını temsil eden programların hazırlanacağı ve hükümlülerin bunlara katılmaları hususundaki usullerin düzenleneceği, B) "Beden eğitimi" kenar başlıklı 87. maddesinin birinci fıkrasında, hükümlünün toplumsal, ruhsal ve bedensel gelişmelerini sağlamak amacıyla fizik ve ruhsal sağlık durumlarının elverdiği ölçüde spor, beden eğitimi ve eğlendirici etkinliklere katılmasına müsaade edileceği ve olanaklar ölçüsünde yer ve araç sağlanacağı; ikinci fıkrasında, açık havada çalışmayan veya kapalı ceza infaz kurumlarında bulunan hükümlüye, hava koşulları elverdiği ölçüde, günde en az bir saat açık havada gezinme olanağı verileceği, bu süre içerisinde bireysel spor da yapılabileceği ve kurum dışındaki etkinliklere açık ceza infaz kurumları ile çocuk eğitimevlerinde bulunan hükümlülerin katılabileceği, Hükümlerine yer verildiği malumlarıdır. Ceza infaz kurumlarında bulunan tutuklu ve hükümlülerin spor faaliyetleri güvenlik bakımından tehlike yaratmayacak şekilde, kurumun fiziki yapısı, kapasitesi gibi hususlar dikkate alınarak Kurum İdare ve Gözlem Kurulu tarafından alınan kararlar doğrultusunda yaptırılmaktadır. Bakanlığımız tarafından bu konularda uygulanan genel bir yasaklama veya sınırlı süre uygulaması söz konusu değildir. VI- Ankara Cumhuriyet Başsavcılığıyla yapılan yazışmaya verilen 30/01/2025 tarihli Mevzuat Genel Müdürlüğü cevapta; A) Sincan Kadın Kapalı Ceza İnfaz Kurumunda, Kurum personeli tarafından eğitim ve öğretime aralıksız devam edildiği ve kuaförlük, konfeksiyon, el işi ve yağlı boya resim kurslarının açıldığı, işyurtları müdürlüğü tarafından açılan konfeksiyon ve mantı atölyesinin bulunduğu, B) Kurumda tüm iş ve işlemlerin mevzuat hükümlerine uygun olarak yürütüldüğü, C) Soru önergesinde belirtilen aksi yöndeki iddiaların gerçeği yansıtmadığı, Bildirilmiştir. Yılmaz TUNÇ Bakan Yılmaz TUNÇ Bakan --- **Kaynak gösterme:** Beritan Güneş Altın (DEM Parti, Mardin). “Bir kamu kurumuna Kürtçe dilinde yapılan başvurunun reddedilmesine ilişkin”. TBMM 28. Dönem yazılı soru önergesi 7/21717, 7 Ocak 2025. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-21717-bir-kamu-kurumuna-kurtce-dilinde-yapilan-basvurunun-reddedilmesine-iliskin (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/a196185b-159c-4a6d-aeac-0194411e8b10 Vekilpedia, TBMM’nin kamuya açık kayıtlarını derleyen bağımsız bir arşivdir; TBMM’nin resmî sitesi değildir ve yorum yapmaz.