# Cezaevlerindeki hasta mahkumların yaşadığı sorunlara ilişkin - **Tür:** Yazılı soru önergesi (TBMM 28. Dönem) - **Esas no:** 7/23996 - **Veren:** Öznur Bartin (DEM Parti, Hakkari) - **Muhatap:** Adalet Bakanlığı (Yılmaz Tunç) - **Veriliş tarihi:** 12 Şubat 2025 - **Durum:** TBMM’nin kaydına göre süresi geçtikten sonra cevaplandı (verilişinden 149 gün sonra, 11 Temmuz 2025) - **TBMM kaydı:** https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/8b4d5af7-3ce8-4dd7-a606-0194fe5266d7 - **Vekilpedia:** https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-23996-cezaevlerindeki-hasta-mahkumlarin-yasadigi-sorunlara-iliskin > Öznur Bartin (DEM Parti), 12 Şubat 2025 tarihinde 7/23996 esas numaralı yazılı soru önergesi verdi; muhatap: Adalet Bakanlığı. TBMM’nin kaydına göre süresi geçtikten sonra cevaplandı (verilişinden 149 gün sonra, 11 Temmuz 2025). ## Önerge metni Aşağıdaki sorularımın, Adalet Bakanı Yılmaz Tunç tarafından Anayasanın 98 ve İç Tüzüğün 96. ve 99. Maddeleri gereğince yazılı olarak cevaplandırılmasını arz ederim. Öznur Bartin Cezaevlerinde tutulan hasta mahpusların sağlık hizmetlerine erişiminde ciddi aksaklıklar yaşandığına dair raporlar kamuoyuna yansımaktadır. Hasta Mahpuslara Özgürlük İnisiyatifi"nin 544. hafta eyleminde Marmara 5 No'lu L Tipi Kapalı Cezaevi'nde tutulan 78 yaşındaki İsa Özğan'ın sağlık sorunlarına dikkat çekilmiş olup, Özğan'ın kalp hastalığı, hipertansiyon, diyabet, mide rahatsızlıkları, prostat ve romatizma gibi kronik hastalıklarla mücadele ettiği, cezaevinde iki ayda altı kilo kaybettiği ve ilaçlarına eksiksiz erişemediği belirtilmiştir. Bu tür vakalar, cezaevlerinde mahpusların sağlık hakkına erişimi konusundaki mevcut sorunları gündeme getirmektedir. Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi"nin 3. maddesi, Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi (AİHM) içtihatları ve Birleşmiş Milletler'in Mahpuslara Muameleye İlişkin Asgari Standart Kuralları (Nelson Mandela Kuralları) kapsamında, devletlerin cezaevinde bulunan mahpuslara insan onuruna yakışır sağlık hizmeti sunma yükümlülüğü bulunmaktadır. Ayrıca, Anayasa'nın 17. ve 56. maddeleri, kişilerin maddi ve manevi varlığını koruma ve geliştirme hakkı ile sağlık hakkını güvence altına almaktadır. i Cezaevlerinde hasta mahpusların sağlık hizmetlerine erişimi, insan hakları ve adalet bağlamında ciddi bir sorun teşkil etmektedir. Hasta mahpusların sağlık ve ilaç temininde yaşadıkları aksaklıklar, tedavi süreçlerinde yaşanan zorluklar ve cezaevlerindeki fiziki koşullar, bu sorunun boyutlarını daha da derinleştirmektedir. Adalet Bakanlığı, hasta mahpusların sağlık: haklarının ihlali konusunda sorumluluk taşımakta olup, ulusal: ve uluslararası hukuk gerekliliklerini yerine getirmekle yükümlüdür. Bakanlık, hasta mahpusların sağlık hizmetlerine erişimini güvence altına almak ve ilgili hukuki yükümlülükleri yerine getirmek için etkin bir denetim mekanizması kurmalı ve uygulamalara yönelik şeffaf bir politika izlemelidir. Bu bağlamda; 19996 Cezaevlerinde hasta mahpusların düzenli sağlık kontrollerine erişimi, tedavi süreçleri ve ilaç temini konusunda yaşanan aksaklıkları gidermek adına Bakanlığınız tarafından yürütülen mevcut politikalar nelerdir? Kronik hastalıkları bulunan mahpusların hastane sevklerinin geciktirildiği ve bazı