# Ülke genelinde ve Bursa'daki hava kalitesi ölçüm istasyonlarına ilişkin - **Tür:** Yazılı soru önergesi (TBMM 28. Dönem) - **Esas no:** 7/22734 - **Veren:** Kayıhan Pala (CHP, Bursa) - **Muhatap:** Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı (Murat Kurum) - **Veriliş tarihi:** 29 Ocak 2025 - **Durum:** TBMM’nin kaydına göre süresi geçtikten sonra cevaplandı (verilişinden 83 gün sonra, 22 Nisan 2025) - **TBMM kaydı:** https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/90a39105-89a8-410a-b023-0194b724ea0e - **Vekilpedia:** https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-22734-ulke-genelinde-ve-bursa-daki-hava-kalitesi-olcum-istasyonlarina-iliskin > Kayıhan Pala (CHP), 29 Ocak 2025 tarihinde 7/22734 esas numaralı yazılı soru önergesi verdi; muhatap: Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı. TBMM’nin kaydına göre süresi geçtikten sonra cevaplandı (verilişinden 83 gün sonra, 22 Nisan 2025). ## Önerge metni Aşağıdaki sorularımın Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının 98*inci ve Türkiye Büyük Millet Meclisi İçtüzüğünün 96 ve 99*uncu maddelerine uygun olarak, T.C. Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı'na iletilmesi ve Sayın Bakan Murat KURUM tarafından yazılı olarak yanıtlanması için gereğinin yapılmasını arz ederim. KAM, Hava kirliliği çok önemli bir halk sağlığı sorunudur. Bu sorunla baş edebilmek için ilk atılması gereken adım, hava kirleticilerinin bilimsel yöntemlerle ve süreklilik gösterecek biçimde ölçümlerinin yapılmasının sağlanması olmalıdır. Soluduğumuz havayı kirleten 200 kadar hava kirleticisi olduğu bilinmektedir. Halk sağlığı açısından büyük endişe yaratan hava kirleticileri arasında partikül madde, karbon monoksit, ozon, azot dioksit ve kükürt dioksit bulunmaktadır. Türkiye'de endişe verici hava kirleticilerden yalnızca ikisi, partikül madde (PM10) ve kükürt dioksit (SO2) tüm illerde rutin olarak ölçülmektedir. Bazı illerde azot oksitler (NO, NO2, NOx), ozon (03) ve karbon monoksit (CO) ölçümleri de yapılmakla birlikte, örneğin hidrokarbonlar (CH4 ve N-CHA) hiçbir yerleşim biriminde rutin olarak ölçülmemektedir. Bu büyük bir eksikliktir. Ülkemizdeki hava kalitesi ölçüm istasyonlarının hem sayıları hem ölçtükleri kirleticiler hem de yer seçimleri nedeniyle ülke çapında hava kirliliğine yol açan kirlilik kaynaklarının etkisini gösterme olanaklarının sınırlı olduğu bilinmektedir. Bu bağlamda; 1. Bakanlığınızın endişe verici hava kirleticilerinin tümünü bütün illerde ölçmek amacıyla uygulamaya koymayı hazırlandığı bir eylem planı var mıdır? 2.2024 yılı sonu itibarıyla, ülkemizdeki hava kalitesi ölçüm istasyonu sayısı kaçtır? Bu istasyonların 2025 yılı içinde sayısının artırılması planlanmakta mıdır? 3.2024 yılı sonu itibarıyla ısınmadan, sanayiden ve trafikten kaynaklanan kirliliği ölçmek üzere kurulmuş hava kalitesi istasyon sayılarının illere göre dağılımı nedir? 