# Yurt dışında öğrenim gören bursiyerlerin döviz kuru nedeniyle yaşadığı mağduriyete ilişkin

- **Tür:** Yazılı soru önergesi (TBMM 28. Dönem)
- **Esas no:** 7/23522
- **Veren:** Sezai Temelli (DEM Parti, Muş)
- **Muhatap:** Millî Eğitim Bakanlığı (Yusuf Tekin)
- **Veriliş tarihi:** 7 Şubat 2025
- **Durum:** TBMM’nin kaydına göre süresi geçtikten sonra cevaplandı (verilişinden 46 gün sonra, 25 Mart 2025)
- **TBMM kaydı:** https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/3ee9635e-c7f2-4a63-bdef-0194eeffe408
- **Vekilpedia:** https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-23522-yurt-disinda-ogrenim-goren-bursiyerlerin-doviz-kuru-nedeniyle-yasadigi-magduriyete-iliskin

> Sezai Temelli (DEM Parti), 7 Şubat 2025 tarihinde 7/23522 esas numaralı yazılı soru önergesi verdi; muhatap: Millî Eğitim Bakanlığı. TBMM’nin kaydına göre süresi geçtikten sonra cevaplandı (verilişinden 46 gün sonra, 25 Mart 2025).

## Önerge metni

Aşağıdaki sorularımın, Anayasa'nın 98. maddesi ve TBMM İç Tüzüğü'nün 96. ve 99. maddeleri uyarınca, Milh Eğitim Bakanı Yusuf Tekin tarafından yazılı olarak cevaplandırılmasını arz ederim.

1416 sayılı Kanun kapsamında, Milli Eğitim Bakanlığı (MEB) Yükseköğretim ve Yurt Dışı Eğitim Genel Müdürlüğü (YYEGM) tarafından yurt dışına lisansüstü eğitim amacıyla gönderilen bursiyerler, dövize endeksli tazminat borçlandırması nedeniyle ciddi ekonomik mağduriyetler yaşamaktadır.

Döviz kurlarında yaşanan artışlar nedeniyle birçok bursiyer, kefilleri ve aileleri milyonlarca liralık borç yüküyle karşı karşıya kalmış ve ödeme gücü bulunmayanlar hakkında açılan davalar sonucunda yüz binlerce liralık vekâlet ücretleri ve mahkeme masrafları da eklenmiştir.

Mevcut verilere göre toplam tutarı yaklaşık 100 milyon Amerikan Dolarını aşan 1.200 tazminat dosyası, doğrudan yaklaşık 12.000 vatandaşı etkilemektedir. Döviz borçlandırması nedeniyle birçok bursiyer ekonomik ve psikolojik çöküntüye sürüklenmiş, eğitim desteği amacıyla verileri burslar adeta bir borç tuzağına dönüşmüştür.

Konu ile ilgili tarafımıza yüzlerce e-posta gönderilmiş olup, bursiyerler yaşadıkları mağduriyetleri detaylı bir şekilde aktarmaktadır. Gelen geri bildirimler, bursiyerlerin ve kefillerinin ağır ekonomik zorluklarla karşı karşıya kaldığını, ödenemeyen borçlar nedeniyle mahkemeye verildiğini ve geleceğe dair ciddi bir belirsizlik içinde olduklarını göstermektedir.

Bu bağlamda,

1. 1416 sayılı Kanun kapsamında yurt dışına gönderilen bursiyerlerin döviz cinsinden borçlandırılması nedeniyle yaşadığı ekonomik mağduriyetleri gidermeye yönelik herhangi bir çalışma yürütülmekte midir?

2. Son 10 yıl içerisinde MEB tarafından bursiyerler aleyhine açılan tazminat davalarının sayısı, sonuçları ve toplam borç miktarı nedir?

3. Döviz kurlarındaki aşırı artış nedeniyle ödeme imkânı bulunmayan bursiyerler için borçların TL'ye sabitlenmesi veya yapılandırılması konusunda bir düzenleme yapılması düşünülmekte midir?

4. 2006 yılında çıkarılan 5535 sayılı Kanun'un (Madde 1) sunduğu yapılandırmaya benzer bir düzenlemenin, YLSY bursiyerleri için de uygulanması gündeme alınacak mıdır?

5. Konuyla ilgili olarak bursiyerler ve kefillerinden gelen yüzlerce şikâyet ve mağduriyet beyanları doğrultusunda, MEB tarafından yürütülen herhangi bir inceleme veya çözüm süreci var mıdır?

