# 6 Şubat 2023 tarihli Kahramanmaraş merkezli depremlerden sonra alınan önlemlere ve yapılan çalışmalara ilişkin - **Tür:** Yazılı soru önergesi (TBMM 28. Dönem) - **Esas no:** 7/23545 - **Veren:** Sümeyye Boz Çakı (DEM Parti, Muş) - **Muhatap:** Tarım ve Orman Bakanlığı (İbrahim Yumaklı) - **Veriliş tarihi:** 7 Şubat 2025 - **Durum:** TBMM’nin kaydına göre süresi geçtikten sonra cevaplandı (verilişinden 102 gün sonra, 20 Mayıs 2025) - **TBMM kaydı:** https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/cfda3100-2558-41cb-bcf3-0194efeefd83 - **Vekilpedia:** https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-23545-6-subat-2023-tarihli-kahramanmaras-merkezli-depremlerden-sonra-alinan-onlemlere-ve-yapilan > Sümeyye Boz Çakı (DEM Parti), 7 Şubat 2025 tarihinde 7/23545 esas numaralı yazılı soru önergesi verdi; muhatap: Tarım ve Orman Bakanlığı. TBMM’nin kaydına göre süresi geçtikten sonra cevaplandı (verilişinden 102 gün sonra, 20 Mayıs 2025). ## Önerge metni Aşağıdaki sorularımın Tarım ve Orman Bakanı Sayın İbrahim YUMAKLI tarafından Anayasa'nın 98. ve TBMM İçtüzüğü 'nün 96. ve 99. maddeleri gereğince yazılı olarak cevaplandırılmasını arz ederim. Sümet e BOZ 6 Şubat 2023 Kahramanmaraş merkezli depremler, bölgedeki tarım ve hayvancılık faaliyetlerini ciddi şekilde etkilemiş, çiftçiler ve üreticiler büyük ölçüde zarar görmüştür. Deprem bölgesinde tarımsal üretim alanları, sulama altyapıları, hayvancılık tesisleri ve gıda depolarında oluşan hasar, gıda arz güvenliğini ve çiftçilerin ekonomik durumunu olumsuz yönde etkilemiştir. Birçok çiftçi ve üretici, hayvan kayıpları, yıkılan ahırlar, hasar gören tarlalar ve sulama sistemleri nedeniyle üretim faaliyetlerini durdurmak zorunda kalmıştır. Bu durum, bölgesel tarımsal üretim kaybının yanı sıra ülke genelindeki gıda fiyatlarında artışa neden olabilecek riskler doğurmuştur. Anayasa'nın 45'inci maddesi uyarınca, devletin tarım arazilerinin korunmasını ve tarımsal üretimin devamlılığını sağlama yükümlülüğü bulunmaktadır. Ayrıca, 5488 sayılı Tarım Kanunu ve 5403 sayılı Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanunu kapsamında, tarımsal üretim faaliyetlerinin doğal afetler sonrasında en kısa sürede eski haline getirilmesi ve üreticilere gerekli desteğin sağlanması zorunludur. Ancak depremin üzerinden bir yıl geçmesine rağmen çiftçilere yönelik verilen desteklerin yetersiz olduğu, tarım alanlarındaki onarım çalışmalarının tamamlanmadığı ve üreticilerin finansal sorunlarının devam ettiğine dair şikayetler kamuoyunda sıkça dile getirilmektedir. Bu bağlamda, deprem sonrası tarım ve hayvancılık faaliyetlerinin hangi aşamada olduğu, çiftçilere sağlanan desteklerin kapsamı ve gıda arz güvenliğini tehdit eden sorunlara karşı alınan önlemlerin detaylandırılması gerekmektedir. Bu bağlamda: 1. 6 Şubat 2023 depreminin ardından tarım arazilerinde ve sulama altyapılarında meydana gelen toplam hasarın boyutu nedir? Depremden etkilenen kaç hektar tarım arazisi onarılmış veya yeniden üretime açılmıştır? 