# Samsun Kavak S Tipi Kapalı Cezaevinde yaşandığı iddia edilen hak ihlallerine ilişkin - **Tür:** Yazılı soru önergesi (TBMM 28. Dönem) - **Esas no:** 7/2276 - **Veren:** Nevroz Uysal Aslan (DEM Parti, Şırnak) - **Muhatap:** Adalet Bakanlığı (Yılmaz Tunç) - **Veriliş tarihi:** 25 Temmuz 2023 - **Durum:** TBMM’nin kaydına göre süresi geçtikten sonra cevaplandı (verilişinden 350 gün sonra, 9 Temmuz 2024) - **TBMM kaydı:** https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/fd64dc73-66d6-4b5e-8bf7-018991394f27 - **Vekilpedia:** https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-2276-samsun-kavak-s-tipi-kapali-cezaevinde-yasandigi-iddia-edilen-hak-ihlallerine-iliskin > Nevroz Uysal Aslan (DEM Parti), 25 Temmuz 2023 tarihinde 7/2276 esas numaralı yazılı soru önergesi verdi; muhatap: Adalet Bakanlığı. TBMM’nin kaydına göre süresi geçtikten sonra cevaplandı (verilişinden 350 gün sonra, 9 Temmuz 2024). ## Önerge metni Aşağıdaki sorularımın Adalet Bakanı Sayın Yılmaz TUNÇ tarafından Anayasa'nın 98'inci ve TBMM İçtüzüğünün 96'ncı ve 99uncu maddeleri gereğince yazılı olarak cevaplandırılmasını saygılarımla arz ederim. 25/07/2023. Bakanlığınıza bağlı cezaevlerinde yaşanan hak ihlalleri, sivil toplum kuruluşlağnın, insan haklarının ve hukuk örgütlerinin raporlarına yansımakta ve neredeyse her gün bu hak ihlallerine ilişkin basında haberler yayınlanmaktadır. Tutuklu ve hükümlülerin en fazla maruz kaldığı hak ihlalleri; mahpusların tek kişilik hücrelere konulması, ağız içi arama dayatması, kelepçeli muayene dayatması, ilaçların verilmemesi, hasta mahpusların tedavi süreçlerinin aksatılması, yemek porsiyonlarının doyurucu ve hijyenik olmayışı, disiplin cezalarının keyfi bir biçimde uygulanması, gazete, kitap ve dergilerin verilmemesi, sohbet hakkı, spor ve kültürel faaliyetlerin kısıtlanması, anneleri ile birlikte cezaevinde kalan çocukların ihtiyaçlarının gözetilmemesi, "zorunlu sevkler" adı altında kilometrelerce uzak cezaevlerine sürgün edilmesi, keyfi infaz yakmalar, darp, işkence, çıplak arama gibi kişilerin en temel haklarına ilişkin ihlallerdir. Özellikle ağır hasta tutsakların infazlarının yakılması ya da infazlarının ertelenmemesi ise yaşam hakkı ihlallerine yol açmaktadır. Soru önergemize konu ise; Orhan ŞAKAR adlı mahpusun Samsun Kavak S Tipi Cezaevi'nde yaşadığı iddia edilen hak ihlallerine ilişkindir. Şırnak T Tipi Kapalı Cezaevi'nde bulunan Orhan ŞAKAR adlı mahpus, hiçbir talebi olmamasına karşın iradesi hilafına Rize Kalkankedere Cezaevi'ne sevk edilmiştir. Bu cezaevinde 4,5 yıl kalan mahpus, yine hiçbir talebi olmamasına karşın ve yine iradesi hilafına Samsun Kavak S Tipi Cezaevi'ne sevk edilmiştir. Ancak Samsun Kavak S Tipi Cezaevi'ne konmadan önce Orhan ŞAKAR'a kameraların olmadığı yerde çıplak aramanın dayatıldığı ve sözlü hakaret edildiği ayrıca kameraların bulunduğu yerde de kayıtlara geçmesi adına normal arama yapıldığı iddia edilmektedir. Bununla sınırlı olmayan hak ihlallerinin cezaevinde de devam ettiği belirtilmektedir. Mahpusun, Samsun Kavak S Tipi Cezaevi'ne sevk edildiğinden beri tecrit altında tutulduğu ve gardiyanlarca mazgaldan yapılabilecek kontrolün kapının açılarak ışıkların açılması şeklinde saat başı gerçekleştirildiği tarafımıza bildirilmiştir. Bu bağlamda; I- Orhan ŞAKAR, talep olmaksızın ve iradesi hilafına neden Şırnak T Tipi Kapalı Cezaevi'nden Rize Kalkankedere Cezaevi'ne oradan da Samsun Kavak S Tipi Cezaevi'ne sevk edilmiştir? 