# Cezaevlerinin kapasitesine ve yeni cezaevi projelerine ilişkin - **Tür:** Yazılı soru önergesi (TBMM 28. Dönem) - **Esas no:** 7/23441 - **Veren:** Yüksel Selçuk Türkoğlu (İYİ Parti, Bursa) - **Muhatap:** Adalet Bakanlığı (Yılmaz Tunç) - **Veriliş tarihi:** 6 Şubat 2025 - **Durum:** TBMM’nin kaydına göre süresi geçtikten sonra cevaplandı (verilişinden 343 gün sonra, 15 Ocak 2026) - **TBMM kaydı:** https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/e3682b02-0aea-48d1-88f1-0194dfa465c3 - **Vekilpedia:** https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-23441-cezaevlerinin-kapasitesine-ve-yeni-cezaevi-projelerine-iliskin > Yüksel Selçuk Türkoğlu (İYİ Parti), 6 Şubat 2025 tarihinde 7/23441 esas numaralı yazılı soru önergesi verdi; muhatap: Adalet Bakanlığı. TBMM’nin kaydına göre süresi geçtikten sonra cevaplandı (verilişinden 343 gün sonra, 15 Ocak 2026). ## Önerge metni Aşağıdaki sorularımın Türkiye Cumhuriyeti Adalet Bakanı Sn. Yılmaz TUNÇ tarafından Anayasanın 98 ve Türkiye Büyük Millet Meclisi İçtüzüğü nün 96 ve 99. maddeleri gereğince yazılı olarak cevaplandırılmasını için gereğini saygılarımla arz ederim. Türkiye'de cezaevlerindeki doluluk oranı her geçen yıl artmakta, mevcut cezaevlerinin kapasitesi hükümlü ve tutuklu sayısını karşılamakta yetersiz kalmaktadır. Adalet Bakanlığı'nın 2025 yılı bütçesinde, Uşak, Bartın, Siirt, Niğde gibi kentlerin de aralarında olduğu 11 yeni cezaevi ve 1 Denetimli Serbestlik Hizmet Binası yapımı için 1 milyar 213 milyon 506 bin TL ödenek ayrılmıştır. Yeni cezaevleri için 2027 yılına kadar toplamda 23 milyar 585 milyon TL harcama yapılması öngörülmektedir. Bu veriler, toplumun adalet sistemiyle olan ilişkisini sorgulamamıza neden olacak kadar dikkat çekicidir: Türkiye'de cezaevlerinde kalan kişi sayısı, 2 Ocak 2025 itibarıyla 384 bin 216'ya ulaşmıştır. Bu sayı, toplam cezaevi kapasitesini (301 bin 397) yaklaşık 83 bin kişi aşmaktadır. Cezaevlerinde 328 bin 708 hükümlü, 49 bin 596 tutuklu bulunmakta; 3 bin 779i çocuk, 16 bin 770i kadın, 363 bin 709*i ise erkektir. Cezaevlerinde kalan kişi sayısı, 81 ilin 30unun nüfusundan fazladır. 384 binden az nüfusa sahip iller arasında Uşak, Bartın, Siirt, Niğde, Amasya, Yalova, Hakkâri, Bingöl ve Tunceli gibi iller yer almaktadır. Bu kapsamda: SORU 1- Türkiye genelinde cezaevlerindeki doluluk oranlarının bu dehli yüksek olmasının temel nedenleri nelerdir? Bu konuda yapılan kapsamlı bir araştırma var mıdır? SORU 2- Cezaevi nüfusunun hızla artmasıyla birlikte, tutuklama ve hükümlü bırakma politikalarının gözden geçirilmesine yönelik bir düzenleme yapılması düşünülmekte midir? SORU 3- 2025-2027 döneminde toplam 23 milyar 585 milyon TL harcanması öngörülen yeni cezaevi projeleri, bu sorunu çözmek için yeterli olacak mıdır? Cezaevlerinin inşasına yönelik bu devasa bütçenin bir kısmı, toplumsal rehabilitasyon, eğitim ve istihdam gibi suç oranlarını azaltabilecek alanlara aktarılmayı neden tercih edilmemektedir? SORU 4- Türkiye'de denetimli serbestlik uygulamaları, alternatif infaz yöntemleri ve mahkumların topluma kazandırılması gibi programların uygulanabilirliğini artırmaya