# Çevresel Etki Değerlendirmesi Yönetmeliği ile belirlenen %10'luk can suyu miktarının artırılması talebine ilişkin

- **Tür:** Yazılı soru önergesi (TBMM 28. Dönem)
- **Esas no:** 7/24158
- **Veren:** Elvan Işık Gezmiş (CHP, Giresun)
- **Muhatap:** Tarım ve Orman Bakanlığı (İbrahim Yumaklı)
- **Veriliş tarihi:** 13 Şubat 2025
- **Durum:** TBMM’nin kaydına göre süresi geçtikten sonra cevaplandı (verilişinden 96 gün sonra, 20 Mayıs 2025)
- **TBMM kaydı:** https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/2b955e61-7d29-43bf-a8e8-0195006b68f2
- **Vekilpedia:** https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-24158-cevresel-etki-degerlendirmesi-yonetmeligi-ile-belirlenen-10-luk-can-suyu-miktarinin-artir

> Elvan Işık Gezmiş (CHP), 13 Şubat 2025 tarihinde 7/24158 esas numaralı yazılı soru önergesi verdi; muhatap: Tarım ve Orman Bakanlığı. TBMM’nin kaydına göre süresi geçtikten sonra cevaplandı (verilişinden 96 gün sonra, 20 Mayıs 2025).

## Önerge metni

Aşağıdaki sorularımın Tarım ve Orman Bakanı İbrahim Yumaklı tarafından Anayasanın 98. ve TBMM İçtüzüğünün 96. ve 99. maddelerine göre yazılı olarak yanıtlandırılmasını arz ederim.11.02.2025 İn

Elvan IŞIK GEZMİŞ Giresun Milletvekili TBMM Katip Üyesi

Hidroelektrik enerji üretiminin birçok olumsuz etkileri olduğu görülmektedir. HES'ler biyolojik çeşitliliği tehdit etmekle kalmıyor, beraberinde erozyon ve heyelan riskini artırdığı gibi, su akış rejimini değiştirmesi nedeniyle sel ve benzeri felaketlere yol açmaktadırlar. 20 yıllık süreçte, Karadeniz Bölgesinde neredeyse bütün derelerin üzerinde hidroelektrik santralleri faaliyete geçirilmiştir. Yaşanan her sel felaketinde tahribat gücünü arttıran temel sebebin, HES inşaatları nedeniyle vadi ve dere yataklarına yapılan fiziki müdahale olduğu görülmüştür. Giresun ilinde işletmedeki HES'lerin sayısı 43 olup, toplam kurulu güçleri 942 MW'dir.

HES'lerde üzerine inşa edilen dere içerisinde yaşayan canlılar için can suyu bırakılmaktadır ancak sular boruların ve tünellerin içinde hapsedildiğinde Can Suyu adı altında bırakılan su, ekolojik döngü için yeterli olmamaktadır. Ayrıca, Su Kullanım Hakkı Anlaşması çerçevesinde suyun yüzde 90'ı şirketlerin kullanımına tahsis edilmiştir. Can Suyu adı altında doğaya bırakılan yüzde 10 su ise ekolojik ihtiyaç debisi belirlenmediği için mevcut doğayı, doğadaki mevcut dengeyi korumak adına yeterli olmayacaktır. Santrallerin faaliyetleri sırasında barajlarda yüksek oranda buharlaşma meydana gelmektedir. Bu buharlaşma da çevre yörelerdeki toprakların tuz oranını artırmakta, toprağın verimliliğini azaltmakta ve ayrıca su kıtlığı yaşanmasına sebebiyet vermektedir. HES'ler yapıldığı bölgelerde birçok bitki ve suda yaşayan endemik türün yok olmasına sebebiyet vermektedir. Ayrıca, maden, inşaat, enerji yatırımlarında ÇED raporu zorunluluğunun kaldırılması, endemik türlerin yok olmasına neden olmaktadır. Bu bilgiler doğrultusunda;

1. Çevresel Etki Değerlendirmesi (ÇED) Yönetmeliği'ne göre, hidroelektrik santral projelerinde akarsu ekosisteminin devamlılığını sağlamak amacıylâ, * su kaynağının doğal akışının 9610'undan az olmamak üzere yeterli miktarda Can Suyu bırakılması zorunludur. Ancak, bu oranın nehir ekosistemlerinin korunması için yeterli olmadığı görülmektedir. Can Suyu miktarının artırılması için Bakanlığınız:tarafından herhangi bir çalışma var mıdır? i

2. Bakanlığınızca Giresun İlinde "Can Suyu? miktarlarını ölçen Akım Gözlem İstasyonları (AGİ) kaç adettir? Nerelere kurulmuştur?

3. Can Suyunu ölçümünü yapan Akım Gözlem İstasyonları hangi aralıkta (AGİ) denetlenmekiedir? Denetlenen bu Akım Gözlem İstasyonları (AGİY'nın raporlarında yer alan sonuçlar nelerdir?

4. Bu rapor sonuçlarına göre herhangi bir işlem yapılmış mıdır?

5. Giresun ilinde Akım Gözlem İstasyonları tarafından HES"lerdeki yapılan Can Suyu ölçümleri son 6 aylık günlük minimum ve günlük ortalama akımları nelerdir?

## Bakanlığın cevabı

"Su Kullanım Hakkı Anlaşması ve İşletme Esaslarına İlişkin Anlaşma"nın ilgili hükümlerine göre bırakılan can suyu, Devlet Su İşleri (DSİ) tarafından kurulan Akım Gözlem İstasyonları (AGİ) ile ölçülmekte ve anlık olarak takip edilmektedir. Bu kapsamda Giresun ilimizde 61 adet AGİ bulunmaktadır.

İnşaat veya işletme aşamasındaki hidroelektrik enerji üretim tesislerinin denetimi; 2013/15 sayılı Genelge kapsamında Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğü (DSİ) koordinasyonunda müştereken düzenli olarak Bakanlığımıza bağlı genel müdürlükler ile Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı il müdürlükleri tarafından yapılmakta, DSİ tarafından anlık izlenmekte, ayrıca her kurum tarafından kendi yetki ve sorumlulukları çerçevesinde münferit olarak da denetlenmektedir. 2013/15 sayılı Genelge kapsamında düzenlenen raporlar ilgili kurumlara gönderilmekte, gerektiği takdirde ilgili kurumlar tarafından cezai işlem uygulanmaktadır.

Bırakılan düşük ve yüksek akımlar, tamamen gelen akımlara bağlı olup kurak dönemlerde dere yatağında sıfir akım dahi gerçekleşmektedir.

İbrahim YUMAKLI
Bakan

---

**Kaynak gösterme:** Elvan Işık Gezmiş (CHP, Giresun). “Çevresel Etki Değerlendirmesi Yönetmeliği ile belirlenen %10'luk can suyu miktarının artırılması talebine ilişkin”. TBMM 28. Dönem yazılı soru önergesi 7/24158, 13 Şubat 2025. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-24158-cevresel-etki-degerlendirmesi-yonetmeligi-ile-belirlenen-10-luk-can-suyu-miktarinin-artir (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/2b955e61-7d29-43bf-a8e8-0195006b68f2

Vekilpedia, TBMM’nin kamuya açık kayıtlarını derleyen bağımsız bir arşivdir; TBMM’nin resmî sitesi değildir ve yorum yapmaz.