# Aydın'da yer alan Söke Organize Sanayi Bölgesinin sebep olduğu hava ve çevre kirliliğine ilişkin - **Tür:** Yazılı soru önergesi (TBMM 28. Dönem) - **Esas no:** 7/22750 - **Veren:** Süleyman Bülbül (CHP, Aydın) - **Muhatap:** Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı (Murat Kurum) - **Veriliş tarihi:** 29 Ocak 2025 - **Durum:** TBMM’nin kaydına göre süresi geçtikten sonra cevaplandı (verilişinden 82 gün sonra, 21 Nisan 2025) - **TBMM kaydı:** https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/92b5f807-91a4-4da3-8c08-0194b60a3e90 - **Vekilpedia:** https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-22750-aydin-da-yer-alan-soke-organize-sanayi-bolgesinin-sebep-oldugu-hava-ve-cevre-kirliligine-i > Süleyman Bülbül (CHP), 29 Ocak 2025 tarihinde 7/22750 esas numaralı yazılı soru önergesi verdi; muhatap: Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı. TBMM’nin kaydına göre süresi geçtikten sonra cevaplandı (verilişinden 82 gün sonra, 21 Nisan 2025). ## Önerge metni Aşağıdaki sorularımın Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı Murat Kurum tarafından Anayasa'nın 98*inci maddesi ve TBMM İçtüzüğü"nün 96'ıncı ve 99*uncu maddeleri gereğince yazılı olarak yanıtlanmasını saygılarımla arz ederim. Süleyman Aydın Mi Aydın İli Söke İlçesi sınırları içerisinde bulunan Söke Organize Sanayi Bölgesi, yerleşim yerinin içerisinde kalmakta olup çimento, gaz ve beton, kâğıt, balık yemi ve diğer kimyasal madde üretim fabrikalarının çevreye yaydığı koku ve duman dolayısıyla Söke halkı ciddi mağduriyetlerle karşı karşıyadır. Söz konusu atık ve gazlar sebebiyle insan sağlığını tehlikeye düşürecek boyutta hava kirliliği meydana gelmekte, kronik akciğer hastalıklarının bu bölgede görülme oranında gözle görülür bir artış yaşanmakta, yerleşim yerlerinde bulunan ev, araba gibi maddi varlıklarda söz konusu kirlilik dolayısıyla fiziksel zararlar oluşmaktadır. Aynı zamanda, yağmurla birlikte toprağa karışan bu kimyasal gazlar Söke halkının geçim kaynağı olan tarımsal faaliyetleri kötü manada etkilemekte bu anlamda da Söke halkı ciddi mağduriyetlerle karşı karşıya N kalmaktadır. " Bu bağlamda; 1. Söke Organize Sanayi Bölgesi ile ilgili olarak söz konusu hava kirliliği ve çevre atıkları nedeniyle bakanlığınıza ulaşan herhangi bir şikâyet var mıdır? Şayet mevcut ise bu şikayetlere ilişkin yapılan işlemler nelerdir? 2. Söke Organize Sanayi Bölgesi'nin yerleşim yerleri içerisinde kaldığı anlaşılmakla birlikte, halk sağlığını tehdit eden bu durumun ortadan kaldırılmasına yahut ortaya çıkan zararların en aza indirilmesine yönelik bakanlığınızca alınan ek bir önlem mevcut mudur? 3. Söz konusu sanayi bölgesinde bulunan fabrikaların hava emisyonu ve atık su ölçümlerinin denetimleri ne sıklıkla yapılmaktadır? Denetim neticesinde yaptırım uygulanan fabrikalar mevcut mudur? ## Bakanlığın cevabı İLİŞKİN SORULAR VE CEVABI SORULAR Aydın İli Söke İlçesi sınırları içerisinde bulunan Söke Organize Sanayi Bölgesi, yerleşim yerinin içerisinde kalmakta olup çimento, gaz ve beton, kâğıt, balık yemi ve diğer kimyasal madde üretim fabrikalarının çevreye yaydığı koku ve duman dolayısıyla Söke halkı ciddi mağduriyetlerle karşı karşıyadır. Söz konusu atık ve gazlar