2- Orhan ŞAKAR'a kameraların olmadığı yerde çıplak arama dayatıldığı iddiası doğru mudur? Buna ilişkin kendisinin herhangi bir şikâyet kaydı bulunmakta mıdır? 3- Samsun Kavak S Tipi Cezaevi'nde bulunan Orhan ŞAKAR''ın halen tecritte tutulduğu ve fiziksel psikolojik şiddete uğradığı doğru mudur? 4- Samsun Kavak S Tipi Cezaevi'ndeki bu iddialara ilişkin başlatılan bir idari soruşturma mevcut mudur? Yok ise başlatmayı düşünüyor musunuz? 5- Cezaevlerinde yaşanan hak ihlallerini önlemeye yönelik herhangi bir çalışmanız var mıdır? ## Bakanlığın cevabı 1259334 sayılı yazı. İlgi yazınız ekinde alınan, Şırnak Milletvekili Nevroz Uysal Aslan tarafından Bakanlığımıza yöneltilip yazılı olarak cevaplandırılması istenilen 7/2276 Esas Nolu soru önergesine ilişkin, Türkiye Büyük Millet Meclisi İçtüzüğünün 99. maddesi uyarınca hazırlanan cevap ilişikte sunulmuştur. Yılmaz TUNÇ Bakan Soru önergesi cevabı (1 adet) UYAP Bilişim Sistemindeki bu dokümana http.//vatandaş.uyap.gov.tr adresinden JSKuUVDa - UIRMMEİ - yp970Gd - OKBUUCZ ile erişebilirsin Mevzuat Genel Müdürlüğü Sayı :E-56020453-610-505-301/507 Konu : Yazılı soru önergesi DA, /4İ2024 Sayın Nevroz UYSAL ASLAN Şırmak Milletvekili Bakanlığımıza yöneltilip yazılı olarak cevaplandırılması istenilen 7/2276 Esas Nolu soru önergesinin cevabı aşağıda sunulmuştur. I- Ceza infaz kurumlarında bulunan hükümlü ve tutuklulara karşı kötü muamele vakalarının yaşanmaması ve bu tür şikâyet sebeplerinin ortadan kaldırılması için mevzuatımızda köklü değişiklikler yapılmıştır. Bu çerçevede, ceza infaz kurumları; yargı denetimi kapsamında 4675 sayılı İnfaz Hâkimliği Kanunu ile oluşturulan infaz hâkimleri; idari denetim kapsamında Adalet Bakanlığı müfettişleri ile Ceza ve Tevkifevleri Genel Müdürlüğü hâkim ve kontrolörleri; sivil toplum kuruluşlarının denetimi kapsamında 4681 sayılı Ceza İnfaz Kurumları ve Tutukevleri İzleme Kurulları Kanunu hükümleri gereğince oluşturulan izleme kurulları; idari özerkliğe sahip kurumların denetimi kapsamında 6701 sayılı Türkiye İnsan Hakları ve Eşitlik Kurumu Kanunu uyarınca kurulan Türkiye İnsan Hakları ve Eşitlik Kurumu; parlamento denetimi kapsamında Türkiye Büyük Millet Meclisi İnsan Haklarını İnceleme Komisyonu ya da araştırma komisyonlarının başkan ve üyeleri; uluslararası denetim kapsamında Avrupa İşkencenin Önlenmesi Sözleşmesi gereğince Avrupa İşkenceyi Önleme Komitesi tarafından denetlenmesinin yanı sıra, Avrupa Konseyi İnsan Hakları Komiserliği ve Birleşmiş Milletler Keyfi Tutuklamalar Çalışma Grubu tarafından denetlenmektedir. Ayrıca, Birleşmiş Milletler İşkenceye Karşı Sözleşmeye Ek İhtiyari Protokolü (OPCAT), 27/10/2011 tarihinde Ülkemiz bakımından yürürlüğe girmiştir. Bilindiği üzere, Ek Protokol çerçevesinde kişilerin özgürlüklerinden yoksun bırakıldığı gözaltı merkezleri ve ceza infaz kurumlarına Ek Protokolde belirtilen denetleme organınca Ziyaretler düzenlenebilecektir. Ceza infaz kurumları, yukarıda belirtilen hem ulusal hem de uluslararası bağımsız kuruluşlar tarafından düzenli aralıklarla haberli ve habersiz olarak ziyaret edilmekte, hükümlü ve tutukluların sağlık ve yaşam koşulları, iç güvenlik, sevk ve nakil işlemleriyle ilgili aksaklık ve eksiklikler yetkili mercilere bildirilmektedir. Hükümlü ve tutuklular veya sivil toplum örgütleri, resmi ya da özel insan hakları kuruluşları tarafından yapılan başvurular titizlikle incelenmekte, adli ve idari yönden yapılan soruşturmalar sonucunda kusur ve ihmali olan görevliler hakkında yasal gereğine tevessül edilmektedir. 