# Erzurum ilindeki hayvan yetiştiricilerinin desteklenmesine ilişkin - **Tür:** Yazılı soru önergesi (TBMM 28. Dönem) - **Esas no:** 7/2246 - **Veren:** Meral Danış Beştaş (DEM Parti, Erzurum) - **Muhatap:** Tarım ve Orman Bakanlığı (İbrahim Yumaklı) - **Veriliş tarihi:** 24 Temmuz 2023 - **Durum:** TBMM’nin kaydına göre süresi geçtikten sonra cevaplandı (verilişinden 112 gün sonra, 13 Kasım 2023) - **TBMM kaydı:** https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/96418ca3-655d-4341-b97a-01898be729e9 - **Vekilpedia:** https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-2246-erzurum-ilindeki-hayvan-yetistiricilerinin-desteklenmesine-iliskin > Meral Danış Beştaş (DEM Parti), 24 Temmuz 2023 tarihinde 7/2246 esas numaralı yazılı soru önergesi verdi; muhatap: Tarım ve Orman Bakanlığı. TBMM’nin kaydına göre süresi geçtikten sonra cevaplandı (verilişinden 112 gün sonra, 13 Kasım 2023). ## Önerge metni Aşağıdaki sorularımın, Tarım ve Orman Bakanı Sayın İbrahim YUMAKLI tarafından Anayasa'nın 98 inci ve TBMM İçtüzüğü 'nün 96 ile 99 uncu maddeleri gereğince yazılı olarak cevaplandırılmasını saygılarımla arz ederim. Meral DANIŞ BEŞTAŞ Yeşil Sol Parti Grup Başkanvekili — Erzurum Milletvekili Doğu Anadolu Bölgesinin Erzurum-Kars Bölümü'nde yer alan Erzurum, yükseltisi oldukça fazla olan bir il olup sahip olduğu platolar üzerinde hayvancılık faaliyetlerinin son derece önemli olduğu geniş yaylalar mevcuttur. Erzurum'da yer alan yüksek düzlükler iklim-toprak-bitki örtüsü özellikleri itibariyle yüksek bir otlatma potansiyeline sahiptir. Genellikle otlak olarak kullanılan bu topraklar, yaz aylarında, yağan düzenli yağmurlar nedeniyle zengin bir ot örtüsüne sahiptir. Bu sahalarda ot formasyonları daha uzun boylu, her zaman yeşilliğini koruyan bir örtü şeklinde olup bu kuşaklarda yer alan farklı bitki türleri, küçükbaş ve büyükbaş hayvanların beslenmesinde doğal besin kaynaklarını oluşturmaktadır. Nüfusunun yüzde 45'inin geçimini tarım ve hayvancılıktan sağladığı Erzurum'un yüzölçümünün yüzde 63'ü meradan oluşmaktadır. Türkiye'nin hayvan varlığıyla öne çıkan illerinden Erzurum, yurt içine pazarladığı büyükbaş hayvanlarıyla ülkenin kırmızı et üretimine önemli katkı sağladığı bilinmekte olup hayvancılık, Erzurum için önemli ekonomik bir güç teşkil etmektedir. 1980'li yıllarda Erzurum'da hayvancılığın gelişmesi adına çeşitli teşvikler verilmiş ve çalışmalar yürütülmüş ise de bugün gelinen aşamada ciddi sorunlar söz konusudur. Üreticiye gerekli destek sağlanmadığı gibi mevcut olanaklar da günümüz koşullarında yetersiz kalmakta. hayvancılık sektörü ciddi bir yara almış durumdadır. Bakım ve beslemeye dair sorunlar ön planda olup sahadaki hayvan barınakları uygun değildir. Ayrıca yem bitkileri üretimi yetersiz. çoban sayısı azdır. Diğer önemli bir husus da meralık alanların ve doğal besin kaynaklarının azalmasıdır. Yine hayvansal üretimin yapıldığı işletmelerde, hayvan yetiştirme ve besi faaliyetlerinde başarıya ulaşılsa üretim ve kalite yükseltilse bile pazarlamada birçok problem söz konusu olup üreticinin malını nereye, nasıl ve ne kadara satacağı konusunda büyük zorluklar mevcuttur. Bu bağlamda; 1. Erzurum ilinin toplam yüzölçümü içerisinde meralık alanların oranı ne kadardır? 2. Erzurum'da yetişen küçük ve büyükbaş sayısı ve türlerinin dağılımı ne şekildedir? 3. Erzurum'da yetişen hayvan sayısının son on yıl için, yıllara göre dağılımı ne şekildedir? Erzurum'da yetişen hayvan sayısının son on yıl için, ilçelere göre dağılımı ne şekildedir? 4. Erzurum'da hayvan yemi arzının artırılması için hangi çalışmalar yürütülmektedir? 