durumlarda engellendiği iddiaları doğru mudur? Bu konuda Bakanlığınız tarafından bir inceleme başlatılmış mıdır? Cezaevlerinde mahpusların sağlık hakkına erişimini güvence altına almak için uluslararası insan hakları normlarına uygun bağımsız denetim mekanizmalarının oluşturulması yönünde herhangi bir çalışma yürütülmekte midir? İsa Özğan gibi çoklu kronik hastalıkları bulunan mahpusların tahliye edilerek tedavilerine uygun koşullarda devam edebilmesi için yürürlükte olan bir düzenleme var mıdır? Eğer yoksa, böyle bir düzenleme yapılması planlanmakta mıdır? Cezaevlerinin tıbbi altyapısının güçlendirilmesi, revir hizmetlerinin etkinleştirilmesi ve mahpusların reçeteli ilaçlara eksiksiz erişimini sağlamak için Bakanlığınız tarafından planlanan somut iyileştirme projeleri var mıdır? Avrupa İşkenceyi ve İnsanlık Dışı veya Aşağılayıcı Muameleyi Önleme Komitesi (CPT) raporlarında belirtilen cezaevi sağlık hizmetlerine dair eksikliklerin giderilmesine yönelik Bakanlığınız tarafından alınan tedbirler nelerdir? ## Bakanlığın cevabı 1586827 sayılı yazı. İlgi yazınız ekinde alınan, Hakkâri Milletvekili Öznur Bartin tarafından Bakanlığımıza yöneltilip yazılı olarak cevaplandırılması istenilen 7/23996 Esas Nolu soru önergesine ilişkin, Türkiye Büyük Millet Meclisi İçtüzüğünün 99. maddesi uyarınca hazırlanan cevap ilişikte sunulmuştur. İ Yılmaz TUNÇ Bakan Soru önergesi cevabı (1 adet) Mevzuat Genel Müdürlüğü Sayı : E-56020453-610-337-1395/2034 Konu : Yazılı soru önergesi İl 1EF/2025 Sayın Öznur BARTİN Hakkâri Milletvekili Bakanlığımıza yöneltilip yazılı olarak cevaplandırılması istenilen 7/23996 Esas Nolu soru önergesinin cevabı aşağıda sunulmuştur. İ- Ceza infaz kurumlarında bulunan hükümlü ve tutuklulara karşı kötü muamele vakalarının yaşanmaması ve bu tür şikâyet sebeplerinin ortadan kaldırılması için mevzuatımızda köklü değişiklikler yapılmıştır. Bu çerçevede, ceza infaz kurumları; yargı denetimi kapsamında 4675 sayılı İnfaz Hâkimliği Kanunu ile oluşturulan infaz hâkimleri; idari denetim kapsamında Adalet Bakanlığı müfettişleri ile Ceza ve Tevkifevleri Genel Müdürlüğü hâkim ve kontrolörleri; sivil toplum kuruluşlarının denetimi kapsamında 4681 sayılı Ceza İnfaz Kurumları ve Tutukevleri İzleme Kurulları Kanunu hükümleri gereğince oluşturulan izleme kurulları; idari özerkliğe sahip kurumların denetimi kapsamında 6701 sayılı Türkiye İnsan Hakları ve Eşitlik Kurumu Kanunu uyarınca kurulan Türkiye İnsan Hakları ve Eşitlik Kurumu; parlamento denetimi kapsamında Türkiye Büyük Millet Meclisi İnsan Haklarını İnceleme Komisyonu ya da araştırma komisyonlarının başkan ve üyeleri; uluslararası denetim kapsamında Avrupa İşkencenin Önlenmesi Sözleşmesi gereğince Avrupa İşkenceyi Önleme Komitesi tarafından denetlenmesinin yanı sıra, Avrupa Konseyi İnsan Hakları Komiserliği ve Birleşmiş Milletler Keyfi Tutuklamalar Çalışma Grubu tarafından denetlenmektedir. Ayrıca, Birleşmiş Milletler İşkenceye Karşı Sözleşmeye Ek İhtiyari Protokolü (OPCAT), 27/10/2011 tarihinde Ülkemiz bakımından yürürlüğe girmiştir. Bilindiği üzere, Ek Protokol çerçevesinde kişilerin özgürlüklerinden yoksun bırakıldığı gözaltı merkezleri ve ceza infaz kurumlarına Ek Protokolde belirtilen denetleme organınca ziyaretler düzenlenebilecektir. Ceza infaz kurumları, yukarıda belirtilen hem ulusal hem de