4. Dünya Sağlık Örgütü tarafından halk sağlığı açısından en tehlikeli hava kirleticilerinden . biri olarak tanımlanan PM2.5 için halen ülkemizde kabul edilmiş bir sınır değer maalesef yoktur, Partikül maddelerden yalnızca PM10 için ulusal sınır değer belirlenmiştir. Bakanlığınızın, bilim insanları ve konuyla ilgili meslek örgütleri tarafından yıllardır ısrarla dile getirilmesine karşın PM2.5 için sınır değer belirlememesinin nedeni nedir? Türkiye Büyük Millet Meclisi Halkla İlişkiler Binası 2.Kat No:.F-216 Çankaya / Ankara 0654 Bursa Milletvekili Sağlık, Aile, Çalışma ve Sosyal İşler Komisyonu Üyesi 5.Bursa'da mevcut hava kalitesi ölçüm istasyonlarının sayısı yetersizdir. Örneğin İnegöl dışındaki kent merkezine uzak hiçbir ilçede hava kalitesi ölçüm istasyonu bulunmamaktadır. Oysa örneğin Gemlik gibi sanayiden ve/veya Orhaneli gibi kömürlü termik santral nedeniyle elektrik üretiminden kaynaklanan kirliliğin yoğun olduğu ilçelerde de hava kalitesi ölçüm istasyonlarına ihtiyaç duyulmaktadır. Bakanlığınızın Bursa'da yeni hava kalitesi ölçüm istasyonları kurmak için herhangi bir hedefi var mıdır? 6.Bursa, yıllardır hava kirliliğinin en yoğun olduğu illerden biri olmasına karşın, hava kirliliğinin azaltılmasına ilişkin Bakanlığınız tarafından yeterli çaba gösterilmediği ortadadır. Mevzuata göre özellikle sanayi kaynaklı hava kirliliğinin denetim yetkisi Bakanlığınıza aittir. Bakanlığınız Bursa İl Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğü neden Bursa'da hava kirliliğine karşı etkili adımlar atmamaktadır? 7.2025 yılında, Bursa'da hava kirliliğinin azaltmak için uygulamaya koyacağınız herhangi bir eylem planı var mıdır? Türkiye Büyük Millet Meclisi Halkla İlişkiler Binası 2.Kat No: F-216 Çankaya / Ankara 0654 ## Bakanlığın cevabı Milletvekillerimiz tarafından şahsıma yöneltilen ve ilişik listede; TBMM Esas numaraları ve konuları belirtilen yazılı soru önergeleri incelenmiş olup, söz konusu önergelerde yer alan hususlara ilişkin cevaplarımız ekte sunulmuştur. Bilgilerinizi ve gereğini arz ederim. -Dosya (1 Takım) Mustafa Kemal Mahallesi Eskişehir Devlet Yolu (Dumlupınar Bulvarı) 9. km. No: 278 Çankaya / Ankara İrtibat: Şube Müdürü-Haydar DEMİRER Tel: 410 14 57 SAYIN KAYIHAN PALA'NIN 3 TBMM 7/22734 ESAS SAYILI (22104 YAZILI SORU ÖNERGESİNE Ck, 99 İLİŞKİN SORULAR VE CEVAPLARI SORULAR 1. Bakanlığınızın endişe verici hava kirleticilerinin tümünü bütün illerde ölçmek amacıyla uygulamaya koymayı hazırlandığı bir eylem planı var mıdır? 2) 2024 yılı sonu itibarıyla, ülkemizdeki hava kalitesi ölçüm istasyonu sayısı kaçtır? Bu istasyonların 2025 yılı içinde sayısının artırılması planlanmakta mıdır? 3) 2024 yılı sonu itibarıyla ısınmadan, sanayiden ve trafikten kaynaklanan kirliliği ölçmek üzere kurulmuş hava kalitesi istasyon sayılarının illere göre dağılımı nedir? 4) Dünya Sağlık Örgütü tarafından halk sağlığı açısından en tehlikeli hava kirleticilerinden biri olarak tanımlanan PM2.5 için halen ülkemizde kabul edilmiş bir sınır değer maalesef yoktur, Partikül maddelerden yalnızca PM10 için ulusal sınır değer belirlenmiştir. Bakanlığınızın, bilim insanları ve konuyla ilgili meslek örgütleri tarafından yıllardır ısrarla dile getirilmesine karşın PM2.5 için sınır değer belirlememesinin nedeni nedir? 5) Bursa'da mevcut hava kalitesi ölçüm istasyonlarının sayısı yetersizdir. Örneğin İnegöl dışındaki kent merkezine uzak hiçbir ilçede hava kalitesi ölçüm istasyonu bulunmamaktadır. Oysa örneğin Gemlik gibi sanayiden ve/veya Orhaneli gibi kömürlü termik santral nedeniyle elektrik üretiminden kaynaklanan kirliliğin yoğun olduğu ilçelerde de hava kalitesi ölçüm istasyonlarına ihtiyaç duyulmaktadır. Bakanlığınızın Bursa'da yeni hava kalitesi ölçüm istasyonları kurmak için herhangi bir hedefi var mıdır? 