2. Depremde zarar gören çiftçilere ve üreticilere yönelik olarak Bakanlığınız tarafından bugüne kadar ne kadar maddi destek sağlanmıştır? Bu destekten yararlanan çiftçi sayısı kaçtır? Deprem nedeniyle hayvanlarını kaybeden çiftçilere. yönelik hayvan desteği verilmiş midir? Verildiyse, kaç çiftçiye toplam kaç büyükbaş ve küçükbaş hayvan desteği sağlanmıştır? Depremden etkilenen bölgelerde tarımsal sulama sistemleri (barajlar, göletler, sulama kanalları) hangi ölçüde zarar görmüştür? Zarar gören sulama altyapılarının onarım çalışmaları ne aşamadadır ve bu çalışmaların tamamlanması için belirlenen takvim nedir? Deprem sonrası gıda depoları, soğuk hava tesisleri ve tarımsal işleme tesislerinde meydana gelen hasarın giderilmesi için ne kadar kaynak ayrılmıştır? Bu tesislerin yeniden faaliyete geçirilme oranı nedir? Depremden etkilenen bölgelerde çiftçilerin tarımsal üretime devam edebilmeleri için sağlanan kredi, borç erteleme veya faizsiz kredi gibi finansal destek mekanizmalarından yararlanan çiftçi sayısı ve bu desteklerin toplam miktarı nedir? Hayvancılık tesislerinde (ahırlar, kümesler) meydana gelen yıkımlar ve hayvan barınaklarının onarımı konusunda hangi çalışmalar yapılmıştır? Bu çalışmaların hangi bölgelere öncelik verilerek yürütüldüğüne dair bilgi verir misiniz? Deprem sonrası bölgede yapılan tarımsal üretim faaliyetlerinin denetlenmesi ve sürdürülebilirliğinin sağlanması için hangi plan ve politikalar hayata geçirilecektir? Olası yeni doğal afetlere karşı tarım ve hayvancılık faaliyetlerinin korunmasını sağlamak amacıyla hangi yeni önlemler ve yatırımlar planlanmaktadır? ## Bakanlığın cevabı Deprem nedeni ile zarar gören üretici ve yetiştiricilerimize; Buzağı desteği kapsamında 127.006.325 TL, Anaç koyun/keçi desteği kapsamında 191.991.600 TL, Sürü büyütme ve yenileme desteği kapsamında 57.952.000 TL, Dişi manda desteği kapsamında 944.500 TL ve Malak desteği kapsamında 2.215.300 TL ödenmiştir. 10.328 arıcımızın 1.339.613 kovanı için 90.575.766 TL tutarındaki 5.358 ton besleme amaçlı şeker ihtiyacı 90100 hibeli karşılanmıştır. Çifiçilerimizin telef olan 26 bin 318 arı kolonisi için 32.785.410 TL ve 549 bin kanatlı hayvanları için 6.681.059 TL Bakanlığımızca bedelsiz ayni olarak karşılanmıştır. Toplamda 3 kalemde 130.042.235 TL ödeme yapılmıştır. Hastalıktan ari işletme desteği ve büyükbaş hayvan besi desteği depremden zarar gören 11 ilde erkene alınarak toplam 26 milyon 772 bin TL destekleme ödemesi yapılmıştır. Depremden etkilenen 11 ilimizde hayvancılık faaliyetlerinin devamlılığını sağlamak amacıyla, bir defaya mahsus olmak üzere yetiştiricilere, büyükbaş için hayvan başına 500 TL, küçükbaş hayvan için hayvan başına 50 TL olmak üzere toplamda 9.764.089 baş hayvan için 1 milyar 382 milyon TL yem desteği ödenmiştir. Bakanlığımız koordinasyonunda, 7 ilimizde depremden zarar gören yetiştiricilere 16 bin ton yem dağıtılmıştır. Depremde hayvanlarını telef olan yetiştiricilere, bulundukları bölgede hayvancılık faaliyetlerinin devamlılığını sağlamak, verimliliğini artırmak ve hayvan sağlığı ile hayvan refahını temin etmek amacıyla tek sefere mahsus olmak üzere büyükbaş ve küçükbaş hayvan dağıtım desteği verilmiştir. Uygulama kapsamında, 5.804 baş büyükbaş hayvan