# Batman'ın Beşiri ilçesine bağlı Kuşçukuru köyündeki Ezidi vatandaşların mülkiyet hakkına ilişkin - **Tür:** Yazılı soru önergesi (TBMM 28. Dönem) - **Esas no:** 7/24281 - **Veren:** Zeynep Oduncu Kutevi (DEM Parti, Batman) - **Muhatap:** Cumhurbaşkanı Yardımcılığı (Cevdet Yılmaz) - **Veriliş tarihi:** 17 Şubat 2025 - **Durum:** TBMM’nin kaydına göre süresinde cevaplandı (verilişinden 28 gün sonra, 17 Mart 2025) - **TBMM kaydı:** https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/69541471-5461-4ee0-b066-019518e444ff - **Vekilpedia:** https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-24281-batman-in-besiri-ilcesine-bagli-kuscukuru-koyundeki-ezidi-vatandaslarin-mulkiyet-hakkina-i > Zeynep Oduncu Kutevi (DEM Parti), 17 Şubat 2025 tarihinde 7/24281 esas numaralı yazılı soru önergesi verdi; muhatap: Cumhurbaşkanı Yardımcılığı. TBMM’nin kaydına göre süresinde cevaplandı (verilişinden 28 gün sonra, 17 Mart 2025). ## Önerge metni Aşağıdaki sorularımın, Cumhurbaşkanı Yardımcısı Cevdet Yılmaz tarafından Anayasanın 98 ve İç Tüzüğün 96. ve 99. Maddeleri gereğince yazılı olarak cevaplandırılmasını arz ederim. 17.02.2025 Zeynep ODUNCU KUTEVİ Batman Milletvekili Batman iline bağlı Beşiri ilçesinin Kuşçukuru (Kelhok) köyü, 1992 yılında zorunlu göç nedeniyle terk etmek zorunda kalan Ezidi yurttaşların, uğradıkları ayrımcılığın yanı sıra emanet olarak bıraktıkları topraklarını geri alamamaktadır. O yıllarda can güvenliklerinden endişe eden ve çareyi göç etmekte bulan Ezidiler, köylerindeki arazi ve mülklerini yöredeki ailelere emanet ederek göç etmişlerdir. Kendilerine, istedikleri zaman geri dönebilecekleri güvencesi verilmiştir. Ancak, yıllar sonra köylerine dönmek isteyen Fzidiler, emanet ettikleri topraklarının geri verilmemesi gerçeğiyle karşılaşmıştır. Topraklarına el koyan aileler, köyü geri vermeyi reddetmekle kalmamış; köyü ziyaret etmeye çalışan insanları da tehdit etmiş, baskı ve korku iklimi yaratmıştır. Bu durum, sadece bir mülkiyet ihtilafı değildir. Bu mesele, göç etmek zorunda kalan Ezidilerin maruz kaldıkları tarihsel adaletsizliklerin ve ayrımcılığın da bir devamıdır. Zira köylerine dönme istekleri, sadece mülklerini geri alma talebi değil, aynı zamanda kimliklerini, kültürlerini ve aidiyet duygularını yeniden kazanma arzusudur. Dolayısıyla,! bu mücadele, adalet arayışının yanı sıra, toplumsal barış ve birlikte yaşam idealinin yeniden inşası anlamına da gelmektedir. Uzun süredir devam eden hukuk mücadelesi sonucunda mahkeme, arazilerin gerçek sahipleri olan Ezidi yurttaşlara iade edilmesine karar vermiştir. Ne var ki, verilen mahkeme kararları henüz uygulanmamıştır. Hukukun üstünlüğü ilkesine rağmen kararı yerine getirilmemesi, mağdur Fizidi yurttaşlarda güvensizlik yaratmakta ve yargıya olan inancı da sarsmaktadır. Bu süreçte yetkililere düşen sorumluluk açıktır. Mahkeme kararlarının uygulanmasını sağlamak, sadece yasal bir zorunluluk değil, aynı zamanda devletin vatandaşları arasında ayrım yapmaksızın adaleti tesis etme görevinin gereğidir. Fzidi yurttaşların korku, tehdit