yönelik çalışmalar yapılmakta mıdır? SORU 5- Nüfusu 384 bini geçen cezaevi nüfusunun, 301 bin kişilik kapasiteyi bu denli aşması sonucu hükümlü ve tutukluların yaşam koşullarına ilişkin ortaya çıkan sorunlara yönelik bir çözüm planı var mıdır? SORU 6- Son 10 yıl içinde cezaevinde kalan çocukların ve kadınların oranında nasıl bir değişim yaşanmıştır? Çocukların eğitimine ve kadın mahkumların rehabilitasyonuna yönelik hangi çalışmalar yürütülmektedir? SORU 7- Cezaevlerindeki bu doluluk oranları, yargı sistemimizdeki yapısal sorunların bir sonucu mudur? Mahkeme süreçlerinin uzunluğu, adil yargılama hakkına erişimdeki sıkıntılar veya yargı bağımsızlığı eksikliği gibi konular hakkında bir değerlendirme yapılmakta mıdır? Adres: Halkla İlişkiler Binası 6-kat No: E-611 ## Bakanlığın cevabı 1583244 sayılı yazı. İlgi yazınız ekinde alınan, Bursa Milletvekili Yüksel Selçuk Türkoğlu tarafından Bakanlığımıza yöneltilip yazılı olarak cevaplandırılması istenilen 7/23441 Esas Nolu soru önergesine ilişkin, Türkiye Büyük Millet Meclisi İçtüzüğünün 99, maddesi uyarınca hazırlanan cevap ilişikte sunulmuştur. Yılmaz TUNÇ Bakan Soru önergesi cevabı (1 adet) Mevzuat Genel Müdürlüğü Sayı : E-56020453-610-292-2873/4041 Konu : Yazılı soru önergesi Ak / 61 /2026 Sayın Yüksel Selçuk TÜRKOĞLU Bursa Milletvekili Bakanlığımıza yöneltilip yazılı olarak cevaplandırılması istenilen 7/23441 Esas Nolu soru önergesinin cevabı aşağıda sunulmuştur. I- A) Hükümlü ve tutuklu mevcudunda yaşanmakta olan artışın, 01/06/2005 tarihinde yürürlüğe giren 5237 sayılı Türk Ceza Kanunundaki temel ceza sürelerinin mülga 765 sayılı Türk Ceza Kanununa göre daha yüksek olması, bununla birlikte 5275 sayılı Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanun gereğince şartlı tahliye oranının yükseltilmesi, zaman içinde yeni suç tiplerinin ortaya çıkması, suç ve suçlu ile mücadelede gelişen teknolojinin kullanılması ile olayların aydınlatılmasında en ileri teknolojik imkânlara sahip modern kriminal laboratuvarların kurulmuş olması ve bunun sonucunda suçların faillerinin daha kolay yakalanabilmesi, Ulusal Yargı Ağı Bilişim Sisteminin (UYAP) hayata geçirilmesiyle adli birimlerin elektronik ağlarla birbirine bağlanması ve UYAP'la uyumlu olarak geliştirilen Sesli ve Görüntülü Bilişim Sistemiyle (SEGBİS) adliyelerde ve cezaevlerinde uzaktan ifade alınabilmesine imkân sağlanarak yargılamaların hızlandırılması, istinaf mahkemelerinin devreye girmesi ile kararların kesinleşme sürelerinin kısalması ve infaz aşamasına çabuk geçilmesi, yargı mercilerinde ihtiyaç duyulan insan kaynağı sorununun da çözülmüş olması gibi nedenlere dayandığı değerlendirilmektedir. B) Mahpuslara Muameleye Dair Birleşmiş Milletler Asgari Standart Kuralları ve Avrupa Konseyi Bakanlar Komitesinin Ceza İnfaz Alanındaki Tavsiye Kararlarında belirtilmiş olan minimum ceza infaz kurumu standartları dikkate alınarak, 2000 yılından itibaren ceza infaz sistemimizde reform niteliğinde çalışmalar yapılmaktadır. Özellikle ceza infaz kurumlarının fiziki yapısı ve hükümlü rehabilitasyonu alanında çağdaş standartlar yakalanmıştır. Bu çerçevede, Birleşmiş Milletler ve