6. MEB"in tazminat borçlandırma politikalarının, bursiyerlerin yurt dışı eğitimine teşvik edilmesi ve Türkiye'nin akademik kapasitesini artırma hedefleriyle çeliştiği yönündeki eleştirilere yönelik Bakanlığınızın değerlendirmesi nedir?

## Bakanlığın cevabı

b) 14/02/2025 tarihli ve E-43452547-120.07.04-1583293 sayılı yazınız.

c) 21/02/2025 tarihli ve E-43452547-120.07.04-1586833 sayılı yazınız.

Bakanlığımıza İlgi (a-b-c)'de kayıtlı yazıyla iletilen Muş Milletvekili Sümeyye BOZ'un 7123520 ve 7/23928 Muş Milletvekili Sezai TEMELLİ"nin 7/23522, İzmir Milletvekili İbrahim AKIN'ın 7/23924, Iğdır Milletvekili Yılmaz HUN"un 7(23925, 7/23926 ve 7123932, İstanbul Milletvekili (oOCengiz OÇİÇEK'in 723927, Kocael Milletvekili (OÖmer Faruk GERGERLİOĞLU"nun 7/23931, Trabzon Milletvekili Yavuz AYDIN'ın 7123933, Çorum Milletvekili Mehmet TAHTASIZ'ın 7724133 ile İzmir Milletvekili Mustafa BİLİCİ'nin 7/24139 esas numaralı yazılı soru önergeleri incelenmiş olup konuya ilişkin bilgiler Ek'te sunulmuştur.

MilINEğitim Bakanı

7/43510 - GK 405 oO1 7/43522 - GK 109 14 7J28924 - GK 105 1113934 -23993 Gi 5 1/3915 -GKlo5 Ooo #/İL3) - GK 198 Tlos" klo, İllan" gk af Elektronik Ağ: www.meb.gov.tr Faks: (0312)418 7539

MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞI 00 EĞİTİMİN Strateji Geliştirme Başkanlığı 0 YÜZYILI , ağrı xJ23322 SORU ÖNERGESİNE İLİŞKİN BİLGİ

1416 sayılı Ecnebi Memleketlere Gönderilecek Talebe Hakkında Kanun kapsamında yurt dışına gönderilen ve haklarında tazminat takibatı başlatılan öğrencilerin mağduriyetlerini gidermek ve ödemelerinde kolaylık sağlamak üzere öğrenciler lehine çeşitli yasal düzenlemeler yapılmıştır. 1416 sayılı Kanun'un 19'uncu maddesinde 2016 yılında yapılan değişikle "Yurr dışına gönderilenlerden ruh veya beden sağlığının öğrenimini sürdürmesine imkân tanımaması durumu, eğitim ve araştırma hastaneleri veya üniversite hastanelerinden alınacak sağlık kurulu raporu ve bu hususla ilgili olarak Milli Eğitim Bakanlığınca istenen diğer destekleyici belgeler ile tespit edilenlerin öğrencilikle ilişiği kesilir. Bu kişilerden tahsil masrafi istenmez ve bu kişiler mecburi hizmetle yükümlü tutulmaz." hükmü eklenerek hastalık hallerinde olası mağduriyetlerin yaşanmaması için gerekli kolaylık sağlanmıştır. Ayrıca, 2021 yılında 1416 sayılı Kanun?da yapılan değişiklikle faiz hesabının başlangıç tarihinde, sarf tarihinin esas alınmasından vazgeçilerek öğrencilerin lehine olacak şekilde taahhüdün ihlal ettiği tarihin faiz başlangıç tarihi olarak esas alınması uygulamasına geçilmiştir. Bunun yanında, Covid-19 salgını sırasında tazminatlı durumda olan öğrencilerin mağdur olmamaları için pandemi boyunca ödeme planları ve ödemeleri ertelenmiştir. Bakanlığımızca hem ilgili mevzuatta hem de idari uygulamalarda yurt dışında öğrenim gören burslu öğrencilerimizin öğrenimlerini başarıyla tamamlamaları için yeterli destek ve kolaylıklar bulunmaktadır. Özellikle belirtmek gerekir ki tazminatlı durumda olan öğrencilerden gönderiliş amacına uygun nihai öğrenim derecesi ile yurda dönenlerin adına öğrenim gördüğü kurumda, yüksek lisans derecesi ile görev talep edenlerin ise Milli Eğitim Bakanlığında memur ünvanlı kadroda para borçları mecburi hizmete dönüştürülmektedir. Bu uygulamayla, hem kamu yararının korunması hem de öğrencilerin mağdur olmaması amaçlanmıştır.