uluslararası bağımsız kuruluşlar tarafından düzenli aralıklarla haberli ve habersiz olarak ziyaret edilmekte, hükümlü ve tutukluların sağlık ve yaşam koşulları, iç güvenlik, sevk ve nakil işlemleriyle ilgili aksaklık ve eksiklikler yetkili mercilere bildirilmektedir. Hükümlü ve tutuklular veya sivil toplum örgütleri, resmi ya da özel insan hakları kuruluşları tarafından yapılan başvurular titizlikle incelenmekte, adli ve idari yönden yapılan soruşturmalar sonucunda kusur ve ihmali olan görevliler hakkında yasal gereğine tevessül edilmektedir. İ- A) Ceza infaz kurumlarında bulunan hükümlü ve tutuklular, özgürlüğünden yoksun olmayan her vatandaş gibi tüm sağlık hizmetlerinden tıbbi gereklilik çerçevesinde Mevzuat Genel Müdürlüğü ilgili mevzuat hükümleri doğrultusunda faydalanmakta olup, her türlü muayene ve tedavileri Devletin teminatı altında ve ücretsizdir. Hükümlü ve tutukluların beden ve ruh sağlığının korunması ve hastalıklarının tanısı için ilk muayene ve tedavi hizmetleri ceza infaz kurumlarında verilmekte; ileri tetkik, tedavi ve rehabilitasyon gerekenler Devlet hastanelerine, daha ileri sağlık hizmeti gerekenler ise üniversite hastanelerine sevk edilmektedir. B) Ceza infaz kurumlarında barındırılan hükümlü ve tutuklulara ilişkin sağlık koşullarının düzenlenmesi ve sağlık hizmetine erişimin daha da etkili ve verimli hale gelebilmesi için 30/04/2009 tarihli Sağlık Bakanlığı ve Adalet Bakanlığı Arasında Ceza İnfaz Kurumlarındaki Sağlık Hizmetlerinin Düzenlenmesi Hakkında Protokol ve 26/01/2017 tarihli Adalet, İçişleri ve Sağlık Bakanlıkları Arasında Düzenlenen Protokol hükümleri dikkate alınarak her türlü çalışma ve düzenleme yapılmaktadır. C) Öte yandan; hastalığı nedeniyle Adli Tıp Kurumundan rapor bekleyen ya da tek başına öz bakım becerisini yapamayan ve başkasının bakımına muhtaç olan hasta tutuklu ve hükümlülerin barındırılması, rehabilite ve tedavilerini sağlamak amacıyla Metris ve Elazığ R Tipi Kapalı Ceza İnfaz Kurumları ile Menemen R Tipi Kapalı ve Açık Ceza İnfaz Kurumu faaliyete geçirilmiştir. HI- 5275 sayılı Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanunun; A) "Hapis cezasının infazının hastalık nedeni ile ertelenmesi" kenar başlıklı 16. maddesinin ikinci fıkrasında, akıl hastalığı dışındaki hastalıklarda cezanın infazına, resmi sağlık kuruluşlarının mahkumlara ayrılan bölümlerinde devam olunacağı, ancak bu durumda bile hapis cezasının infazının, mahkumun hayatı için kesin bir tehlike teşkil ediyorsa iyileşinceye kadar geri bırakılacağı; üçüncü fıkrasında, belirtilen geri bırakma kararının, Adli Tıp Kurumunca düzenlenen ya da Adalet Bakanlığınca belirlenen tam teşekküllü hastanelerin sağlık kurullarınca düzenlenip Adli Tıp Kurumunca onaylanan rapor üzerine, infazın yapıldığı yer Cumhuriyet başsavcılığınca verileceği; altıncı fıkrasında ise maruz kaldığı ağır bir hastalık veya engellilik nedeniyle ceza infaz kurumu koşullarında hayatını yalnız idame ettiremeyen ve toplum güvenliği bakımından ağır ve somut tehlike oluşturmayacağı değerlendirilen mahkumun cezasının infazının, üçüncü fıkrada belirlenen usule göre iyileşinceye kadar geri bırakılabileceği, B) "Denetimli serbestlik tedbiri uygulanarak cezanın infazı" kenar başlıklı 105/A maddesinin üçüncü fıkrasının (b) bendinde, maruz kaldıkları ağır bir