6) Bursa, yıllardır hava kirliliğinin en yoğun olduğu illerden biri olmasına karşın, hava kirliliğinin azaltılmasına ilişkin Bakanlığınız tarafından yeterli çaba gösterilmediği ortadadır. Mevzuata göre özellikle sanayi kaynaklı hava kirliliğinin denetim yetkisi Bakanlığınıza aittir. Bakanlığınız Bursa İl Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğü neden Bursa'da hava kirliliğine karşı etkili adımlar atmamaktadır? 7) 2025 yılında, Bursa'da hava kirliliğinin azaltmak için uygulamaya koyacağınız herhangi bir eylem planı var mıdır? CEVAPLAR 1,7) Hava Kalitesi Değerlendirme ve Yönetimi Yönetmeliği ile 2013/37 sayılı Bakanlığımız Genelgesi kapsamında, Bakanlığımız Taşra Teşkilatı koordinasyonunda ve yerel yönetimler işbirliği ile hava kalitesini iyileştirmeye yönelik eylemlerin yer aldığı "Temiz Hava Eylem Planları" Bursa ili için de yürürlükte olup; 2025-2029 yıllarını kapsayan 3. izleme dönemi için çalışmalar sürdürülmektedir. 2. Bakanlığımız Ulusal Hava Kalitesi İzleme Ağına bağlı Hava Kalitesi İzleme İstasyonu sayısı 2024 yıl sonu itibariyle 382 adete ulaşmıştır. Ayrıca 2025 yıl sonu itibariyle 383 adete ulaştırılması planlanmaktadır. 3. Bakanlığımızca; Ülkemizde Ulusal Hava Kalitesi İzleme Ağı çalışmaları 2004 yılında 35 adet hava kalitesi izleme istasyonu ile başlamış olup, şu an itibariyle 382 adet hava kalitesi izleme istasyonu ile tüm illerimizde saatlik ortalamalar şeklinde 7/24 izlenmekte ve talep edilen tüm bilgiler www.havaizleme.gov.tr web adresi ile Ulusal Hava Kalitesi İzleme Ağı Mobil Uygulaması üzerinden vatandaşlarımızın bilgisine sunulmaktadır. 4. Ülkemizin Net Sıfır Emisyon Stratejisine esas şekilde ilgili mevzuat kapsamında politika ve strateji belirleme sürecine esas teknik ve idari tüm faaliyetler sürdürülmektedir. Mevcut Hava Kalitesi Değerlendirme ve Yönetimi Yönetmeliğinin revize edilmesi amacıyla "Dış Ortam Hava Kalitesinin Yönetimi Yönetmeliği Taslağı" için Avrupa Birliği direktif revizyon sürecinin tamamlanması beklenmiş olup, Ülkemiz dinamikleri göz önünde tutularak; yönetmeliğin direktifin en güncel versiyonuna uyumlu olacak şekilde yayımlanması öngörülmektedir. 5,6) 2872 sayılı Çevre Kanunu ve bu kanuna istinaden çıkarılan mevzuatlar kapsamında Bakanlığımız merkez ve taşra teşkilatında görevli denetim personelleri tarafından ani, birleşik ve şikâyet üzerine denetimler yapılmakta olup, Çevre Kanunu'na aykırı faaliyet gösteren veya kirliliğe sebebiyet verdiği tespit edilen kurum, kuruluş ve işletmelere, 2872 sayılı Çevre Kanunun 20. Maddesine göre idari yaptırımlar uygulanmakta, 15. Maddesine göre de faaliyet durdurma cezaları verilebilmektedir. Bakanlığımızca Bursa İlinde faaliyet gösteren tesislere, e-denetim sistemi verilerine göre 2024 yılı başından bugüne kadar hava konulu 785 çevre denetimi gerçekleştirilmiş olup, Çevre Kanunu'na aykırı faaliyette bulunan 46 işletmeye 15.511.242 TL idari para cezası uygulanmış olup 1 tesisin faaliyeti durdurulmuştur. --- **Kaynak gösterme:** Kayıhan Pala (CHP, Bursa). “Ülke genelinde ve Bursa'daki hava kalitesi ölçüm istasyonlarına ilişkin”. TBMM 28. Dönem yazılı soru önergesi 7/22734, 29 Ocak 2025. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-22734-ulke-genelinde-ve-bursa-daki-hava-kalitesi-olcum-istasyonlarina-iliskin (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/90a39105-89a8-410a-b023-0194b724ea0e Vekilpedia, TBMM’nin kamuya açık kayıtlarını derleyen bağımsız bir arşivdir; TBMM’nin resmî sitesi değildir ve yorum yapmaz.