Avrupa Konseyi tarafından ortaya konulan minimum ceza infaz kurumu standartlarına uygun nitelikte kurumların inşa edilerek hizmete açılması; fiziki olarak ekonomik ömrünü dolduran ve yeterli eğitim ve iyileştirme çalışmalarına elverişli durumda bulunmayan kurumların da kapatılması öngörülmüştür. l- Anayasanın, "Kanunların teklif edilmesi ve görüşülmesi" kenar başlıklı 88. maddesinde kanun teklif etmeye Bakanlar Kurulu ve milletvekillerinin yetkili olduğu, kanun tasarı ve tekliflerinin Türkiye Büyük Millet Meclisinde görüşülme usul ve esaslarının içtüzükle düzenleneceği hükmü yer almakta iken söz konusu hüküm, 16/04/2017 tarihinde yapılan referandumla kabul edilen 21/01/2017 tarihli ve 6771 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasasında Değişiklik Yapılmasına Dair Kanunun 16. maddesiyle; kanun teklif etmeye milletvekillerinin yetkili olduğu, kanun tekliflerinin Türkiye Büyük Millet Meclisinde görüşülme usul ve esaslarının içtüzükle düzenleneceği şeklinde değiştirilmiş, söz konusu UYAP Rilisim Sistemindeki hu dokümana htm-//vatandaş uvan gov tr adresinden XGOBENİJ - KfSv3nB - pbWskBC4 - iniJBS8A- ileerisehilirsin Mevzuat Genel Müdürlüğü düzenleme 09/07/2018 tarihinde yürürlüğe girmiştir. 10/07/2018 tarihli Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren, 1 sayılı Cumhurbaşkanlığı Teşkilâtı Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin 38. maddesinin birinci fıkrasının (e) bendinde; adalet hizmetleriyle ilgili konularda gerekli araştırmalar ve mevzuat hazırlıklarını yapmak ve görüş bildirmek Bakanlığımızın görevleri arasında sayıldığından çalışmalarımız bu çerçevede yürütülmektedir. 1I- 28/03/2020 tarihli ve 2324 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı ile yürürlüğe konulan Ceza İnfaz Kurumlarının Yönetimi ile Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Yönetmeliğin "Psiko-sosyal yardım servisi" kenar başlıklı 12. maddesinin birinci fıkrasında; psiko-sosyal yardım servisinin, personel ve hükümlülerin ruh ve beden sağlığı ve bütünlüğüne ilişkin koruyucu, geliştirici programları araştıran, uygulayan ve gerektiğinde tedavi sürecine katılarak psikolojik destek ve müdahalede bulunan, ayrıca hükümlülerin bireysel özelliklerini, yaşam koşullarını ve suç işleme nedenlerini belirleyerek bireysel gelişmelerine yardımcı olan, kurum yaşamına uyumlarını ve toplumsal yaşamla uyumlaşmalarını sağlayan ve bireyin yeniden suç işlemesini engelleyecek önlemleri alan ve bu amaçla gerektiğinde kurum en üst amirinin bilgisi dahilinde, aileler ve sosyal çevreyle görüşme yapan servis olduğu, psiko-sosyal yardım servisinde, psikolog, sosyal çalışmacı, sosyolog ve çocuk gelişimi uzmanının görev yapacağı; ikinci fikrasında, bu servisin, iyileştirme programları kapsamında spor alanları, çok amaçlı salon, kütüphane ve iş atölyelerinden yararlanma, meslek edinme kursları gibi faaliyetlere katılabilecek durumdaki hükümlüler ile kurumun iç hizmetlerinde çalıştırılacak hükümlüleri belirleyerek idare ve gözlem kuruluna sunma görevi bulunduğu hükümlerine yer verildiği malumlarıdır. IV- Bakanlığımız kayıtlarının incelenmesinden; A) Ceza infaz