# Diyarbakır'da bir maden arama çalışması için ÇED raporu hazırlanıp hazırlanmadığına ilişkin - **Tür:** Yazılı soru önergesi (TBMM 28. Dönem) - **Esas no:** 7/22955 - **Veren:** Serhat Eren (DEM Parti, Diyarbakır) - **Muhatap:** Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı (Murat Kurum) - **Veriliş tarihi:** 23 Ocak 2025 - **Durum:** TBMM’nin kaydına göre süresi geçtikten sonra cevaplandı (verilişinden 89 gün sonra, 22 Nisan 2025) - **TBMM kaydı:** https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/d65176fa-1e24-4d33-bfc4-0194985d124b - **Vekilpedia:** https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-22955-diyarbakir-da-bir-maden-arama-calismasi-icin-ced-raporu-hazirlanip-hazirlanmadigina-iliski > Serhat Eren (DEM Parti), 23 Ocak 2025 tarihinde 7/22955 esas numaralı yazılı soru önergesi verdi; muhatap: Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı. TBMM’nin kaydına göre süresi geçtikten sonra cevaplandı (verilişinden 89 gün sonra, 22 Nisan 2025). ## Önerge metni Aşağıdaki sorularımın Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı Murat Kurum tarafından Anayasanın 98 ve İçtüzüğün 96. ve 99. Maddeleri gereğince yazılı olarak cevaplandırılmasını arz ederim. i Serhat Eren Diyarbakır Milletvekili Diyarbakır, uzun yıllardır maden şirketlerinin talan politikalarıyla karşı karşıya kalmıştır. Bölge halkının yaşam alanları, doğal kaynakları ve ekolojik dengeyi hiçe sayan bu uygulamalar, sadece çevresel bir sorun değil, aynı zamanda toplumsal bir kriz yaratmaktadır. Diyarbakır'ın Kulp ilçesine bağlı Gavgas, Kuy&, Awdegös, Argetin ve Xuruç kırsal mahallelerinde maden arama faaliyetleri halkın yoğun tepkisi nedeniyle daha önce durdurulmuş, ancak 20 Ocak tarihinde yeniden başlatılmıştır. Bu faaliyetler, bölgeye yoğun asker ve korucu sevk edilerek, çevresel ve toplumsal hassasiyetleri yok sayan bir yaklaşımla sürdürülmektedir. Bölge halkının ifade ettiği üzere, sondaj çalışması bölgedeki tescilli su kaynaklarının kirlenmesine, hayvancılık, arıcılık ve tarım faaliyetlerinin ciddi zarar görmesine neden olma potansiyeli taşımaktadır. Gavgas'tan çıkan su kaynağı, Pasur merkezin ve 40'a yakın mahallenin içme suyu ihtiyacını karşılamaktadır. Bu kaynakların zarar görmesi, bölge halkının temel yaşam hakkını tehdit etmekte ve doğal dengenin geri dönülmez bir şekilde bozulmasına yol açma riski taşımaktadır. Halkın protestoları gözaltı tehditleriyle bastırılmaya çalışılmakta ve hukuksuz uygulamalarla yurttaşların doğal kaynaklarına sahip çıkma hakları engellenmektedir. Bu durum, hem anayasal hakların ihlali hem de çevresel adalet ilkelerinin yok sayılması anlamına gelmektedir. Çevre ve insan sağlığını tehdit eden bu faaliyetler, aynı zamanda Diyarbakır coğrafyasını uzun vadeli bir ekolojik krizle karşı karşıya bırakacaktır. Bu kapsamda, maden arama faaliyetlerinin yarattığı riskler, hukuka uygunluk durumu ve halkın yaşadığı baskıları sorgulamak amacıyla aşağıdaki soruların yanıtlanmasını talep ediyorum. i Bu bağlamda; 1. Gavgas ve çevresinde devam eden maden arama çalışması için Çevresel Etki Değerlendirme (ÇED) raporu hazırlanıp hazırlanmadığına ilişkin bilgi verebilir misiniz? Hazırlandıysa bu raporun ayrıntıları kamuoyuyla paylaşılacak mıdır? 2. Bölgedeki sondaj çalışmalarının, Kulp merkezin ve 40'a yakın mahallenin su ihtiyacını karşılayan su kaynaklarına zarar verme ihtimali dikkate alınmış mıdır? Şu ana kadar bu konuda bilimsel bir çalışma yapılmış mıdır? Bölgedeki sondaj çalışmalarının, Kulp merkezin ve 40'a yakın mahallenin su ihtiyacını karşılayan su kaynaklarına zarar verme ihtimali dikkate alınmış mıdır? Şu ana kadar bu konuda bilimsel bir çalışma yapılmış mıdır? Halkın protestolarını bastırmak amacıyla bölgeye yoğun asker ve korucu sevkiyatı yapılmasının gerekçesi nedir? Bu yaklaşım, vatandaşların anayasal haklarını kullanmalarını engellemiyor mu? i . Mahalle sakinlerinin maden çalışmalarına ilişkin endişelerini dile getirirken "provokatör" olarak yaftalanması ve gözaltıyla tehdit edilmesi konusunda Bakanlığınız herhangi bir denetim yapacak mıdır? Bu tür uygulamalara yönelik bir soruşturma başlatılacak mıdır? Gavgas'ta yapılan maden arama çalışmalarını yürüten şirketlerin ihaleleri hangi şartlarla aldıkları ve bu şirketlerin çevresel sorumluluklarını yerine getirip getirmediği denetlenmekte midir? Bölge halkının giriş ve çıkışlarının