sebebiyle insan sağlığını tehlikeye düşürecek boyutta hava kirliliği meydana gelmekte, kronik akciğer hastalıklarının bu bölgede görülme oranında gözle görülür bir aruş yaşanmakta, yerleşim yerlerinde bulunan ev, araba gibi maddi varlıklarda söz konusu kirlilik dolayısıyla fiziksel zararlar oluşmaktadır. Aynı zamanda, yağmurla birlikte toprağa karışan bu kimyasal gazlar Söke halkının geçim kaynağı olan tarımsal faaliyetleri kötü manada etkilemekte bu anlamda da Söke halkı ciddi mağduriyetlerle karşı karşıya kalmaktadır. Bu bağlamda; 1. Söke Organize Sanayi Bölgesi ile ilgili olarak söz konusu hava kirliliği ve çevre atıkları nedeniyle Bakanlığınıza ulaşan herhangi bir şikâyet var mıdır? Şayet mevcut ise bu şikayetlere ilişkin yapılan işlemler nelerdir? 2. Söke Organize Sanayi Bölgesi'nin yerleşim yerleri içerisinde kaldığı anlaşılmakla birlikte, halk sağlığını tehdit eden bu durumun ortadan kaldırılmasına yahut ortaya çıkan zararların en aza indirilmesine yönelik Bakanlığınızca alınan ek bir önlem mevcut mudur? 3. Söz konusu sanayi bölgesinde bulunan fabrikaların hava emisyonu ve atık su ölçümlerinin denetimleri ne sıklıkla yapılmaktadır? Denetim neticesinde yaptırım uygulanan fabrikalar mevcut mudur? CEVAP 1. Alo 181 ve CİMER uygulamaları üzerinden Söke OSB bünyesinde ve etrafinda yer alan işletmelerin hava kirliliği oluşturduğuna yönelik şikayetler ile ilgili 2872 sayılı Çevre Kanunu kapsamında denetimler gerçekleştirilmektedir. 2) 5462 sayılı Organize Sanayi Bölgeleri Kanunu 4. Maddesinde "OSB, yer seçimine ilişkin yönetmeliğe göre uygun görülen yerlerde Bakanlığın onayı ile kurulur. OSB'lere git yer seçimi, Bakanlığın koordinatörlüğünde ilgili kurum ve kuruluşların temsilcilerinin katılımıyla oluşan yer seçimi komisyonunun yerinde yaptığı inceleme sonucunda, varsa üst ölçekli plan kararları dikkate alınarak yapılır. Komisyonda kararlar oybirliği ile alınır. Oybirliği sağlanamaması durumunda yer seçimi ile ilgili nihai karar, yönetmelikte belirlenen esaslar doğrultusunda Bakanlıkça verilir. Mevzuat gereğince korunması gereken ve sanayi tesislerinin kurulmasına izin verilmeyen alanlar OSB yeri olarak incelemeye alınmaz." hükmü bulunmaktadır. Anılan Kanunda yer alan Bakanlık, Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı olmakla birlikte Organize Sanayi Bölgesinin yer seçimi ve onayı ile ilgili bilgiler Söke Organize Sanayi Bölgesinin internet sitesinde yer almaktadır. Aydın ili, Söke İlçesinde yer alan Ulusal Hava Kalitesi İzleme Ağı" na bağlı PM10, SO>, NOx, CO ve O3 parametrelerinin ölçüldüğü | adet hava kalitesi (Yeni Cami Mah. İncir Sokak üzerinde) kurulmuş olup, halen ölçümlerine devam etmektedir. Hava kalitesi ölçüm istasyonundan alınan veriler ile Söke İlçesindeki hava kalitesi verileri anlık kaydedilmekte, havaizleme.gov.tr adresinden takip edilebilmektedir. Söz konusu sistemin halka açık olması sebebiyle istenildiğinde vatandaşlarımız tarafından izlenebilmektedir. 3) 12.06.2021 tarihli 31509 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Çevre Denetimi Yönetmeliği kapsamında söz konusu işletmelerde denetimler yıllık denetim planları kapsamında birleşik denetim, ani ve şikayet denetimleri olarak Bakanlık/İl Müdürlüğü teknik personellerince yapılmakta ve 2872 sayılı Çevre Kanunu kapsamında denetim sonuçları değerlendirmektedir. 