Haklarında tazminat takibatı yürütülen kişilerden borcun ödenmesine yönelik gerekli edimlerin yerine getirilmemesi durumunda hazine alacağının tahsili için dava yoluna başvurularak alacak davası açılmaktadır. Söz konusu alacak davaları ilk derecede mahkemelerinde görülmekte olup bu süreç içerisinde borç miktarı olan asıl alacağın ve ferilerinin tespitinde kullanılmak üzere bilirkişi raporları düzenlenmektedir. Söz konusu raporlara karşı taraflarca itiraz edilmesi hallerinde birden fazla ek rapor düzenlenmesine sebep olmaktadır. Bu aşamaların istinaf ve temyiz yargı yolunda da geçilmesi davaların sonuçlanma süresini etkilemektedir. Davalar sonuçlanıncaya kadar yürürlüğe giren yapılandırma kanunlarının (7326 ve 7440 sayılı) uygulanması sonucunda dava konusu asıl alacağa işleyecek fer'i alacak miktarı değiştiğinden alacak miktarı da yargılama aşamaları sonuçlanıp davalar kesinleşmeden tespit edilememektedir. Açıklanan nedenlerle nihai mahkeme kararı olmadan dava konusu alacağın net tutarı ile ilgili bir tespitte bulunulamamaktadır. Bu itibarla alacak davalarının sonucu ve davalardaki toplam tutarla ilgili net bir tutar verilememektedir. Hâlihazırda Bakanlığımız tarafından hazine alacağının tahsili için borçlu bursiyer ve müşterek borçlu müteselsil kefil olarak sorumluluğu devam edenlere karşı açılan ve derdest olan dava sayısı ise 218'dir.

Bakanlığımız tazminatlı durumda olan öğrenciler mağdur edilmeden ve hakları korunarak mevzuat hükümleri çerçevesinde çalışmalarını sürdürmektedir. Tazminatlı duruma düşen öğrencilerin mağduriyetlerini gidermek ve ödemelerinde kolaylık sağlamak üzere öğrenciler lehine çeşitli yasal düzenlemeler yapılmıştır. Tazminatlı durumda olan öğrencilerin MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞI 00) EĞİTİMİN Strateji Geliştirme Başkanlığı YÜZYILI faiz borçlarının affedilmesi ve borçlarının yapılandırılarak ödemelerinde kolaylık sağlanması amacıyla 2006, 2011, 2014, 2021 ve 2023 yıllarında olmak üzere 5 kez yasal düzenleme yapılmıştır. Bakanlığımız dışında diğer kamu kurumlarının da kamu alacağı bulunduğundan, borçların yapılandırılması hususu Hazine ve Maliye Bakanlığı koordinesinde tüm kamu kurumlarının da dâhil olduğu kanuni düzenleme gerektiren bir husustur,

Kişilerin Hazineye olan borçlarını ödemesi sürecinde kolaylık sağlayan sabit kur düzenlemeleri genel bir düzenleme niteliğinde olup tüm kamu alacaklarını kapsamaktadır. Bakanlığımız dışında diğer kamu kurumlarının da ilgililerden döviz cinsi kamu alacağı bulunduğundan, konunun Hazine ve Maliye Bakanlığı koordinesinde tüm kamu kurumlarının da dâhil olduğu kanuni düzenleme gerektiren bir husus olduğu değerlendirilmektedir.

Kamu kaynakları kullanılarak yurt dışına gönderilen burslu öğrencilerin öğrenimlerini başarıyla ve gönderiliş amaçlarına uygun olarak tamamladıktan sonra yurda dönüp ülkemize hizmet etmeleri esastır. Aksi durumlar için uygulanacak usul ve esaslar ise kanun koyucu tarafından belirlenmiş olup kamu zararına mahal verilmemesi ve Hazine alacağının korunması için taahhütlerini ihlal eden öğrencilere yönelik ilgili mevzuat hükümleri çerçevesinde belirlenen süreçlerin başlatılması yasal zorunluluktur. Burs programı karşılıklı bir burs olup öğrencilerin öğrenimlerini tamamladıktan sonra yurda dönmeleri ve adına öğrenim gördükleri kurumlara ve en nihayetinde ülkemize katkı sunmaları beklenmektedir. Bakanlığımızca bursiyerlerin öğrenimlerini başarıyla tamamlayarak yurda dönmeleri ve ülkemize hizmet etmeleri için tüm öğrenim aşamalarında gerekli destek sağlanmaktadır. Tazminatlı durumda olan öğrencilerden gönderiliş amacına uygun nihai öğrenim derecesi ile yurda dönenlerin adına öğrenim gördüğü kurumda, yüksek lisans derecesi ile görev talep edenlerin ise Milli Eğitim Bakanlığında memur ünvanlı kadroda para borçları mecburi hizmete dönüştürülmektedir. Bu uygulamayla, hem kamu yararının korunması hem de öğrencilerin mağdur olmaması amaçlanmıştır.