1i- Arama, 5275 sayılı Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanunun "Arama" kenar başlıklı 36. ve 28/3/2020 tarihli ve 2324 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı ile EŞE VW İASR UYAP Bilişim Sistemindeki bu dokümana hitp://vatandaş.uyap.gov.tr adresinden Hx37gfE - X046yof - iJsISwv - BARXkczik erişebilirsin Mevzuat Genel Müdürlüğü yürürlüğe konulan Ceza İnfaz Kurumlarının Yönetimi ile Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Yönetmeliğin, "Arama, güvenlik tatbikatı ve sayım" kenar başlıklı 34. maddesinde düzenlenmiştir. Arama hükümlerini düzenleyen ceza infaz mevzuatımız, Ülkemizin taraf olduğu sözleşmeler ve uluslararası düzenlemeler dikkate alınmak suretiyle hazırlanarak yürürlüğe konulmuştur. Avrupa Konseyi Bakanlar Komitesinin Üye Devletlere Avrupa Cezaevi Kuralları Hakkında REC (2006) 2 sayılı Tavsiye Kararının "Arama ve Kontroller" başlığını taşıyan 34. maddesinde, görevlilerin arama yaparken uyacakları detaylı prosedürlerin olması, arama yapılacak hallerin ve arama şekillerinin ulusal mevzuatta düzenlenmesi, aranan kişilerin küçük düşürülmemesi, aramanın hemcins olan görevliler tarafından yapılması gibi hususlara yer verilmiştir. Yönetmeliğin 34, maddesinde yer alan düzenleme de söz konusu Tavsiye Kararındaki hükümler ile paralellik arz etmektedir. Aramanın amacı, kurumda bulundurulması yasak olan eşya ve kanunla yasaklanan uyuşturucu maddelerin yanı sıra telefon ve sim kartı gibi haberleşme araçları ile bıçak ve jilet gibi kesici ve bereleyici aletlerin kuruma girişinin önüne geçmektir. Ayrıca, terör örgütlerinin ceza infaz kurumundaki hükümlü ve tutuklularla bağlantılarını kesmek için örgütsel iletişim niteliğinde değerlendirilebilecek haberleşme evrak ve belgelerinin kuruma gitişinin engellenmesi hedeflenmektedir. Bu çerçevede insan onuru ve haysiyetine saygı ile utanma duygusunun ihlal edilmemesi esasları doğrultusunda yapılan aramalar, kurumların güvenliğinin sağlanabilmesi için tedbir amaçlı gerçekleştirilmekte olup, herhangi bir keyfi uygulama söz konusu değildir. 11-5275 sayılı Kanunun; A) "İnfazda temel ilke" kenar başlıklı 2. maddesinin birinci fıkrasında, ceza ve güvenlik tedbirlerinin infazına ilişkin kuralların hükümlülerin ırk, dil, din, mezhep, milliyet, renk, cinsiyet, doğum, felsefi inanç, milli veya sosyal köken ve siyasi veya diğer fikir yahut düşünceleri ile ekonomik güçleri ve diğer toplumsal konumları yönünden ayırım yapılmaksızın ve hiçbir kimseye ayrıcalık tanınmaksızın uygulanacağı, B) "Yüksek güvenlikli kapalı ceza infaz kurumları" kenar başlıklı 9. maddesinin ikinci ve dördüncü fıkralarında, ağırlaştırılmış müebbet hapis cezasına mahkum olanlar ile süresine bakılmaksızın, suç işlemek amacıyla örgüt kurmak, yönetmek suçlarından veya bu örgütün faaliyeti çerçevesinde bu fikrada sayılan suçlardan mahkum olanların cezalarının, yüksek güvenlikli kapalı ceza infaz kurumlarında, bu