hastalık, engellilik veya kocama nedeniyle hayatlarını yalnız idame ettiremeyen ve koşullu salıverilmesine üç yıl veya daha az süre kalan hükümlülerin, bu durumlarını, Adli Tıp Kurumundan alınan veya Adalet Bakanlığınca belirlenen tam teşekküllü hastanelerin sağlık kurullarınca düzenlenip Adli Tıp Kurumunca onaylanan bir raporla belgelendirmeleri ve diğer şartları da taşımaları hâlinde denetimli serbestlik tedbiri uygulanmak suretiyle cezanın infazı usulünden yararlanabileceği, C) Geçici 6. maddesinin ikinci fıkrasında, 30/03/2020 tarihine kadar işlenen suçlar bakımından, 5237 sayılı Türk Ceza Kanununun kasten öldürme suçları, cinsel dokunulmazlığa karşı işlenen suçlar, özel hayata ve hayatın gizli alanına karşı suçlar ve İkinci Kitap Dördüncü Kısım Dördüncü, Beşinci, Altıncı ve Yedinci Bölümünde tanımlanan suçlar ile Terörle Mücadele Kanunu kapsamına giren suçlar hariç olmak üzere; sıfır-altı yaş grubu çocuğu bulunan kadın hükümlüler ile yetmiş yaşını bitirmiş hükümlüler hakkında 105/A maddesinin üçüncü fıkrasında yer alan "iki yıl"lık sürenin, "dört yıl" olarak uygulanacağı; Mevzuat Genel Müdürlüğü maruz kaldığı ağır bir hastalık, engellilik veya kocama nedeniyle hayatını yalnız idame ettiremeyen altmışbeş yaşını bitirmiş hükümlülerin koşullu salıverilmeleri için ceza infaz kurumlarında geçirmeleri gereken sürelerin, azami süre sınırına bakılmaksızın 105/A maddesinde düzenlenen denetimli serbestlik tedbiri uygulanmak suretiyle infaz edilebileceği; ağır hastalık, engellilik veya kocama hâlinin, Adalet Bakanlığınca belirlenen tam teşekküllü hastanelerin sağlık kurullarınca veya Adli Tıp Kurumunca düzenlenen bir raporla belgelendirileceği, Hükümlerinin yer aldığı malumlarıdır. Söz konusu geçici 6. madde hükmü, 15/04/2020 tarihli ve 31100 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girmiş olup, ilgili makam ve mercilerce bu madde hükmü uyarınca işlem yapılmaktadır. IV- Bakırköy Cumhuriyet Başsavcılığıyla yapılan yazışmaya verilen 05/03/2025 tarihli cevapta; A) Soru önergesinde adı geçen ve Metris 1 Nolu T Tipi Kapalı Ceza İnfaz Kurumunda barındırılan tutuklunun 02/12/2024 tarihinde Marmara 5 Nolu L Tipi Kapalı Ceza İnfaz Kurumuna nakledildiği, adı geçenin 04/03/2025 tarihinde ise İstanbul 23. Ağır Ceza Mahkemesi kararı doğrultusunda tahliye edildiği, B) Adı geçenin Kurumda barındırıldığı süreçte çeşitli rahatsızlıkları nedeniyle Kurum revirinde, gerekli görüldüğünde sağlık kuruluşlarının ilgili polikliniklerinde muayene, tetkik ve tedavilerinin aksatılmadan gerçekleştirildiği, reçete edilen ilaçların kendisine teslim edildiği, ©) Kurumda tüm iş ve işlemlerin mevzuat hükümlerine uygun olarak yürütüldüğü, Ç) Soru önergesinde belirtilen aksi yöndeki iddiaların gerçeği yansıtmadığı, Bildirilmiştir. Yılmaz TUNÇ Bakan Yılmaz TUNÇ Bakan --- **Kaynak gösterme:** Öznur Bartin (DEM Parti, Hakkari). “Cezaevlerindeki hasta mahkumların yaşadığı sorunlara ilişkin”. TBMM 28. Dönem yazılı soru önergesi 7/23996, 12 Şubat 2025. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-23996-cezaevlerindeki-hasta-mahkumlarin-yasadigi-sorunlara-iliskin (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/8b4d5af7-3ce8-4dd7-a606-0194fe5266d7 Vekilpedia, TBMM’nin kamuya açık kayıtlarını derleyen bağımsız bir arşivdir; TBMM’nin resmî sitesi değildir ve yorum yapmaz.