kurumlarında bulunan hükümlü ve tutuklulara, kuruma kabul aşamasında psikolog ve sosyal çalışmacılar tarafından Bireyselleştirilmiş İyileştirme Sistemi (BİSİS) kapsamında Araştırma Değerlendirme Formu (ARDEF) doldurulduğu, ARDEF ile hükümlünün risk ve ihtiyaçlarının ortaya konulduğu ve her hükümlü ve tutuklu için ekonomik, sosyal, hukuki, psiko-sosyal ve ruhsal ihtiyaçlarına uygun olarak bireysel ve grup müdahale programının belirlendiği, ARDEF'ten çıkan sonuçlar doğrultusunda hükümlü ve tutukluların ihtiyaçlarına uygun bireysel müdahale ya da grup çalışmalarına yönlendirildiği, B) Ceza infaz kurumlarında annesinin yanında barındırılan çocuklarla ilgili olarak; 1. Bakanlığımız ile Milli Eğitim Bakanlığı (MEB) arasında 21/11/2011 tarihinde imzalanan "Ceza İnfaz Kurumları ve Tutukevlerinde Annesinin Yanında Kalan Çocukların Gelişimlerinin Desteklenmesi Hakkında İş Birliği Protokolü" çerçevesinde, ceza infaz kurumlarında annesinin yanında barındırılan 0-3 yaş (0-36 ay) grubu çocukların, Halk Eğitim Merkezlerinde çocuk gelişimi alanında eğitim almış usta öğreticilerin görevlendirildiği oyun alanlarından faydalandırıldıkları; 3-6 yaş (36-72 ay) grubundaki çocukların ise, öncelikli ve sıraya alınmaksızın MEB'e bağlı anaokulları ve ana sınıflarından ücretsiz olarak faydalandırıldıkları, 2. Ceza infaz kurumlarında annesinin yanında barındırılan çocukların psiko-sosyal gelişimlerinin öncelikle psiko-sosyal yardım servisleri tarafından desteklendiği ayrıca Bakanlığımız ile Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı arasında 27/06/2021 tarihinde imzalanan "Tutuklu, Hükümlü veya Yükümlüler ile Çocuklarının Sosyal Hizmetlerden Yararlandırılması Hakkında İş Birliği Protokolü" çerçevesinde anılan çocukların psiko-sosyal Mevzuat Genel Müdürlüğü gelişimlerinin desteklenmesi, eğitim, barınma ve benzeri ihtiyaçlarının giderilmesine yönelik çalışmaların yapıldığı, 3. Çocukların fiziksel ve sosyal ortamlarının geliştirilmesi amacıyla gerçekleştirilen "Annemleyim" projesi kapsamında; ceza infaz kurumlarında annesinin yanında kalan çocuklar için 'Günlük Yaşam ve Eğitim Programı', kadın tutuklu ve hükümlüler için 'Ebeveynlik Programı' ile annesinin yanında kalan çocuklar ile çalışan personel için 'Anne ve Çocuklara Karşı Tutumlar Programı'nın geliştirildiği ve yaygınlaştırılmasına yönelik çalışmaların devam ettiği, 4. Kurum yaşamının çocuklar üzerindeki olumsuz etkilerini en aza indirmek ve çocukların gelişimine destek olmak amacıyla bazı kurumlarda anne çocuk üniteleri ve çocuk dostu alanların oluşturulduğu, Anlaşılmıştır. Yılmaz TUNÇ Bakan Yılmaz TUNÇ Bakan --- **Kaynak gösterme:** Yüksel Selçuk Türkoğlu (İYİ Parti, Bursa). “Cezaevlerinin kapasitesine ve yeni cezaevi projelerine ilişkin”. TBMM 28. Dönem yazılı soru önergesi 7/23441, 6 Şubat 2025. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-23441-cezaevlerinin-kapasitesine-ve-yeni-cezaevi-projelerine-iliskin (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/e3682b02-0aea-48d1-88f1-0194dfa465c3 Vekilpedia, TBMM’nin kamuya açık kayıtlarını derleyen bağımsız bir arşivdir; TBMM’nin resmî sitesi değildir ve yorum yapmaz.