1416 sayılı Ecnebi Memleketlere Gönderilecek Talebe Hakkında Kanun kapsamında yükseköğretim kurumlarının öğretim elemanı ile kamu kurum ve kuruluşlarının yetişmiş insan kaynağı ihtiyacının karşılanması amacıyla Bakanlığımız tarafından her yıl yurt dışına resmi burslu statüde öğrenci gönderilmektedir. Bu kapsamda yurt dışına gönderilecek öğrenciler, ilgili mevzuat gereğince ve kendi özgür iradeleri ile imzaladıkları taahhütname hükümleri uyarınca öğrenim görmekte; mevzuat ve taahhütname hükümlerine uymak zorundadırlar. Kamu kaynakları kullanılarak yurt dışına gönderilen burslu öğrencilerin öğrenimlerini başarıyla ve gönderiliş amaçlarına uygun olarak tamamladıktan sonra yurda dönüp ülkemize hizmet etmeleri esastır. Aksi durumlar için uygulanacak usul ve esaslar ise kanun koyucu tarafından belirlenmiş olup kamu zararına mahal verilmemesi ve Hazine alacağının korunması için taahhütlerini ihlal eden öğrencilere yönelik ilgili mevzuat hükümleri çerçevesinde belirlenen süreçlerin başlatılması yasal zorunluluktur.

1416 sayılı Kanun'un 19'uncu maddesi ile 657 sayılı Kanunun Ek 34'üncü maddesi gereğince, tazminatlı duruma düşen öğrenciler, kendileri için döviz olarak yapılmış olan her türlü masrafi aynı döviz cins ve miktarı üzerinden ödemekle yükümlüdür. Döviz borcu, ödeme tarihindeki T.C. Merkez Bankasınca tespit ve ilan edilen efektif satış kuru üzerinden Türk Lirası ile ödenir. Ayrıca borç azami 5 yıla kadar da taksitlendirilebilmektedir.

Burs programı karşılıklı bir burs olup öğrencilerin öğrenimlerini tamamladıktan sonra yurda dönmeleri ve adına öğrenim gördükleri kurumlara ve ülkemize katkı sunmaları beklenmektedir. Bursiyerler tarafından öğrenimlerinin başında ilgili mevzuat gereğince ve kendi özgür iradeleri ile imzaladıkları taahhütname hükümlerinde de öğrenimlerini gönderiliş amaçlarına uygun bir dereceyle tamamlamamaları, öğrenimlerinden vazgeçmeleri, MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞI 00 EĞİTİMİN Strateji Geliştirme Başkanlığı e YÜZYILI öğrenimlerini tamamladıktan sonra iki ay içinde görev talep etmemeleri, atandığı ya da durumuna uygun teklif edilen göreve yasal süresi içinde başlamamaları, yüklenme senedi ile muteber imzalı müteselsil kefalet senedi hükümlerine uymamaları, mecburi hizmetlerini tamamlamadan görevlerinden istifa etmeleri veya devlet memurluğundan ihraç edilmeleri halinde, Milli Eğitim Bakanlığı tarafından kendileri için yapılmış bütün masrafları, masrafın yapıldığı para cinsinden ödemeyi kabul ve taahhüt etmektedirler.

---

**Kaynak gösterme:** Sezai Temelli (DEM Parti, Muş). “Yurt dışında öğrenim gören bursiyerlerin döviz kuru nedeniyle yaşadığı mağduriyete ilişkin”. TBMM 28. Dönem yazılı soru önergesi 7/23522, 7 Şubat 2025. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-23522-yurt-disinda-ogrenim-goren-bursiyerlerin-doviz-kuru-nedeniyle-yasadigi-magduriyete-iliskin (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/3ee9635e-c7f2-4a63-bdef-0194eeffe408

Vekilpedia, TBMM’nin kamuya açık kayıtlarını derleyen bağımsız bir arşivdir; TBMM’nin resmî sitesi değildir ve yorum yapmaz.