# Tokat T Tipi Kapalı Cezaevinde yaşandığı iddia edilen hak ihlallerine ilişkin - **Tür:** Yazılı soru önergesi (TBMM 28. Dönem) - **Esas no:** 7/22208 - **Veren:** Gülcan Kaçmaz Sayyiğit (DEM Parti, Van) - **Muhatap:** Adalet Bakanlığı (Yılmaz Tunç) - **Veriliş tarihi:** 17 Ocak 2025 - **Durum:** TBMM’nin kaydına göre süresi geçtikten sonra cevaplandı (verilişinden 116 gün sonra, 13 Mayıs 2025) - **TBMM kaydı:** https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/bf6070e9-d338-4350-bbc9-019487a20f5e - **Vekilpedia:** https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-22208-tokat-t-tipi-kapali-cezaevinde-yasandigi-iddia-edilen-hak-ihlallerine-iliskin > Gülcan Kaçmaz Sayyiğit (DEM Parti), 17 Ocak 2025 tarihinde 7/22208 esas numaralı yazılı soru önergesi verdi; muhatap: Adalet Bakanlığı. TBMM’nin kaydına göre süresi geçtikten sonra cevaplandı (verilişinden 116 gün sonra, 13 Mayıs 2025). ## Önerge metni Aşağıda belirtilen sorularımın Adalet Bakanı Yılmaz TUNÇ tarafından Anayasa'nın 98'inci ve TBMM İçtüzüğünün 96'ıncı ve 99'uncu maddeleri uyarınca yazılı olarak cevaplandırılmasını arz ederim. Gülcan KAÇMAZ SAYYİĞİT Van Milletvekili Cezaevlerinde yaşanan hak ihlalleri sıklıkla gündeme gelirken siyasi iktidar, gerekli tedbirleri almaktan kaçınmaktadır. Buna bağlı olarak mahpuslara yönelik hak ihlalleri cezaevlerinin rutini haline gelmiştir. Tokat T Tipi Cezaevinde tutulan Mehmet Şirin Kaya'nın maruz kaldığı uygulamalar da bunun bir örneğini oluşturmaktadır. Tarafımıza iletilen sorunların başında Kaya'nın tedavi ve sağlık hakkının engellendiği gelmektedir. Çapraz bağlar kopması sonucu ameliyat olan Kaya'nın tedavisinin yapılamadığı aktarılmaktadır. Çünkü mahpuslar her muayeneye götürülüp getirilme sırasında onur kırıcı muamelelere maruz bırakılmaktadır. Özellikle mahpuslara dayatılan ağız içi arama ile çıplak arama sebebiyle tedavi hakkı da ortadan kalkarken Kaya hakkında tutanak tutulduğu ifade edilmektedir. Kaya'nın tutulduğu Tokat T Tipi Cezaevinde birçok hak ihlalinin yaşandığı Özgürlük İçin Hukukçular Derneğinin (ÖHD) yayınladığı 2024 yılı raporunda da görülmektedir. Raporda; hastaneye sevklerin ağız içi arama sebebiyle yapılamadığı, mahpusların sosyal faaliyetlerden yararlandırılmadığı, rutin aramaların sıklaştırıldığı, muhalif TV kanalarına izin verilmediği, 5 mahpusun şartlı tahliye hakkının sübjektif gerekçelerle engellendiği, hasta mahpuslara diyet yemekleri verilmediği vb. hak ihlalleri sıralanmaktadır. Her yıl tespit edilen hak ihlallerine rağmen Hükümet'in sessiz kalmasının anlaşılır bir tarafı yokken, bu sebeple hak ihlalleri artmaktadır. Bu bağlamda; 1 — Tokat T Tipi Cezaevinde yaygınlaşan hak ihlallerine ilişkin yayınlanan raporlardan haberdar mısınız? Önergenin gerekçesinde yer alan hak ihlalleri neden ortadan kaldırılmamaktadır? 2 — Tokat T Tipi Cezaevinde hasta mahpusların ağız içi arama ile çıplak arama dayatması sebebiyle tedavi edilemediği doğru mudur? 3- Tokat T Tipi Cezaevinde çıplak arama ile ağız içi arama uygulaması var mıdır? Bunun hukuki dayanağı nedir? 4- Tokat T Tipi Cezaevinde hasta mahpuslara diyet yemeği verilmediği doğru mudur? Bununla hasta mahpusların sağlığına tehdit oluşmakta mıdır? Bundan etkilenen hasta mahpus sayısı kaçtır? 5- Tokat T Tipi Cezaevinde tutulan Mehmet Şirin Kaya'nın tedavisinin yapılamadığı doğru mudur? Kaya'nın tedavi hakkı neden engellenmektedir? 