engellenmesi ve sondaj bölgesinde görüntü alınmasına izin verilmemesi yasal mıdır? Bu uygulamalara ilişkin herhangi bir şikayet veya denetim süreci başlatılmış mıdır? Bu çalışmaların Kulp ve çevresindeki ekolojik dengede geri dönüşü olmayan zararlara yol açmasının önüne geçmek amacıyla Bakanlığınızın herhangi bir planı veya önlemi bulunmakta mıdır? ## Bakanlığın cevabı Milletvekillerimiz tarafından şahsıma yöneltilen ve ilişik listede; TBMM Esas numaraları söz konusu önergelerde yer alan ve konuları belirtilen yazılı soru önergeleri incelenmiş olup, hususlara ilişkin cevaplarımız ekte sunulmuştur. Bilgilerinizi ve gereğini arz ederim. -Dosya (1 Takım) Mustafa Kemal Mahallesi Eskişehir Devlet Yolu (Dumlupınar Bulvarı) 9. km. No: 278 Çankaya / Ankara İrtibat: Şube Müdürü-Haydar DEMİRER Tel: 410 14 57 SAYIN SERHAT EREN'İN 7 55 TBMM 7/22955 ESAS SAYILI (12355 YAZILI SORU ÖNERGESİNE GK 99) İLİŞKİN SORULAR VE CEVABI V SORULAR 1. Gavgas ve çevresinde devam eden maden arama çalışması için Çevresel Etki Değerlendirme (ÇED) raporu hazırlanıp hazırlanmadığına ilişkin bilgi verebilir misiniz? Hazırlandıysa bu raporun ayrıntıları kamuoyuyla paylaşılacak mıdır? 2. Bölgedeki sondaj çalışmalarının, Kulp merkezin ve 40'a yakın mahallenin su ihtiyacını karşılayan su kaynaklarına zarar verme ihtimali dikkate alınmış mıdır? Şu ana kadar bu konuda bilimsel bir çalışma yapılmış mıdır? 3. Bölgedeki sondaj çalışmalarının, Kulp merkezin ve 40'a yakın mahallenin su ihtiyacını karşılayan su kaynaklarına zarar verme ihtimali dikkate alınmış mıdır? Şu ana kadar bu konuda bilimsel bir çalışma yapılmış mıdır? 4. Halkın protestolarını bastırmak amacıyla bölgeye yoğun asker ve korucu sevkiyatı yapılmasının gerekçesi nedir? Bu yaklaşım, vatandaşların anayasal haklarını kullanmalarını engellemiyor mu? 5. Mahalle sakinlerinin maden çalışmalarına ilişkin endişelerini dile getirirken "provokatör" olarak yaftalanması ve gözaltıyla tehdit edilmesi konusunda Bakanlığınız herhangi bir denetim yapacak mıdır? Bu tür uygulamalara yönelik bir soruşturma başlatılacak mıdır? 6. Gavgas'ta yapılan maden arama çalışmalarım yürüten şirketlerin ihaleleri hangi şartlarla aldıkları ve bu şirketlerin çevresel sorumluluklarını yerine getirip getirmediği denetlenmekte midir? 7. Bölge halkının giriş ve çıkışlarının engellenmesi ve sondaj bölgesinde görüntü alınmasına izin verilmemesi yasal mıdır? Bu uygulamalara ilişkin herhangi bir şikayet veya denetim süreci başlatılmış mıdır? 8. Bu çalışmaların Kulp ve çevresindeki ekolojik dengede geri dönüşü olmayan zararlara yol açmasının önüne geçmek amacıyla Bakanlığınızın herhangi bir planı veya önlemi bulunmakta mıdır? CEVAP Yapılan incelemede; bahse konu alanda olduğu anlaşılan, Maden Tetkik ve Araştırma Genel Müdürlüğü'nün bila tarih ve 391676 sayılı başvurusu ve ekleri ile "IV.Grup maden arama ruhsat sahalarında jeolojik arama, araştırma, haritalama gibi bilimsel çalışmalar ve etüt işlerine yönelik sathi faaliyetler" yapılacağından bahsedilmiş ve "Jeolojik haritalama, jeofizik etüd, sismik, karot, kırıntı ve numune alma ile bunlara yönelik sathi hazırlık işlemleri" dışında herhangi bir faaliyetin yapılmayacağının taahhüt edildiği anlaşılmıştır. 29.07.2022 tarih ve 31907 Sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren ÇED Yönetmeliği'nin Çevresel Etkileri Ön İnceleme ve Değerlendirmeye Tabi Projeler Başlıklı EK-2 Listesi 45. Madde'nin (d) Bendi "Maden arama projeleri (Sismik, elektrik, manyetik, elektromanyetik, Jeolojik haritalama, jeofizik etüt, karot, kırıntı ve numune alma vb. yöntemlerle yapılan aramalar hariç)" hükmü gereği 05.02.2024 tarihli ve 869011 sayılı yazımız ile bahse konu faaliyetin ÇED Yönetmeliği Listelerinde yer almadığından bahisle kapsam dışı değerlendirildiği belirtilmiştir. --- **Kaynak gösterme:** Serhat Eren (DEM Parti, Diyarbakır). “Diyarbakır'da bir maden arama çalışması için ÇED raporu hazırlanıp hazırlanmadığına ilişkin”. TBMM 28. Dönem yazılı soru önergesi 7/22955, 23 Ocak 2025. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-22955-diyarbakir-da-bir-maden-arama-calismasi-icin-ced-raporu-hazirlanip-hazirlanmadigina-iliski (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/d65176fa-1e24-4d33-bfc4-0194985d124b Vekilpedia, TBMM’nin kamuya açık kayıtlarını derleyen bağımsız bir arşivdir; TBMM’nin resmî sitesi değildir ve yorum yapmaz.