# Depremlerde zarar gören kültür varlıkları ile tarihi yapılara ilişkin - **Tür:** Yazılı soru önergesi (TBMM 28. Dönem) - **Esas no:** 7/24228 - **Veren:** Ahmet Eşref Fakıbaba (İYİ Parti, Ankara) - **Muhatap:** Kültür ve Turizm Bakanlığı (Mehmet Nuri Ersoy) - **Veriliş tarihi:** 17 Şubat 2025 - **Durum:** TBMM’nin kaydına göre süresi geçtikten sonra cevaplandı (verilişinden 227 gün sonra, 2 Ekim 2025) - **TBMM kaydı:** https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/7c98db8c-4f2a-43c4-8faa-019517dba10b - **Vekilpedia:** https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-24228-depremlerde-zarar-goren-kultur-varliklari-ile-tarihi-yapilara-iliskin > Ahmet Eşref Fakıbaba (İYİ Parti), 17 Şubat 2025 tarihinde 7/24228 esas numaralı yazılı soru önergesi verdi; muhatap: Kültür ve Turizm Bakanlığı. TBMM’nin kaydına göre süresi geçtikten sonra cevaplandı (verilişinden 227 gün sonra, 2 Ekim 2025). ## Önerge metni Aşağıdaki sorularımın, Anayasa'nın 98. ve TBMM İçtüzüğünün 96. Maddeleri gereğince Kültür ve Turizm Bakanı Sayın Mehmet Nuri ERSOY tarafından yazılı olarak cevaplandırılmasını arz ederim. PİL M Ek Ülkemiz, tarihi ve kültürel miras açısından zengin bir geçmişe sahiptir. Ancak, son yıllarda meydana gelen depremler, sadece can ve mal kaybına yol açmakla kalmayıp, kültürel mirasımızın da ciddi zarar görmesine neden olmuştur. Depremde zarar gören ve yıkılan tarihi eserlerin korunması, restorasyonu ve geleceğe taşınması ulusal bir sorumluluktur. Bu bağlamda, Kültür ve Turizm Bakanlığı'nını depremler sonrası hasar gören kültürel miras eserlerine yönelik yürüttüğü çalışmalar büyük önem arz etmektedir. Bu çerçevede; 1. Son 10 yıl içerisinde meydana gelen depremler nedeniyle kaç adet tescilli kültürel miras eseri yıkılmış veya ağır hasar almıştır? 2. Depremde zarar gören tarihi ve kültürel yapılar için hangi restorasyon ve koruma projeleri yürütülmektedir? 3. Depremden etkilenen kültürel mirasın korunması amacıyla Bakanlık tarafından ayrılan bütçe ne kadardır? 4. Deprem riski yüksek bölgelerdeki kültürel mirasın korunması için alınan önlemler nelerdir? • Hasar gören kültürel varlıkların restorasyon süreci hangi kriterlere göre belirlenmektedir? ## Bakanlığın cevabı Bakanlığımız (Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel Müdürlüğü)'ca; Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel Müdürlüğünce, 06 Şubat 2023 depreminden etkilenen 11 ilde kamu ve özel mülkiyette bulunan tescilli kültür varlığı yapılardan (Vakıflar Genel Müdürlüğü hariç) 364ünün yıkılmış, 973'ünün ağır hasarlı olduğu tespit edilmiştir. Depremde zarar gören tarihi ve kültürel yapılar için; e Diyarbakır İçkale Amida Höyük'ün Rölöve, Restitüsyon, Restorasyon, Statik Projeleri Yapılması Yeraltı Radarı ile İncelenmesi, • Diyarbakır Saint George Kilisesi ve Çardaklı Hamamının Deprem Sonrası Oluşan Hasarlarının Giderilmesine Yönelik Restorasyon, Diyarbakır Surlarındaki Burçların Eksiklerinin Giderilmesi, e Gaziantep Kalesi Restorasyonu, e Gaziantep Arkeoloji Müzesi Deprem Sonrası Oluşan Hasarların Giderilmesine Yönelik Restorasyonu, e Hatay Müzesi Deprem Hasarlarının Onarımı 2. Etap Teşhir Tanzimi, e Hatay Kent Bütünü (307 Hektar) Çevre Düzenlemesi ve Kadastral Altlıkların Oluşturulması Projesi, • Malatya Arslantepe Höyüğü İlave Koruma Çatısı ve Mevcutların Bakım Onarım Restorasyon Uygulamaları, • Şanlıurfa Kalesi Deprem Sonrası Oluşan Hasarların Giderilmesine Yönelik Restorasyonu, • Şanlıurfa Siverek Kalesi Restorasyonu 2. Etap işleri yürütülmektedir. Bakanlığımızca afet bölgesindeki tescilli taşınmazlara yönelik proje ve uygulama çalışmaları tamamlanan ya da devam eden yapılara proje yardımı ve uygulama yardımı kapsamında ödeme yapılmıştır. Bakanlığımızca, 2863 