# Tarım ürünlerindeki pestisit analiz sonuçlarına ve pestisit kullanımının denetlenmesine ilişkin

- **Tür:** Yazılı soru önergesi (TBMM 28. Dönem)
- **Esas no:** 7/21810
- **Veren:** Orhan Sümer (CHP, Adana)
- **Muhatap:** Tarım ve Orman Bakanlığı (İbrahim Yumaklı)
- **Veriliş tarihi:** 10 Ocak 2025
- **Durum:** TBMM’nin kaydına göre süresi geçtikten sonra cevaplandı (verilişinden 67 gün sonra, 18 Mart 2025)
- **TBMM kaydı:** https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/d7655489-457f-4523-a715-0194600e6163
- **Vekilpedia:** https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-21810-tarim-urunlerindeki-pestisit-analiz-sonuclarina-ve-pestisit-kullaniminin-denetlenmesine-il

> Orhan Sümer (CHP), 10 Ocak 2025 tarihinde 7/21810 esas numaralı yazılı soru önergesi verdi; muhatap: Tarım ve Orman Bakanlığı. TBMM’nin kaydına göre süresi geçtikten sonra cevaplandı (verilişinden 67 gün sonra, 18 Mart 2025).

## Önerge metni

Aşağıda yer alan sorularımın Anayasa'nın 98. ve Türkiye Büyük Millet Meclisi İç Tüzüğünün 96. Maddesi gereğince Tarım ve Orman Bakanı Sayın İbrahim Yumaklı tarafından yazılı olarak yanıtlanması için gereğini saygılarımla arz ederim.

Orhan Sümer

Sağlıklı gıdaya erişim, vatandaşlarımızın en temel hakkıdır. Tarım ürünlerinde kullanılan pestisitlerin insan sağlığı üzerindeki zararları bilimsel olarak defalarca kanıtlanmıştır. Pestisitlerin kısa vadede akut zehirlenmelere, uzun vadede ise kanser, hormon bozukluğu ve kısırlık gibi ciddi sağlık sorunlarına yol açtığı bilinmektedir. Bu durum özellikle çocuklar, hamile kadınlar ve çiftçiler üzerinde daha büyük riskler oluşturmaktadır.

Bakanlığınızın Mart 2022 itibarıyla taklit ve tağşiş listelerini anlık olarak kamuoyuyla paylaşması olumlu bir adım olmakla birlikte, bu listelerde pestisit analizlerinin bulunmaması büyük bir eksikliktir. Tarımda pestisit kullanımının hızla artması, halk sağlığını tehdit eden bu maddelerin etkilerini daha şeffaf bir şekilde ele almayı zorunlu kılmaktadır. .

Bu bağlamda:

1. Bakanlığınız tarafından gıdalarda pestisit kalıntılarına yönelik analizler yapılmakta mıdır? Yapılıyorsa bu analizlerin sonuçları neden kamuoyu ile paylaşılmamaktadır?

2. Pestisit analiz sonuçlarının taklit ve tağşiş listelerine dahil edilmemesinin gerekçesi nedir?

3. Türkiye'de pestisit kullanımının yıllara göre artış oranları nedir? Pestisitlerin kullanımını azaltmaya yönelik bir plan veya çalışma yapılmakta mıdır?

4. Halk sağlığını koruma amacıyla pestisit kalıntıları açısından yüksek riskli tarımsal ürünlerin denetiminde özel bir çalışma yürütülmekte midir?

5. Avrupa Birliği ve diğer ülkelerde yasaklanan pestisitlerin Türkiye'de hâlâ kullanılıyor olmasıyla ilgili bir düzenleme veya yasaklama çalışması yapılacak mıdır?

## Bakanlığın cevabı

Bakanlığımız tarafından taze meyve ve sebzede tarladan sofraya güvenilir gıdayı temin etmek amacıyla hasat öncesi ve sonrasında, piyasaya arz edilmiş ürünlerde pestisit kalıntı kontrolüne ilişkin yıllık gıda numune alma planı ve bitkisel ürünler denetim programı uygulanmaktadır.

Bitkisel üretimde kimyasal mücadeleye alternatif yöntemlerin yaygınlaştırılması ve pestisitlerin mevzuat doğrultusunda kullanılması amacıyla Kalıntı Eylem Planı (2022-2025) uygulamaya konulmuştur.

Bakanlığımızca uluslararası standartlar doğrultusunda pestisit kullanımına alternatif yöntemlerin kullanılması, çevre dostu mücadele yöntemlerinin yaygınlaştırılması amacıyla Entegre Zararlı Yönetimi (İPM), Entegre ve Kontrollü Ürün Yönetimi (EKÜY) projeleri teşvik ve tavsiye edilmekte olup, bu yönde eğitim, proje ve kontrol faaliyetleri yürütülmektedir. Pestisit kullanımına alternatif yöntemlerden biyolojik ve biyoteknik mücadele yöntemlerini kullanan üreticilere destekleme ödemesi yapılmaktadır.

Bakanlığımızca ruhsatlandırılan ürünler toksikolojik, ekotoksikolojik, kalıntı, biyolojik etkinlik, fiziksel ve kimyasal özellikler, diğer ülkelerdeki ruhsat ve tavsiyeye ait bilgi ve belgeler dikkate alınarak, yapılan değerlendirme sonucunda insan, bitki ve çevre açısından uygun bulunan ürünlerdir. Yine uluslararası kuruluşlarca insan ve çevre sağlığı vb. konularda riskli olduğu bilimsel çalışmalarla belirlenen aktif maddeler ülkemizde de yasaklanmaktadır. Bu kapsamda, 2009"dan bu yana 223 aktif maddenin kullanımı sonlandırılmıştır.

Bakanlığımız 5996 sayılı Veteriner Hizmetleri, Bitki Sağlığı, Gıda ve Yem Kanunu çerçevesinde yaptığı denetimlerin sonuçlarını anılan kanunun 31'inci maddesinin 6'ncı fıkrası çerçevesinde kamuoyu ile paylaşılmaktadır.

İbrahim YUMAKLI
Bakan

---

**Kaynak gösterme:** Orhan Sümer (CHP, Adana). “Tarım ürünlerindeki pestisit analiz sonuçlarına ve pestisit kullanımının denetlenmesine ilişkin”. TBMM 28. Dönem yazılı soru önergesi 7/21810, 10 Ocak 2025. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-21810-tarim-urunlerindeki-pestisit-analiz-sonuclarina-ve-pestisit-kullaniminin-denetlenmesine-il (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/d7655489-457f-4523-a715-0194600e6163

Vekilpedia, TBMM’nin kamuya açık kayıtlarını derleyen bağımsız bir arşivdir; TBMM’nin resmî sitesi değildir ve yorum yapmaz.