# İş sağlığı ve güvenliğine dair denetimlere ve iş kazalarına ilişkin - **Tür:** Yazılı soru önergesi (TBMM 28. Dönem) - **Esas no:** 7/23455 - **Veren:** Fethi Açıkel (CHP, İstanbul) - **Muhatap:** Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı (Vedat Işıkhan) - **Veriliş tarihi:** 31 Ocak 2025 - **Durum:** TBMM’nin kaydına göre süresi geçtikten sonra cevaplandı (verilişinden 325 gün sonra, 22 Aralık 2025) - **TBMM kaydı:** https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/1d418a14-f1df-4949-b428-0194cb790353 - **Vekilpedia:** https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-23455-is-sagligi-ve-guvenligine-dair-denetimlere-ve-is-kazalarina-iliskin > Fethi Açıkel (CHP), 31 Ocak 2025 tarihinde 7/23455 esas numaralı yazılı soru önergesi verdi; muhatap: Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı. TBMM’nin kaydına göre süresi geçtikten sonra cevaplandı (verilişinden 325 gün sonra, 22 Aralık 2025). ## Önerge metni en: 9180 23499 Aşağıdaki sorularımın, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanı Sayın Vedat Işıkhan tarafından Anayasanın 98. ve içtüzüğün 96.maddeleri gereğince yazılı olarak yanıtlanmasını arz ederim. Tarih: 29.01.2025 riya ZN Prof. Dr. Fethi Açıkel İstanbul Milletvekili AKP hükümeti, planlama ve denetimden yoksun bir anlayışla, Türkiye'yi düşük katma değerli ve niteliksiz bir üretim modeline mahkum etmiş ve ülkemiz maalesef adeta bir "merdiven altı üretim" atölyesine dönüştürülmüştür. Bu merdiven altı üretim ve istihdam modeli, işçilerimizin güvenliğini ihmal ederken diğer yandan da göz ardı ederken üretim süreçlerini plansız, denetimsiz ve kalitesiz tesislere terk ederek, halk sağlığı ve ulusal güvenlik sorunları yaratmıştır. Özellikle savunma sanayi; Cumhuriyetimizin ve ulusal sanayimizin kritik sektörleri olan kimyasal üretim ve patlayıcıların kullanıldığı yüksek riskli sektörlerde, sistemli denetimsizlik ve ihmaller zinciri yüzünden yalnızca işçilerimizin güvenliği değil, aynı zamanda ulusal güvenlik ve kent güvenliği açısından da ciddi tehditler yaratmaktadır. Yakın zaman içinde artarda Balıkesir-Karesi?deki mühimmat fabrikası patlamasında 11 işçinin, Elmadağ"daki MKE Roket ve Patlayıcı fabrikasında 5 işçinin ve Sakarya-Hendek'teki havai fişek fabrikasında 7 işçinin hayatını kaybetmesi, bu sistematik ihmalin trajik sonuçlarıdır. Bu vahim kazalar, Türkiye'nin savunma sanayisi ile ilgili firmalarda dahi, sanayi altyapısındaki denetim eksikliklerinin ve iş Sağlığı güvenliği standartlarının ne kadar zayıf ve kırılgan olduğunu açıkça ortaya koymaktadır. 2012 yılında yürürlüğe giren 6331 Sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu'na rağmen, her yıl artan iş cinayetleri, bu yasanın etkin bir şekilde uygulanamadığını göstermektedir. 2013'te 1235 yurttaşımız, 2023'te ise en az 1929 yurttaşımız iş cinayetine kurban gitmiştir. Merdiven altı atölyelerde hâkim olan üretim ekosistemi nedeniyle Türkiye Avrupa'da en fazla iş cinayeti yaşanan ülkedir. Ayrıca hem sanayinin kalbinde hem de yerleşim alanlarına yakın bölgelerde patlayıcı imalathanesi niteliğindeki sanayi ve stratejik üretim alanlarında meydana gelen zincirleme ihmaller, ulusal güvenlik açıklarını ve yüksek halk sağlığı risklerini artırmaktadır. Dolayısıyla, ulusal üretimin planlama, halk ve iş güvenliğini ve halk sağlığını temel alan standartlardan yoksun olduğu bu üretim modeli, bireysel trajedilerden öteye geçerek geniş çaplı bir ulusal güvenlik meselesi haline gelmektedir. Üretim ve istihdam politikalarının, yüksek güvenli, ulusal çıkar ve çalışan odaklı bir yaklaşım ile yeniden ele alınması hayati önem taşımaktadır. Az gelişmişlik ve kayıt dışılık göstergesi olan merdiven altı tüm üretim modelleri ve işletmeleri acilen tasfiye edilmelidir. Riske açık üretimde tavizsiz denetim mekanizmalarının yanı sıra, halk sağlığı ve işçi güvenliğini önceleyen üretim devreye alınmalıdır. Yüksek riskli sektörlerdeki iş güvenliği önlemlerine ek olarak ulusal güvenlik standartları temel alınarak hızla özel düzenlemeler yapılmalıdır. Geçmişte yaşanan iş kazalarına ilişkin sorumluluğu bulunan tüm aktörler hakkında etkin soruşturma yürütülmeli ve kamuoyunun bu süreçlere erişimi sağlanmalıdır. Bu bağlamda, 23UYS9 1. 6331 Sayılı İş Sağlığı ve Güvenlik Kanunu kapsamında 2013 yılından bu yana denetlenen işyerlerinde yangın çıkması ile ilgili tahkikat sonuçları nelerdir? Toplam can kaybı sayısı ve işyeri sayısı nedir? 