ve 43.317 baş küçükbaş hayvan dağıtımı yapılmıştır. Deprem bölgesi illerimizdeki yetiştiricilerimiz için ödemesi öne alınan destek tutarları 24.02.2023 tarihi itibarıyla yetiştiricilerimizin banka hesabına aktarılmıştır. e © Şubat 2023ile31.12.2023 tarihleri arasında depremden zarar gören 11 ilimize toplam 14,2 milyar TL tarımsal destek ödemesi yapılmıştır. Bu tutarın 2,4 milyar Tsi yem, canlı hayvan alımı, besleme amaçlı şeker yardımı ve su ürünleri sektörüne yönelik depreme özel verilen destekleri kapsamaktadır. " 2024yılındall ilimize 16 milyar TL destek ödenmiştir. Ayrıca 2024 yılı ürünü hububat desteği ödemelerine öncelikle deprem illerimizden başlanılmıştır. 16 milyar TL'nin 3,1 milyar TL'sini bu kapsamda yapılan ödemeler oluşturmaktadır. e 2025 yılında ise 14 şubat tarihi itibarıyla deprem illerimize 3,1 milyar TL tarımsal destek ödemesi yapılmıştır. Deprem afeti sonrasında; hayvan hayat sigortaları kapsamında zarar gören yetiştiricilerimizin hasar tespit işlemlerinde enkazda hayatını kaybeden hayvanları için üretici ve yetiştiricilerimize kolaylıklar sağlamak amacıyla devlet destekli büyükbaş ve küçükbaş hayvan hayat sigortaları genel şartlarında değişiklik yapılmıştır. Yapılan bu değişiklikler ile birlikte 7.590 adet büyükbaş ve küçükbaş hayvan, 503.003 adet kanatlı hayvan ve 2.817 adet kovan için, yetiştirici veya Strateji Geliştirme Başkanlığı yetiştirici vekilinin beyanı esas alınarak toplamda 37 milyon TL hasar tazminat ödemesi gerçekleştirilmiştir. Deprem sonrası deprem bölgesi illerde gıda güvenilirliği konusunda faaliyet gösteren resmi kontrol çalışmalarının yürütülmesinde görev alan il/ilçe tarım ve orman müdürlükleri ile gıda kontrol laboratuvar müdürlüklerine alt yapı bütçeleri aktarılmış ve Hatay Gıda Kontrol Laboratuvar Müdürlüğü için yeni hizmet binası projesi yapılmıştır. Hatay, Osmaniye, Adana, Kahramanmaraş, Adıyaman, Malatya ve Gaziantep illerinde Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğümüz tarafından inşa edilerek işletmeye açılan ve toplam 176.579 hektar alanda deprem nedeniyle tahrip olan tesislerin ivedi olarak bakım onarım çalışmaları yapılarak 2023 yılı sulama sezonuna yetiştirilmiş, çiftçilerin mağduriyeti önlenmiştir. Depremde tahrip olan sulama tesislerinden sulama yapılmayan tesis kalmamıştır. Bu kapsamda; e Hatay ili, Samandağ ilçesindeki yıkılan pompa istasyonları ve sulama kanalları onarımları tamamlanmıştır. e Yarseli, Kırkhan ve Hassa sulamalarında tahrip olan kanalların onarımı yapılarak sulama sezonuna yetiştirilmişidir. e Tahrip olan Adana ASO sulaması TS-I pompa trafosu ve müştemilatının deplase edilmesi işi tamamlanmıştır. e Malatya ilinde yer alan Doğanşehir, Sultansuyu, Akçadağ, Oba, Suçatı, Derme, Çerkezyazısı, Şahnahan ve Yazıhan sulama tesislerinde meydana gelen deprem hasarları giderilerek 2023 yılı sulama sezonuna yetiştirilmiştir. e Elazığ ili depremden etkilenen Cip, Kepektaş, Kalecik, Tadım, Işıktepe, Kapıaçmaz, Durmuştepe, Dedeyolu Kuzova pompaj sulama tesislerinde meydana gelen deprem hasarları giderilerek 2023 yılı sulama sezonuna yetiştirilmiştir. e Diyarbakır ilinde, tarımsal sulama