ve ayrımcılıktan uzak bir şekilde yurtlarına dönmeleri sağlanmalı; yıllardır sürüncemede bırakılan bu adaletsizlik son bulmalıdır. Bu adım, yalnızca mağduriyetlerin giderilmesi değil, aynı zamanda bölgedeki farklı kimliklerin barış ve güven içinde bir arada yaşamasına katkı sunacaktır. İlgili kurumların derhal harekete geçerek mahkeme kararlarını uygulatmaları ve Pzidi yurttaşların mülklerine kavuşmalarını sağlamaları, toplumsal barişa hizmet eden bir adaletin tesisi anlamına gelecektir. Nitekim Cumhurbaşkanı Yardımcısı Cevdet Yılmaz da 2025 yılı merkezi bütçe görüşmeleri sırasında yaptığı konuşmada, arazi sorunlarının çözümü için harekete geçtiklerini açıklamış, sorunun hukuki yollar ve uzlaşma çabalarıyla çözüme kavuşturulacağını dile getirmiştir. Bu bağlamda, 1. Batman ili Beşiri ilçesi Kuşçukuru (Kelhok) köyüne dönmek isteyen fizidi yurttaşların mahkeme kararıyla tescillenmiş mülkiyet haklarının fiilen iade edilmesi için hangi somut adımlar atılmıştır? 2. Topraklarına dönmek isteyen Ezidi yurttaşların tehdit edilmesine ve baskı altına alınmasına ilişkin iddialar doğrultusunda, can güvenliklerinin sağlanması için ne gibi tedbirler alınmıştır? Sorumlular hakkında herhangi bir adli veya idari soruşturma başlatılmış mıdır? 3. Emanet edilen toprakları işleten kişilerin haksız kazanç elde ettikleri iddiaları dikkate alındığında, bu süreçte ekonomik yarar sağladıkları tespit edilmiş midir? Haksız kazançların iadesine yönelik herhangi bir girişim olmuş mudur? 4. Göç etmek zorunda kalan ve yıllardır mağduriyet yaşayan fzidi yurttaşlara yönelik maddi ve manevi tazminat sağlanması için bir çalışma başlatılmış mıdır? Bu yurttaşların uğradıkları zararların telafisi konusunda devlet tarafından herhangi bir destek programı uygulanmakta mıdır? 5. Batman ve çevresinde benzer şekilde zorunlu göçe maruz kalmış, mülkiyet hakkı ihlal edilen diğer yurttaşların durumuna ilişkin kapsamlı bir envanter çalışması yapılmış mıdır? Bu tür mülkiyet ihlallerinin çözüme kavuşturulması için yargı kararlarının uygulanmasını hızlandırmaya yönelik özel bir mekanizma oluşturulması düşünülmekte midir? 6. Ezidi yurttaşların köylerine güvenli ve sürdürülebilir bir dönüş yapabilmeleri için, yerleşim yerlerinin altyapısının onarılması, tarımsal faaliyetlerin desteklenmesi ve ekonomik kalkınma projelerinin hayata geçirilmesi adına bakanlıklar ve ilgili kurumlarca somut projeler başlatılmış mıdır? 7. Ezidi yurttaşların kimlik belgelerinde din hanesinde "Ezidi" ibaresinin yer almasına izin verilmesi ve Fizidi kimliğinin resmen tanınması yönündeki taleplerine ilişkin somut çalışmalar yürütülmekte midir? Bu konuda hş bir yasal düzenleme hazırlığı var mıdır? J 8. Zorunlu göç, mülkiyet hakkı ihlalleri ve toplumsal ayrımcılığa maruz kalan Fzidi yurttaşların kültürel kimliklerini koruyabilmeleri ve topluma eşit bireyler olarak katılabilmeleri için hükümet ve ilgili kurumlar tarafından hayata geçirilmiş özel bir destek programı bulunmakta mıdır? 