2. Budenetimlerin savunma sanayi, kimyasal üretim ve patlayıcıların kullanıldığı sektörlerde çıkmasına karşı ne türlü ilave tedbirler alınmaktadır? Bu denetimler sonucunda ciddi eksiklikler tespit edilen ve yaptırım uygulanan işletme sayısı kaçtır? 3. Savunma sanayi, kimyasal üretim ve patlayıcıların kullanıldığı yüksek riskli sektörlerdeki iş kazalarını önlemeye yönelik özel bir düzenleme ve eylem planı hazırlanmış mıdır? Artan sıklıkla fabrika ve bu tür işyerlerinde yangınların çıkması ve yaşanan can kayıpları ve maddi kayıplarla ilgili yapılan soruşturmalardaki ticari ve idari yaptırımlar nelerdir? 4. Yüksekriskli sektörlerde, iş sağlığı ve güvenliği konularında işçilere yönelik özelleştirilmiş bir eğitim programı var mıdır? Varsa kapsamı nedir? 2023 yılında kaç kişiye bu konuda eğitim verilmiştir? ## Bakanlığın cevabı İlgi (o : 14.02.2025 tarihli ve E-43452547-120.07.04-1583244 sayılı yazınız. İlgi yazınız ile İstanbul Milletvekili Sayın Prof. Dr. Fethi AÇIKEL tarafından yöneltilen 7/23455$ Esas Numaralı yazılı soru önergesine ilişkin cevap aşağıda sunulmuştur. "6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanununun amacı; işyerlerinde iş sağlığı ve güvenliğinin sağlanması ve mevcut sağlık ve güvenlik şartlarının iyileştirilmesi için işveren ve çalışanların görev, yetki, sorumluluk, hak ve yükümlülüklerini düzenlemektedir. İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu; kamu ve özel sektöre ait bütün işlere ve işyerlerine, bu işyerlerinin işverenlerine, çırak ve stajyerler de dâhil olmak üzere tüm çalışanlarına faaliyet konularına bakılmaksızın uygulanmakta olup, çalışanların işle ilgili sağlık ve güvenliğini sağlamak için mesleki risklerin önlenmesi, eğitim ve bilgi verilmesi dâhil her türlü tedbirin alınması işverenin yükümlülüğündedir. İşyerlerinde acil durum planlarının hazırlanması, önleme, koruma, tahliye, yangınla mücadele ve ilk yardıma ilişkin hususlar 18/06/2013 tarihli ve 28681 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren İşyerlerinde Acil Durumlar Hakkında Yönetmelikle, işverenlerin, çalışanlara vermesi gereken iş sağlığı ve güvenliği eğitimlerinin usul ve esasları ise 13/03/2013 tarihli ve 28648 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Çalışanların İş Sağlığı ve Güvenliği Eğitimlerinin Usul ve Esasları Hakkında Yönetmelikle, tehlikeli ve çok tehlikeli sınıfta yer alan işlerde çalışanların mesleki eğitimlerinin usul ve esasları 13/07/2013 tarihli ve 28706 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Tehlikeli ve Çok Tehlikeli Sınyfia Yer Alan İşlerde Çalıştırılacakların Mesleki Eğitimlerine Dair Yönetmelikle, büyük endüstriyel kazaların önlenmesi ve muhtemel kazaların zararlarının en aza indirilmesi için alınması gerekli önlemler ile ilgili usul ve esaslar 02/03/2019 tarihli ve 30702 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Büyük Endüstriyel Kazaların Önlenmesi ve Etkilerinin Azaltılması Hakkında Yönetmelikle çalışanları işyerlerinde oluşabilecek patlayıcı ortamların tehlikelerinden korumak için alınması gereken önlemlere ilişkin usul ve esaslar ise 30/04/2013 tarihli ve 28633 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Çalışanların Patlayıcı Ortamların Tehlikelerinden Korunması Hakkında Yönetmelikle düzenlenmiştir. İş Sağlığı ve Güvenliği Kanununun hükümlerinin uygulanmasının izlenmesi ve teflişi, iş sağlığı ve güvenliği yönünden teftiş yapmaya yetkili Bakanlığımız iş müfettişlerince yapılmakta olup işverenlerin iş sağlığı ve güvenliği ile ilgili yükümlülüklerini yerine getirmemesi halinde uygulanacak idari para cezaları ve uygulamalarına yönelik hususlar Kanunun 26 ncı maddesinde düzenlenmiştir. Bununla birlikte, önergede yer alan iş kazalarına ilişkin veriler Sosyal Güvenlik Kurumu resmi web sitesinde (www.sgk.gov.tr) yer almaktadır. " Prof. Dr. Vedat IŞIKHAN Bakan Çankaya / ANKARA Tel: (0312) 296 71 68 Telefan: (217) 704 & nn --- **Kaynak gösterme:** Fethi Açıkel (CHP, İstanbul). “İş sağlığı ve güvenliğine dair denetimlere ve iş kazalarına ilişkin”. TBMM 28. Dönem yazılı soru önergesi 7/23455, 31 Ocak 2025. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-23455-is-sagligi-ve-guvenligine-dair-denetimlere-ve-is-kazalarina-iliskin (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/1d418a14-f1df-4949-b428-0194cb790353 Vekilpedia, TBMM’nin kamuya açık kayıtlarını derleyen bağımsız bir arşivdir; TBMM’nin resmî sitesi değildir ve yorum yapmaz.