5. Hayvansal ürünlerin üretimlerinin artırılabilmesi için hangi çalışmalar yürütülmektedir? 6. Hayvansal ürünlerin üretiminde kaynakların doğru kullanımı ve geliştirilmesi adına hangi önlemler alınmaktadır? 7. Yüksek verimli ırklardaki hayvan sayısının artırılması için hangi çalışmalar yürütülmektedir? 8. Erzurum'un hayvancılık potansiyelinin artırılması adına hangi çalışmalar yürütülecektir? 9. Halihazırda şap hastalığına yakalanan hayvan sayısı nedir? Şap hastalığı nedeniyle ölen hayvan sayısı nedir? Şap hastalığının önlenmesi adına hangi çalışmalar yürütülmektedir? 10. Halihazırda küpesiz hayvan bulunmakta mıdır? Küpelenmemiş hayvan sayısı nedir? 11. Hayvanlar için yeterli barınak ve soğuk hava deposu var mıdır? Sayısal olarak veriler ne şekildedir? 12. Erzurum'un büyük hayvan pazarının 3 haftadır kapalı olduğu ifade edilmekte olup kapalı olma gerekçesi nedir? Hayvan pazarı ne zaman açılacak ve üreticinin zararı ne şekilde tazmin edilecektir? 13. Erzurum'da yıllık kesilen hayvan sayısı nedir? Son on yıl için dağılım ne şekildedir? 14. Kesim yapılan hayvanlardan elde edilen et, yün ve sair yan ürünlerin miktarları ne şekildedir? Elde edilen et ve diğer ürünlerin ne kadarı iç pazara sunulmakta, ne kadarı ihraç edilmektedir? 15. Son on yıl için Erzurum'dan ihraç edilen et miktarı yıllara göre sayısal bazda ne kadardır? 16. Erzurum ilinde besi hayvancılığı, arıcılık, süt üretimi. et üretimi ve satışının gelişimi adına için Bakanlığınızca hangi çalışmalar yürütülecek ve üreticilere hangi katkılar sağlanacaktır? 17. Erzurum'da hayvancılığın gerilemesinin göçe neden olduğu bilinmektedir. hayvancılığın ve tersine göçün teşviki adına bir planlamanız mevcut mudur? ## Bakanlığın cevabı Erzurum ilinin, 4342 sayılı Mera Kanunu kapsamında kadastro çalışmalarında tescil harici bırakılmış alanların dışında, 03.08.2023 tarihi itibarıyla tespit edilen mera varlığı 1.065.638 ha olup toplam Erzurum yüzölçümünün 9643 ünü temsil etmektedir. Erzurum ilinde 4342 sayılı Mera Kanunu kapsamında yerleşim birimi bazında tescil harici alanlar dışında tespit ve tahdit çalışmaları tamamlanmış olup tahsis çalışmaları devam etmektedir. Bakanlığımızca mera, yaylak ve kışlakların ıslah edilerek otlatma kapasitelerinin artırılması, ot kalitesinin iyileştirilmesi, toprak muhafaza tedbirleri uygulanarak erozyonun önlenmesi ve kaliteli kaba yem ihtiyacının karşılanması amacıyla çayır mera ıslah ve amenajman projeleri uygulanmaktadır. Bu kapsamda Erzurum ilinde 2000 yılından Ağustos 2023'e kadar 930.124 dekar alanda 58 adet çayır mera ıslah ve amenajman projesi uygulanmıştır. Ayrıca ülkemizde yem bitkilerinin ekiliş alanlarının artırılması, girdi maliyetlerinin düşürülmesi, silaj üretiminin artırılarak yeşil yem zincirinin oluşturulması, üreticilerimizin tarım ve hayvancılık faaliyetlerindeki sürekliliğin sağlanması, küçük üreticilerin korunması, çiftçilerimizin daha ucuz ve kaliteli yem elde edebilmeleri amaçlarıyla 2000 yılında başlayıp Ağustos 2023'e kadar devam eden yem bitkileri desteklemesinde Erzurum iline toplam 267 milyon TL, bitkisel üretim destekleme ödemeleri kapsamında ise toplam 1,8 milyar TL destekleme ödemesi yapılmıştır. Bakanlığımız Doğu Anadolu Tarımsal Araştırma Enstitüsü Müdürlüğü bünyesinde yürütülen yem bitkileri ıslah çalışmaları ve bölgede bulunan yem bitkilerinin kültüre alınma olanakları ve bunların tohum gen bankalarında muhafazasına yönelik faaliyetleri sonucunda bölge çayır ve mera alanlarından toplanarak değerlendirilen bölge şartlarına uyumlu ve yüksek verimli 15 adet yem bitkisi