2872 sayılı Çevre Kanunu'nun Denetim, bilgi verme ve bildirim yükümlülüğü başlıklı 12. maddesinde "İlgililer, Bakanlığın veya denetimle yetkili diğer mercilerin isteyecekleri bilgi ve belgeleri vermek, yetkililerin yaptıracakları analiz ve ölçümlerin giderlerini karşılamak, denetim esnasında her türlü kolaylığı göstermek zorundadırlar. İlgililer, çevre kirliliğine neden olabilecek faaliyetleri ile ilgili olarak, kullandıkları hammadde, yakıt, çıkardıkları ürün ve atıklar ile üretim şemalarını, acil durum plânlarını, izleme sistemleri ve kirlilik raporları ile diğer bilgi ve belgeleri talep edilmesi halinde Bakanlığa veya yetkili denetim birimine vermek zorundadırlar. Denetim, bilgi verme ve bildirim yükümlülüğüne ilişkin usül ve esaslar Bakanlıkça çıkarılacak yönetmelikle düzenlenir." ve 12.06.2021 31509 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Çevre Denetimi Yönetmeliği Denetime tabi tesislerin veya Jaaliyetlerin • yükümlülükleri başlıklı 6. maddesi 1. fıkrası (ç) bendinde "Denetime tabi tesis veya faaliyetler; ...Denetimle ilgili istenilen bilgi ve belgeleri talep edilen sürede eksiksiz olarak sağlamakla, yükümlüdür." hükmü yer yer almaktadır. i Ayrıca, Sanayi Kaynaklı Hava Kirliliği Kontrolü Yönetmeliği 23. Maddesi 1. Fıkrası (a) bendinde "İşletmeyi oluşturan tesislerin çevreye zararlı etkilerinin tespiti amacıyla yetkili merci, çevre iznine tabi veya çevre iznine tabi olmayan bir işletmenin işleticisine, yetkili merci tarafından belirlenmiş uzman bir kurum/kuruluş veya kişiye tesisinden çıkan emisyonu ölçtürmesini ve/veya bu emisyonun hava kirlenmesine katkı değerini hesaplatmasını ve/veya hava kirliliği seviyesinin ölçümünü yaptırmasını ister; böylece bir emisyon ve imisyon ölçüm raporu hazırlanır ve bedeli 27 nci maddede belirtildiği şekliyle karşılanır." hükmü yer almaktadır. Gelen şikayetlerin değerlendirilmesi sürecinde yapılan denetimlerde, işletmelerin oluşturduğu emisyonların çevreye zararlı etkilerinin tespiti amacıyla yukarıda belirtilen mevzuat hükümleri kapsamında emisyon ölçümleri yapılmıştır. Bu kapsamda Söke OSB bünyesinde ve etrafında yer alan işletmeler içerisinde ölçüm sonuçları ve sürekli ölçüm sistemi emisyon değerleri Sanayi Kaynaklı Hava Kirliliğinin Kontrolü Yönetmeliği ve Atıkların Yakılmasına İlişkin Yönetmelik sınır değerleri üzerinde olan işletmelere 2872 sayılı Çevre Kanunu uyarınca idari para cezaları uygulanmıştır. Bu işletmelerin tesis şartlarının düzeltilerek ölçümlerini yenilemesi istenmiş olup, denetim süreçleri devam etmektedir. --- **Kaynak gösterme:** Süleyman Bülbül (CHP, Aydın). “Aydın'da yer alan Söke Organize Sanayi Bölgesinin sebep olduğu hava ve çevre kirliliğine ilişkin”. TBMM 28. Dönem yazılı soru önergesi 7/22750, 29 Ocak 2025. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-22750-aydin-da-yer-alan-soke-organize-sanayi-bolgesinin-sebep-oldugu-hava-ve-cevre-kirliligine-i (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/92b5f807-91a4-4da3-8c08-0194b60a3e90 Vekilpedia, TBMM’nin kamuya açık kayıtlarını derleyen bağımsız bir arşivdir; TBMM’nin resmî sitesi değildir ve yorum yapmaz.