sayılı Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanunu'nun 12'nci maddesi gereği hazırlanan ve 27.05.2015 tarihli ve 29368 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Taşınmaz Kültür Varlıklarına Yardım Sağlanmasına Dair Yönetmelik kapsamında, özel hukuka tabi, gerçek ve tüzel kişilerin mülkiyetinde bulunan korunması gerekli taşınmaz kültür varlıklarının korunması, bakım ve onarımı için ayni, nakdi ve teknik yardım sağlanmaktadır. Deprem riski yüksek bölgelerde yer alan müzelerin teşhir ve depolarında bulunan eserlere yönelik güçlendirme çalışmalarına hız verilmiş olup olası afet durumlarında hızlı koordine olunabilmesi ve çalışmalarda daha verimli sonuçlar alınabilmesi amacıyla afet öncesi ve afet sonrası yapılması gerekli çalışmalar belirlenmiştir. Ayrıca, 6 Şubat deprem felaketi sonrasında Müze Destek Grupları güncellenmiş ve olası afet-acil durumlarında eserlerin muhafaza edilmesi öngörülen alanlar belirlenmiştir. Genel Müdürlüğe bağlı olup başta deprem bölgelerinde yer alan illerde bulunan Müze Müdürlükleri ile Restorasyon ve Konservasyon Bölge Laboratuvar Müdürlüklerinde görevli uzman personelin Afet ve Acil Durum Eğitim Merkezi Müdürlüğünce yürütülen "Afet Farkındalık Eğitmen Eğitimi" programını tamamlayarak sertifika almaları sağlanmış, eğitimi tamamlayan uzman personel tarafından, müdürlüklerinin görev ve yetki alanı çerçevesinde afet-acil durumlarında yapılması gerekenlere yönelik eğitim çalışmalarına başlamışlardır. Japonya Kültürel Varlıklar Afet Riski Yönetimi Merkezi (Cultural Heritage Disaster Risk Management Center, Japan-CH-DRMC, Japan) yetkililerinin Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel Müdürlüğü ile afet bölgesinde yaşanan sorunların giderilmesine ilişkin yapılan görüşmeleri sonucunda, anılan Afet Riski Yönetimi Merkezinin deneyimlerini ve farklı afetler için Japonya'da alınan önlemleri paylaşmak üzere Japonya'da "Kültürel Miras Afet Riski Yönetimi Eğitimi" programı düzenlenmiştir. Bakanlığımız birimlerince gerçekleştirilen projelerde ve teşhir-tanzim çalışmalarında eser vitrinlerinde ve depolarda bulunan raflarda sabitleme çalışmaları yapılarak tedbir alınmıştır. Afetler için her müze müdürlüğü özelinde alınacak tedbirlere (sağlamlaştırma, vitrinlerde eser sabitleme, depoları düzenleme vb.) yönelik tüm müze müdürlükleri ile görüşmeler sağlanmış ve eser bazında depreme karşı önlemler Rölöve ve Anıtlar Müdürlükleri, Laboratuvar Müdürlükleri ve Müze Müdürlükleri tarafından yürütülmekte olup afet ve acil durumlarda müzelerin ve bağlı birimlerinde bulunan eserlerin hızlı ve güvenli bir şekilde tahliyesine yönelik hazırlık çalışmaları Genel Müdürlüğün koordinesinde yerelde ve müzelerde yoğun bir şekilde sürdürülmektedir. Ülkemizin taşıdığı deprem riski, gelişen yapım teknikleri ve güncel belgeleme yöntemleri göz önüne alınarak tarihi, kültürel ve sosyal dokunun korunabilmesi; deprem durumunda taşınmaz kültür varlıklarında oluşan zararın en aza indirilmesi; tarihi kent dokusunun ve kültür varlıklarının mimari özelliklerinin kaybının engellenmesi ve özgün nitelikleriyle birlikte yaşatılarak ve dayanımları artırılarak gelecek nesillere aktarılmasının sağlanması amacıyla, Kültür Varlıklarını Koruma Yüksek Kurulunca 27.12.2023 tarihli "Korunması Gerekli Taşımmaz Kültür Varlıklarının Güçlendirilmesi" başlıklı ilke kararı alınmış olup bu ilke kararı doğrultusunda çalışmalar yürütülmektedir. Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel Müdürlüğü Yıllık Yatırım Programlarına "Hizmet Yapılarında Afet Risklerinin Azaltılması" başlığına yer verilmiş olup ödenekler nispetinde Bakanlığımıza tahsisli yapıların deprem performans analiz çalışmalarının yapılması sağlanmaktadır. Bu sayede, temin edilen deprem performans analizlerinin odeğerlendirilmesi sonucunda yeni yapıların yıkılması veya güçlendirilmesi, tescilli taşınmaz kültür varlıklarının restorasyonunun yanı Sıra güçlendirilmesi yönünde görüş oluşturulmakta ve buna göre bütçe imkânları doğrultusunda gerekli uygulama çalışmalarının yapılması hedeflenmektedir. Deprem riski yüksek bölgelerdeki kültürel mirasın korunması amacıyla Hatay İli Tarihi Kent Merkezi Koruma Amaçlı İmar Planı da dâhil olmak üzere 6 Kentsel Sit Alanında koruma amaçlı imar planı çalışmaları Bakanlığımız Yatırım Programına alınarak başlatılmıştır. Depremde zarar gören taşınmaz kültür varlıklarından Bakanlığımıza tahsisli olanların restorasyonuna yönelik işlere Genel Müdürlük Yatırım Programında öncelik verilmekte ve tarafımızca restorasyonu gerçekleştirilen diğer tescilli yapılar gibi hasar gören yapıların da; Cumhurbaşkanlığı Kararları (Korunması Gerekli Kültür Varlıklarının Onarımları ve Restorasyonları ile Çevre Düzenlemesine İlişkin Mal ve Hizmet Alımlarına Dair Usul ve Esaslar (Karar Sayısı: 5738), 2863 sayılı Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanunu ve ilgili alt mevzuatı (660 sayılı İlke Kararı, 35 sayılı İlke Kararı vb.) ile uluslararası koruma kurallarının yer aldığı temel belge olan 1964 tarihli Venedik Tüzüğü, UNESCO Dünya Miras Merkezinin danışmanlığını yapan ICOMO©S (Uluslararası Anıtlar ve Sitler KonseyiY'un taraf olunan ilgili tüzükleri, TBMM tarafından Kanunla kabul edilen Avrupa Mimari Mirasın Korunması Sözleşmesi (Granada, 1985) vb. diğer uluslararası sözleşmelere uygun olacak şekilde, hasar durumlarına göre planlamaları yapılarak ilgili Koruma Bölge Kurulunca uygun bulunan projeleri doğrultusunda onarımları gerçekleştirilmektedir. Ayrıca Bakanlığımız, Vakıflar Genel Müdürlüğü, İstanbul Valiliği, ICOMOS Türkiye iş birliği ile 2017'de hazırlanan Tarihi Yapılar İçin Deprem Risklerinin Yönetimi Kılavuzu da afet alanında yürütülen restorasyon çalışmaları için yol gösterici olmaktadır. Tescilli olmayan Bakanlığımıza tahsisli hizmet binalarına yönelik değerlendirmeler ise Türkiye Bina Deprem Yönetmeliğine (2018) göre yapılmaktadır. Bakanlığımız (Vakıflar Genel Müdürlüğü) ca; Vakıflar Genel Müdürlüğünce, 6 Şubat 2023 tarihinde gerçekleşen ve 11 ili etkileyen depremlerde; 31 göçük, 144 ağır, 104 orta ve 98 hafif hasarlı olmak üzere toplam 377 vakıf kültür varlığı etkilenmiştir. Hasar gören vakıf kültür varlıklarının restorasyonları ile ilgili proje ve uygulama çalışmaları devam etmektedir. Deprem riski yüksek bölgelerdeki kültürel mirasın korunması için belgeleme çalışmaları yapılmakta olup restorasyon uygulama sürecinde güçlendirme çalışmaları gerçekleştirilmektedir. 2863 sayılı Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanunu, 5737 sayılı Vakıflar Kanunu ve Vakıf Kültür Varlıklarının Onarımları ve Restorasyonları ile Çevre Düzenlemesine İlişkin Mal ve Hizmet Alımlarına Dair Usul ve Esaslar çerçevesinde hasar gören kültürel varlıkların proje temini ve/veya restorasyon uygulama işleri ihale edilmektedir. Vakıf kültür varlıklarının projeleri ilgili Koruma Kurulu tarafından onaylandıktan sonra uygulama işlerine başlanmakta olup eserin önem durumuna göre oluşturulan Bilim Heyetince de, onarım süresince kontrol edilmektedir. Mehmet Nuri ERSOY Bakan --- **Kaynak gösterme:** Ahmet Eşref Fakıbaba (İYİ Parti, Ankara). “Depremlerde zarar gören kültür varlıkları ile tarihi yapılara ilişkin”. TBMM 28. Dönem yazılı soru önergesi 7/24228, 17 Şubat 2025. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-24228-depremlerde-zarar-goren-kultur-varliklari-ile-tarihi-yapilara-iliskin (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/7c98db8c-4f2a-43c4-8faa-019517dba10b Vekilpedia, TBMM’nin kamuya açık kayıtlarını derleyen bağımsız bir arşivdir; TBMM’nin resmî sitesi değildir ve yorum yapmaz.