sistemlerinde yer alan, Kralkızı-Dicle cazibe ana kanalı üzerinde bulunan CTP (cam elyaf takviyesi ile güçlendirilmiş polimer boru) sifon yapılarında yatay ve düşey hareketlerden ötürü açılma ve deformasyonlar meydana gelmiştir. Diyarbakır ili depremden etkilenen tesislerin rehabilitasyonu işi adı altında ihalesi gerçekleştirilen iş kapsamında 10.11.2023 tarihinde onarım çalışmalarına başlanmış ve yapılan imalatlar neticesinde 2024 yılında Kralkızı-Dicle cazibe ana kanalına sulama suyu sorunsuz olarak verilmiştir. e Kahramanmaraş ilinde Kılavuzlu ve Kartalkaya, Adıyaman ilinde Göksun ve Andırın, Gaziantep ilinde Belkıs-Nizip sulama tesislerinde meydana gelen deprem hasarları giderilerek 2023 yılı sulama sezonuna yetiştirilmiştir. 22.02.2023 tarihli ve 32112 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 6816 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı gereğince, 06.02.2023 tarihinde meydana gelen deprem afetinden etkilenen üreticilerimizin T.C. Ziraat Bankası A.Ş. ve Tarım Kredi Kooperatiflerine olan düşük faizli tarımsal kredi borçlarının | yıl süreyle ertelenmesine ilişkin İl Hasar Tespit Komisyonları tarafından işlemler tamamlanmıştır. Deprem felaketi sonrasında, ilgili bölgede yer alan T.C. Ziraat Bankası A.Ş. müşterilerine kullandırılan sübvansiyonlu tarım kredileri için 22.02.2023 tarihli ve 6816 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı, sübvansiyonsuz tarım kredileri için ise Bankanın Yönetim Kurulu Strateji Geliştirme Başkanlığı kararı devreye alınmıştır. Mezkur Kararlar kapsamında; sübvansiyonlu tarım kredilerinde, deprem bölgesinde yer alan illerin tamamında, vade/taksit/faiz tahakkuk tarihinde, toplam riski 250.000 TL altında olan üreticiler resen, üstünde olan üreticilerin ise tarımsal ürünleri/varlıkları/ekilişleri/tesisleri vb. 9030 ve üzerinde hasar gören ve bu hasarı kurulacak olan Hasar Tespit Komisyon Kararlarınca tevsik edilen üreticilerin borçları, Bankaya yapacağı başvuruyla birlikte 1 yıl süreyle 90100 sübvansiyonlu olarak, sübvansiyonsuz tarım kredilerinde, Adıyaman, Hatay, Kahramanmaraş, Malatya, Osmaniye il ve ilçeleri ile Gaziantep ilinin İslahiye ve Nurdağı ilçelerinde 250.000 TL ve altında tarım kredisi riski olanlar resen, diğer deprem bölgesi illeri ve ilçelerinde kalan müşteriler ile bahsi geçen 5 il ve 2 ilçedeki 250.000 TL üzeri bakiyesi olan müşteriler ise yine alınacak talebe istinaden yapılacak kontrolde hasar gördüğü tespit edilenler 1 yıl süreyle faizsiz olarak ertelenmiştir. İbrahim YUMAKLI Bakan --- **Kaynak gösterme:** Sümeyye Boz Çakı (DEM Parti, Muş). “6 Şubat 2023 tarihli Kahramanmaraş merkezli depremlerden sonra alınan önlemlere ve yapılan çalışmalara ilişkin”. TBMM 28. Dönem yazılı soru önergesi 7/23545, 7 Şubat 2025. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-23545-6-subat-2023-tarihli-kahramanmaras-merkezli-depremlerden-sonra-alinan-onlemlere-ve-yapilan (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/cfda3100-2558-41cb-bcf3-0194efeefd83 Vekilpedia, TBMM’nin kamuya açık kayıtlarını derleyen bağımsız bir arşivdir; TBMM’nin resmî sitesi değildir ve yorum yapmaz.