6- Tokat T Tipi Cezaevinde hasta mahpusların sağlık ve tedavi hakkının sağlanması amacıyla alınan tedbirler nelerdir? Tokat T Tipi Cezaevinde ağır hasta mahpus bulunmakta mıdır? ## Bakanlığın cevabı 1572455 sayılı yazı. İlgi yazınız ekinde alınan, Van Milletvekili Gülcan Kaçmaz Sayyiğit tarafından Bakanlığımıza yöneltilip yazılı olarak cevaplandırılması istenilen 7/22208 Esas Nolu soru önergesine ilişkin, Türkiye Büyük Millet Meclisi İçtüzüğünün 99. maddesi uyarınca hazırlanan cevap ilişikte sunulmuştur. pa Og > Yılmaz TUNÇ Bakan Soru önergesi cevabı (1 adet) UYAP Bilişim Sistemindeki bu dokümana htip://vatandaş.uyap.gov.tr adresinden AS rfv8D - eEv/ pVH - S5bE1Cv1 - SİİpVS- ile erişebilirsin Mevzuat Genel Müdürlüğü Sayı : E-56020453-610-204-11 05/1630 Konu : Yazılı soru önergesi 4/47/2025 Sayın Gülcan KAÇMAZ SAYYİĞİT Van Milletvekili Bakanlığımıza yöneltilip yazılı olarak cevaplandırılması istenilen 7/22208 Esas Nolu soru önergesinin cevabı aşağıda sunulmuştur. I- Ceza infaz kurumlarında bulunan hükümlü ve tutuklulara karşı kötü muamele vakalarının yaşanmaması ve bu tür şikâyet sebeplerinin ortadan kaldırılması için mevzuatımızda köklü değişiklikler yapılmıştır. Bu çerçevede, ceza infaz kurumları; yargı denetimi kapsamında 4675 sayılı İnfaz Hâkimliği Kanunu ile oluşturulan infaz hâkimleri; idari denetim kapsamında Adalet Bakanlığı müfettişleri ile Ceza ve Tevkifevleri Genel Müdürlüğü hâkim ve kontrolörleri; sivil toplum kuruluşlarının denetimi kapsamında 4681 sayılı Ceza İnfaz Kurumları ve Tutukevleri İzleme Kurulları Kanunu hükümleri gereğince oluşturulan izleme kurulları; idari özerkliğe sahip kurumların denetimi kapsamında 6701 sayılı Türkiye İnsan Hakları ve Eşitlik Kurumu Kanunu uyarınca kurulan Türkiye İnsan Hakları ve Eşitlik Kurumu; parlamento denetimi kapsamında Türkiye Büyük Millet Meclisi İnsan Haklarını İnceleme Komisyonu ya da araştırma komisyonlarının başkan ve üyeleri; uluslararası denetim kapsamında Avrupa İşkencenin Önlenmesi Sözleşmesi gereğince Avrupa İşkenceyi Önleme Komitesi tarafından denetlenmesinin yanı sıra, Avrupa Konseyi İnsan Hakları Komiserliği ve Birleşmiş Milletler Keyfi Tutuklamalar Çalışma Grubu tarafindan denetlenmektedir. Ayrıca, Birleşmiş Milletler İşkenceye Karşı Sözleşmeye Ek İhtiyari Protokolü (OPCAT), 27/10/2011 tarihinde Ülkemiz bakımından yürürlüğe girmiştir. Bilindiği üzere, Ek Protokol çerçevesinde kişilerin özgürlüklerinden yoksun bırakıldığı gözaltı merkezleri ve ceza infaz kurumlarına Ek Protokolde belirtilen denetleme organınca ziyaretler düzenlenebilecektir. Ceza infaz kurumları, yukarıda belirtilen hem ulusal hem de uluslararası bağımsız kuruluşlar tarafından düzenli aralıklarla haberli ve habersiz olarak ziyaret edilmekte, hükümlü ve tutukluların sağlık ve yaşam koşulları, iç güvenlik, sevk ve nakil işlemleriyle ilgili aksaklık ve eksiklikler yetkili mercilere bildirilmektedir. Hükümlü ve tutuklular veya sivil toplum örgütleri, resmi ya da özel insan hakları kuruluşları tarafından yapılan başvurular titizlikle incelenmekte, adli ve idari yönden yapılan soruşturmalar sonucunda kusur ve ihmali olan görevliler hakkında yasal gereğine tevessül edilmektedir. U- A) Ceza infaz kurumlarında bulunan hükümlü ve tutuklular, özgürlüğünden yoksun olmayan her vatandaş gibi tüm sağlık hizmetlerinden tıbbi gereklilik çerçevesinde UYAP Bilişim Sistemindeki bu dokümana hütp:/vatandaş.uyap. gov.tr adresinden 4S2ZNIİS — HJ 2VB8Pm - BX8XxEcCt - PZ9B48- ie ereehiliniz Mevzuat Genel Müdürlüğü ilgili mevzuat