9. Türkiye'de yaşayan Ezidi yurttaşların karşılaştıkları ayrımcılık, güvenlik tehdidi ve hak ihlallerine dair son 10 yılda İçişleri Bakanlığı ve Adalet Bakanlığına ulaşan şikayet sayısı kaçtır? Bu şikayetlerle ilgili yürütülen soruşturmaların kaçı sonuçlandırılmıştır? 10-fizidi yurttaşların yerleşim yerlerine dönüş süreçlerinde karşılaştıkları zorlukların giderilmesi amacıyla, yerel yönetimlerle iş birliği içinde kalıcı çözüm üretilmesine yönelik bir politika geliştirilmiş midir? Bu bağlamda Batman Valiliği ve Beşiri Kaymakamlığı nezdinde herhangi bir koordinasyon çalışması yapılmakta mıdır? 11- Türkiye'nin taraf olduğu uluslararası sözleşmeler çerçevesinde, azınlık hakları ve yerinden edilmiş toplulukların güvenli dönüş hakkı bağlamında Ezidi yurttaşların durumuna dair herhangi bir izleme ve raporlama çalışması yapılmış mıdır? Bu konuda Avrupa Konseyi, Birleşmiş Milletler veya ilgili uluslararası kurumlara bir bilgilendirme sağlanmış mıdır? 12- Ezidilerin kültürel mirasını oluşturan tapınaklar ve kutsal mekanların yapımı, korunması için hangi somut adımlar atılmaktadır ve bu alanların güvence altına alınması konusunda hükümetinizin yürüttüğü çalışmalar nelerdir? 13-Ezidi ailelerin geçmişte yaşadıkları ve mülkiyet haklarına dair resmi kayıtların bulunmadığı köylerde, geri dönüş süreçlerini hızlandırmak ve hak kayıplarını önlemek amacıyla, mülkiyet devri işlemlerinin kolaylaştırılması yönünde bir çalışma yapılması planlanmakta mıdır? ## Bakanlığın cevabı Anayasanın 98 inci maddesi uyarınca Başkanlığınızca tarafıma gönderilen yazılı soru önergelerinden, Cumhurbaşkanlığı Merkez Teşkilatı ile Cumhurbaşkanlığına Bağlı Kurum ve Kuruluşların görev alanına giren konulara ilişkin önergeler cevaplandırılmaktadır. 1 sayılı Cumhurbaşkanlığı Teşkilatı Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi ile 4 sayılı Bakanlıklara Bağlı, İlgili, İlişkili Kurum ve Kuruluşlar ile Diğer Kurum ve Kuruluşların Teşkilatı Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi uyarınca bakanlıkların görev ve yetki alanına giren önergeler bakanlıklar tarafından cevaplandırılmaktadır. Bu itibarla, Batman Milletvekili Sayın Zeynep ODUNCU KUTEVİ tarafından verilen 7/24281 esas numaralı yazılı soru önergesinde bahsi geçen hususlar başta İçişleri Bakanlığı ile Adalet Bakanlığı olmak üzere diğer bakanlıkların görev ve yetki alanına girmektedir. Bilgilerinizi ve gereğini arz ederim. Cevdet YILMAZ Cumhurbaşkanı Yardımcısı İnternet Adresi: www.tccb.gov.tr Telefon No:(312) 525 43 82 Wü Cevdet YILMAZ Cumhurbaşkanı Yardımcısı --- **Kaynak gösterme:** Zeynep Oduncu Kutevi (DEM Parti, Batman). “Batman'ın Beşiri ilçesine bağlı Kuşçukuru köyündeki Ezidi vatandaşların mülkiyet hakkına ilişkin”. TBMM 28. Dönem yazılı soru önergesi 7/24281, 17 Şubat 2025. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-24281-batman-in-besiri-ilcesine-bagli-kuscukuru-koyundeki-ezidi-vatandaslarin-mulkiyet-hakkina-i (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/69541471-5461-4ee0-b066-019518e444ff Vekilpedia, TBMM’nin kamuya açık kayıtlarını derleyen bağımsız bir arşivdir; TBMM’nin resmî sitesi değildir ve yorum yapmaz.