kurumların ihtiyacı karşılama bakımından yetersiz olması hâlinde diğer kapalı ceza infaz kurumlarının yüksek güvenlikli bölümlerinde infaz edileceği, Hükümlerine yer verildiği malumlarıdır. Gerek yüksek güvenlikli kurumlarda gerekse diğer kapalı ceza infaz kurumlarında tecrit şeklinde bir uygulama bulunmamaktadır. IV- 5275 sayılı Kanunun; A) "Hükümlülerin Nakilleri" başlıklı Dokuzuncu Bölümünün "Kendi istekleri ile nakil" kenar başlıklı 54. maddesinin birinci fıkrasında, hükümlülerin kendi istekleri ile bulundukları kurumdan başka kurumlara nakledilebilmeleri için, gitmek istedikleri kurumlardan durumlarına uygun en az üç yeri belirten bir dilekçe vermeleri, çocuk hükümlüler ile maddi durumunun yetersiz olduğunu belgelendiren hükümlüler hariç olmak ERE 73 O İğişeş UYAP Bilişim Sistemindeki bu dokümana hitp://vatandaş.uyap gov.tr adresinden Hx37gfE ni X046yof - İJSISwv - BARXKc- ile erişebilirsin Mevzuat Genel Müdürlüğü üzere nakil giderlerini peşin olarak ödemeyi kabul etmeleri, ceza infaz kurumlarında bulunması gereken sürenin üç aydan fazla olması, iyi hâl göstermeleri, disiplin cezası almamış veya kaldırılmış olması, istekte bulunulan kurumda yer, kapsama gücü ve sınıfının uygun bulunması ve tutukevi olmaması, mahkumiyet sürelerine uygun hükümlülerin barındırıldığı bir kurum olması, daha önce disiplin nedeniyle ayrılmak zorunda kaldıkları kurum olmaması gerektiği; ikinci fikrasında ise bu hükümlülerin nakledildikleri kurumlarda, eğitim öğretim veya hastalık nedeniyle nakil hariç, bir yıl kalmak zorunda olduğu, çocuklar bakımından bu sürenin altı ay olarak uygulanacağı, B) "Zorunlu nedenlerle nakil" kenar başlıklı 56. maddesinde, kurumların elverişsiz ve yetersiz kalması, kapsama gücünün aşılması, kullanılamaz hâle gelmesi, asayiş, güvenlik, doğal afet, yangın ve büyük onarım gibi zorunlu nedenlerle başka kurumlara nakledilmeleri gerekli görülen hükümlülerin, yargı çevresi dışında Adalet Bakanlığınca belirlenen ve konumlarına uygun olan diğer kurumlara nakledilebileceği, Hükümlerinin yer aldığı malumlarıdır. V- Samsun Cumhuriyet Başsavcılığıyla yapılan yazışmaya verilen 16/08/2023 tarihli cevapta; A) Soru önergesinde adı geçen hükümlünün Şırnak T Tipi Kapalı Ceza İnfaz Kurumunda barındırılmaktayken, zorunlu nedenlerle Rize L Tipi Kapalı Ceza İnfaz Kurumuna oradan da Kavak S Tipi Kapalı Ceza İnfaz Kurumuna nakledildiği, B) Kurumda tüm iş ve işlemlerin mevzuat hükümlerine uygun olarak yürütüldüğü, ©) Soru önergesinde belirtilen aksi yöndeki iddiaların gerçeği yansıtmadığı, Bildirilmiştir. Yılmaz TUNÇ Bakan 343 İşi UYAP Bilişim Sistemindeki bu dokümana http://vatandaş.uyap.gov.tr adresinden Hx37gfE - X046yof - iJsISwv - BARXKC- ie erişebilirsin Yılmaz TUNÇ Bakan --- **Kaynak gösterme:** Nevroz Uysal Aslan (DEM Parti, Şırnak). “Samsun Kavak S Tipi Kapalı Cezaevinde yaşandığı iddia edilen hak ihlallerine ilişkin”. TBMM 28. Dönem yazılı soru önergesi 7/2276, 25 Temmuz 2023. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-2276-samsun-kavak-s-tipi-kapali-cezaevinde-yasandigi-iddia-edilen-hak-ihlallerine-iliskin (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/fd64dc73-66d6-4b5e-8bf7-018991394f27 Vekilpedia, TBMM’nin kamuya açık kayıtlarını derleyen bağımsız bir arşivdir; TBMM’nin resmî sitesi değildir ve yorum yapmaz.