hükümleri doğrultusunda faydalanmakta olup, her türlü muayene ve tedavileri Devletin teminatı altında ve ücretsizdir. Hükümlü ve tutukluların beden ve ruh sağlığının korunması ve hastalıklarının tanısı için ilk muayene ve tedavi hizmetleri ceza infaz kurumlarında verilmekte; ileri tetkik, tedavi ve rehabilitasyon gerekenler Devlet hastanelerine, daha ileri sağlık hizmeti gerekenler ise üniversite hastanelerine sevk edilmektedir. ILI- Arama, 5275 sayılı Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanunun "Arama" kenar başlıklı 36. ve 28/3/2020 tarihli ve 2324 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı ile Kuralları Hakkında REC (2006) 2 sayılı Tavsiye Kararının "Arama ve Kontroller" başlığını taşıyan 54. maddesinde, görevlilerin arama yaparken uyacakları detaylı prosedürlerin olması, arama yapılacak hallerin ve arama şekillerinin ulusal mevzuatta düzenlenmesi, aranan kişilerin küçük düşürülmemesi, aramanın hemcins olan görevliler tarafindan yapılması gibi bususlara yer verilmiştir. Yönetmeliğin 34, maddesinde yer alan düzenleme de söz konusu Tavsiye Kararındaki hükümler ile paralellik arz etmektedir. Aramanın amacı, kurumda bulundurulması yasak olan eşya ve kanunla yasaklanan uyuşturucu maddelerin yanı sıra telefon ve sim kartı gibi haberleşme araçları ile bıçak ve jilet gibi kesici ve bereleyici aletlerin kuruma girişinin önüne geçmektir. Ayrıca, terör örgütlerinin Bu çerçevede insan onuru ve haysiyetine saygı ile utanma duygusunun ihlal edilmemesi esasları doğrultusunda yapılan aramalar, kurumların güvenliğinin sağlanabilmesi için tedbir amaçlı gerçekleştirilmekte olup, herhangi bir keyfi uygulama söz konusu değildir. IWV- A) 5275 sayılı Kanunun "Hükümlünün beslenmesi" kenar başlıklı 72. maddesinin birinci fikrasında, hükümlüye Adalet ve Sağlık bakanlıklarınca birlikte belirlenecek kalori esasına göre, sağlıklı ve güçlü kalması için nitelik ve nicelik olarak besleyici, sağlık koşullarına uygun, makul çeşitlilikte, yaş, sağlık, çalıştığı işin özelliği, dini ve kültürel gerekleri göz önünde tutularak besin verileceği ve içme suyu sağlanacağı, B) Hükümlü ve Tutuklular ile Ceza İnfaz Kurumları Personelinin İaşe Yönetmeliğinin; I- "Devlet tarafından iaşe edilecek kişiler" kenar başlıklı 4, maddesinin üçüncü fıkrasında, görevi başında bulunan personelin, hükümlü ve tutuklu ile aynı şekilde iaşe edileceği, personel için özel yemek veya tabldot çıkarılamayacağı, günlük olarak mahkeme UYAP Bilişim Sistemindeki bu dokümana http-//vatandaş.uyap. gov.tr adresinden ASZNI 1S - HJ2VBPm - BX8xect - P7ao4ASLIA Mevzuat Genel Müdürlüğü veya hastaneye sevk olan hükümlü ve tutuklular ile sevkte görevli memurların, kurumda bulunmadığı öğünler için kumanya verileceği; dördüncü fıkrasında, görev başında bulunan personel, kurumlara staj için gelenler, eğitim-öğretim, kültürel ve sportif faaliyetler ile görevlendirilen görevliler ile kamu kurum ve kuruluşları tarafından görevlendirilen personel, eğitim merkezlerinde eğitim görenler ya da ceza infaz kurumunda mevcut olan hükümlü ve tutukluların, hangi öğünlerde kurumda hazırsa o öğüne âit iaşe miktarından yararlanacakları, ancak, günlük iaşe miktarının içinde kalmak koşulu ile gece vardiyasında görev yapan personele kumanya verileceği; yedinci fikrasında, çocuk hükümlü ve tutuklular ile kurumda annesiyle birlikte kalan çocuklara, süt emziren anneler ve hamilelere durumlarına uygun ve Bakanlıkça belirlenen tutarda gıda verileceği, 