tescil ettirilmiştir. Yem bitkilerinde yeni geliştirilen çeşitlerin yetiştiriciler tarafından tanınması ve performanslarının görülmesi amacı ile demonstrasyon çalışmaları yapılmış olup bu çalışmalar kapsamında yapılan tarla günleri ile bu çeşitler çiftçilerimize tanıtılmıştır. Hayvancılıktan elde edilen gelirin artırılması ve ülke ihtiyaçlarının karşılanması için et üretimi başta olmak üzere, miktar ve kalitenin iyileştirilmesi ile sürdürülebilirliğinin sağlanması amacıyla yerli ırkların geliştirilmesi ve kapasitelerinin belirlenmesine yönelik Tarımsal Araştırmalar ve Politikalar Genel Müdürlüğümüz (TAGEM) koordinatörlüğünde küçükbaş hayvanlarda ve Anadolu mandalarında "Halk Elinde Hayvan Islahı Ülkesel Projesi" ve "Evcil Hayvan Genetik Kaynakları Koruma Projesi" yürütülmektedir. Büyükbaş hayvan besiciliği konusunda, yetiştiricilerin finansman ihtiyaçlarının uygun şartlarda karşılanması amacıyla, Ziraat Bankası ve Tarım Kredi Kooperatifleri aracılığı ile sübvansiyonlu yatırım ve işletme kredisi kullandırılmaktadır. Faiz indirim oranları, yatırımcı ve yatırımın taşıdığı şartlara göre Y050 ile 90100 arasında değişmektedir. Tiftik üretiminin artırılması içinde yine üretilen tiftik için kg başına destekleme ödemesi yapılmakta olup 2022 yılında 8 ilimizde 170.143,2 kg tiftik için 12.202.587 TL destekleme ödemesi yapılmıştır. Şap hastalığı ihbarı mecburi hastalık olup, ihbar durumunda Bakanlığımızca gerekli her türlü tedbir alınmaktadır. Hastalığın görüldüğü ilk günden itibaren hastalığın önlenmesine yönelik gerekli kordon-karantina ve temizlik-dezenfeksiyon önlemleri alınmış, hastalığın yayılmasının engellenmesi amacıyla ülke genelinde hayvan hareketleri durdurulmuştur. Hastalık ülkemizde ilk tespit edilmesinden sonra kısa süre zarfında Şap Enstitümüz tarafından hastalığa karşı etkin TARIM VE ORMAN BAKANLIĞI Strateji Geliştirme Başkanlığı aşı üretilmiş, tüm hayvan varlığımız aşılanmıştır. Kordon-karantina, temizlik-dezenfeksiyon ve aşılama çalışmalarımız devam etmektedir. Ülkemizde büyükbaş ve küçükbaş hayvanlar küpelenerek kayıt altına alınmaktadır. Hayvancılık işletmeleri aşılama kampanya dönemlerinde, işletme denetimlerinde ve yetiştirici başvurusu üzerine Ziyaret edilerek küpeleme ve kayıt çalışmaları periyodik tarama şeklinde yapılmaktadır. Hastalık görülen yerlerde hastalığın çıkış noktası merkez alınarak 10 km'lik alanda kordon ve karantina tedbirleri uygulanmaktadır. Bu sebeple mevzuat çerçevesinde hayvan sağlık zabıtası komisyonu kararı ile hastalığın yayılımını önlemek amacıyla riskli alan içerisindeki hayvan pazarları da tedbir amaçlı kapatılabilmektedir. Kordon-karantina, temizlik-dezenfeksiyon ve aşılama çalışmaları sonucunda, hastalık kontrol altına alındığında hastalık sönüşü yapılmaktadır. Hastalığın bulaşma ve yayılım riski ortadan kalktığında söz konusu hayvan pazarları da faaliyetine devam etmektedir. Önergede bahsedilen hayvancılıkla ilgili istatistiki veriler TÜİK'in kurumsal internet sayfasında kamuoyunun bilgisine sunulmaktadır. İbrahim YUMAKLI Bakan --- **Kaynak gösterme:** Meral Danış Beştaş (DEM Parti, Erzurum). “Erzurum ilindeki hayvan yetiştiricilerinin desteklenmesine ilişkin”. TBMM 28. Dönem yazılı soru önergesi 7/2246, 24 Temmuz 2023. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-2246-erzurum-ilindeki-hayvan-yetistiricilerinin-desteklenmesine-iliskin (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/96418ca3-655d-4341-b97a-01898be729e9 Vekilpedia, TBMM’nin kamuya açık kayıtlarını derleyen bağımsız bir arşivdir; TBMM’nin resmî sitesi değildir ve yorum yapmaz.