2- "Günlük iaşe miktarı" kenar başlıklı 5. maddesinde, günlük iaşe miktarının, Sağlık Bakanlığı ile birlikte belirlenen günlük kalori ihtiyacı ve bütçe imkânları da değerlendirilerek saptanan tutar olduğu, 3- "Hastaların iaşe edilmesi" kenar başlıklı 9. maddesinin birinci fıkrasında, hasta hükümlü ve tutukluya, diyetisyen veya hekimlerin belirleyeceği besinlerin verileceği; ikinci fıkrasında, inancı gereği veya vegan, vejeteryan türü özel bir beslenme şekline sahip hükümlü ve tutukluların taleplerinin, iaşe miktarı ile sınırlı kalmak üzere karşılanacağı, Hükümlerinin yer aldığı malâmlarıdır. Bakanlığımız ve Sağlık Bakanlığı tarafindan bir kişi için günlük kalori ihtiyacı ortalama 2300 kalori olarak belirlendiğinden, hasta hükümlü ve tutuklulara, diyetisyen veya hekimlerin belirleyeceği besinler bu ölçülerde verilmektedir. Öte yandan, inancı gereği veya vegan, vejetaryen türü özel bir beslenme şekline sahip hükümlü ve tutukluların talepleri de azami ölçüde karşılanmaktadır. V- Jandarma Teşkilat, Görev ve Yetkileri Yönetmeliğinin "Mülki görevlerin esasları" kenar başlıklı 11. maddesinin birinci fıkrasının (g) bendinde, jandarmanın ceza infaz kurumlarının dış korumalarını sağlayıcı önlemleri almakla, tutuklu ve hükümlülerin sevk ve nakilleriyle muhafazalarını sağlamakla görevli olduğu; "Sevk ve nakil sırasında alınacak önlemler" kenar başlıklı 34, maddesinde, tutuklu ve hükümlülerin sevk ve nakli sırasında kaçmalarını önlemek için sağlığa zarar vermeyecek gerekli bütün önlemlerin alınacağı hükmünün yer aldığı malâmlarıdır. VE Tokat Cumhuriyet Başsavcılığıyla yapılan yazışmaya verilen 06/02/2025 tarihli cevapta; A) Soru önergesinde adı geçen hükümlünün Tokat T Tipi Kapalı Ceza İnfaz Kurumunda barındırıldığı, adı geçenin çeşitli rahatsızlıkları nedeniyle Kurum revirinde muayene edildiği gibi gerektiğinde diğer sağlık kuruluşlarına sevkinin sağlanarak muayene, tetkik ve tedavisinin yapıldığı, reçete edilen ilaçların kendisine teslim edildiği, Adı geçenin 18/12/2024 tarihinde Tokat Devlet Hastanesi Fizik Tedavi ve Rehabilitasyon Polikliniğinde başladığı tedavisini 06/01/2025 tarihine kadar devam ettirdiği, ancak 06-07/01/2025 tarihlerinde planlanan tedavilerde kolluk görevlilerinin yaptığı aramaya karşı çıktığı ve sevkinin gerçekleştirilemediği, durumla ilgili olarak tutanak tutulduğu, tedavisinin 09-10/01/2025 tarihlerinde tamamlandığı, B) Kurumda diyet yemeği tüketmesi yönünde doktor raporu bulunanların iaşelerinin diyet yemeği olarak verildiği, Mevzuat Genel Müdürlüğü ©) Kurumda tüm iş ve işlemlerin mevzuat hükümlerine uygun olarak yürütüldüğü, Ç) Soru önergesinde belirtilen aksi yöndeki iddiaların gerçeği yansıtmadığı, Bildirilmiştir. "a Bilgilerinize sunulur. Yılmaz TUNÇ Bakan UYAP Bilişim Sistemindeki bu dokümana hitip://vatandaş.uyap. gov.tr adresinden ASZNI1S - HJ2VB Pm - BX8xgct - PZOBA48 ile erişebilirsin Yılmaz TUNÇ Bakan --- **Kaynak gösterme:** Gülcan Kaçmaz Sayyiğit (DEM Parti, Van). “Tokat T Tipi Kapalı Cezaevinde yaşandığı iddia edilen hak ihlallerine ilişkin”. TBMM 28. Dönem yazılı soru önergesi 7/22208, 17 Ocak 2025. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-22208-tokat-t-tipi-kapali-cezaevinde-yasandigi-iddia-edilen-hak-ihlallerine-iliskin (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/bf6070e9-d338-4350-bbc9-019487a20f5e Vekilpedia, TBMM’nin kamuya açık kayıtlarını derleyen bağımsız bir arşivdir; TBMM’nin resmî sitesi değildir ve yorum yapmaz.