# Savunma sanayii işçilerinin çalışma koşulları ve mali haklarında iyileştirilme yapılması talebine ilişkin - **Tür:** Yazılı soru önergesi (TBMM 28. Dönem) - **Esas no:** 7/24299 - **Veren:** Sevda Karaca Demir (EMEP, Gaziantep) - **Muhatap:** Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı (Vedat Işıkhan) - **Veriliş tarihi:** 12 Şubat 2025 - **Durum:** TBMM’nin kaydına göre süresi geçtikten sonra cevaplandı (verilişinden 583 gün sonra, 18 Eylül 2026) - **TBMM kaydı:** https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/b580e4e9-df87-4079-904b-0194fe4d94b1 - **Vekilpedia:** https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-24299-savunma-sanayii-iscilerinin-calisma-kosullari-ve-mali-haklarinda-iyilestirilme-yapilmasi-t > Sevda Karaca Demir (EMEP), 12 Şubat 2025 tarihinde 7/24299 esas numaralı yazılı soru önergesi verdi; muhatap: Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı. TBMM’nin kaydına göre süresi geçtikten sonra cevaplandı (verilişinden 583 gün sonra, 18 Eylül 2026). ## Önerge metni Aşağıdaki sorularımın Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanı Vedat Işıkhan tarafından Anayasa'nın 98, TBMM İç Tüzüğü'nün 96 ve 99'uncu maddeleri gereğince yazılı olarak cevaplandırılmasını arz ederim. Bilindiği üzere, savunma sanayii, karayolları, demiryolları, elektrik üretim santralleri, bakanlıklar, üniversiteler ve hastaneler gibi kamu kurum ve kuruluşlarında çalışan yaklaşık 700 bin işçiyi kapsayan 2025 yılı Kamu Toplu İş Sözleşmeleri Çerçeve Protokolü süreci başladı. Bu ekonomik kriz döneminde, kamu işçilerinin taleplerinin başında öncelikle geçmiş dönem * kayıplarının telafi edilmesi, ardından yoksulluk sınırının üzerinde bir ücret ve adil bir vergi düzenlemesi geliyor. Ankara'da askeri iş yerlerinde çalışan savunma sanayi işçileri, temel ihtiyaçların artan maliyeti, yükselen kiralar, beslenme ve eğitim masraflarının düşük ücretler karşısında kendilerini sürekli bir geçim sıkıntısına ve ek iş bulmaya ittiğini anlatıyorlar. Şimşek kararlarının bütün işçilerin hayatını zora soktuğunu, emekli olanların ise daha büyük bir darboğaza itildiğini ekliyorlar. "Düşük ücretleri hak etmiyoruz", diyen işçiler yeni sözleşme döneminde ücretlere en az yüzde yüz oranında zam yapılması gerektiğini ifade ediyorlar. İktidarın gururla söz ettiği ATAK, Cougar, Sikorsky, UH-I1H taarruz helikopterlerinin bakım-onarımını yapan, insansız hava araçlarını (İHA), Çelik Kubbe:hava savunma sistemini ve SİPER Ürün-! sistemini üreten savunma sanayii işçileri, artan hayat pahalılığı ve enflasyon karşısında ücretlerinin yetersiz kaldığını belirtiyor. Fazla mesailerin de geçimlerini sağlamaya yetmediğini dile getiren işçiler, ek iş yapmak zorunda kalıyor. Kimi taksi şoförlüğü yaparken, kimi hafta sonları ek gelir elde edebilmek için farklı işlerde çalışıyor. İşçiler, emeklerinin milli duygular üzerinden sömürülmesine ve taleplerinin "fedakârlık" söylemiyle geçiştirilmesine tepki gösteriyor. a Bu bağlamda, yeni kamu toplu sözleşme sürecinde; 1. Savunma sanayii işçilerinin geçmiş dönem kayıpları telafi edilecek midir? 2. Asgari ücretin biraz üzerinde (30-35 bin TL) maaş alan ancak yüksek katma değer üreten fabrikalarda çalışan, Türk Silahlı Kuvvetleri'nin (TSK) her türlü araç ve gerecini üreten, gemilerini inşa eden, uçaklarını uçuran, tanklarını ve otobüslerini üreten savunma sanayii işçilerinin ücretleri yoksulluk sınırının üzerine çıkarılarak insanca yaşayabilecekleri bir düzeye getirilecek midir? İletişim : 0312 420 60 22-23 Adres : Halkla İlişkiler Binası 2. Kat B Blok Oda No: 22 TBMM/ANKARA Askeri iş kolunda çalışan işçilere, ağır ve tehlikeli işlerde çalışmalarından kaynaklı olarak seyyanen zam, ek zam, refah payı, sanayi primi ve yıpranma hakkı sağlanacak mıdır? Yeni kamu çerçeve protokolünde, yoksulluk sınırı altındaki ücretlerin vergi dışı bırakılması ve yoksulluk sınırının üzerindeki ücretlerde verginin yüzde 10'a sabitlenmesi yönünde bir düzenleme yapılacak mıdır? Ayrıca, ikramiyeler ve diğer yan ödemelerden yapılan vergi kesintileri kaldırılacak mıdır? Savunma sanayii işçilerinin tazminat, ikramiye ve emekli maaşları insanca yaşayabilecek düzeye çıkarılacak mıdır? Savunma sanayinde çalışan kadın işçilerin maruz kaldığı ayrımcılık, mobbing ve baskılara karşı mücadele kapsamında yeni protokolde hangi maddeler yer alacaktır? Askeri iş yerlerinde çalışan işçilerin örgütlenme, ifade özgürlüğü ve işyerinde söz hakkı güvence altına alınacak mıdır? Bu konuda ne tür hazırlıklar yapılmaktadır? İş kıyafetlerinin, çalışılan üretim sürecine, alanın ve mevsimin koşullarına uygun olarak işçilere sağlanması amacıyla yeni sözleşmede bağlayıcı düzenlemeler yer alacak mıdır? Zor veriskli olan bu iş kolunda, artan iş yükünü hafifletmek amacıyla ihtiyaca uygun yeni personel alımı yapılacak mıdır? 10. İş kazalarını ve iş cinayetlerini önlemek amacıyla hangi yeni tedbirler alınacaktır? TBMM İletişim : 0312 420 60 22-23 ## Bakanlığın cevabı İlgi © : 03.03.2025 tarihli ve E-43452547-120.07.04-1591015 sayılı yazınız. GK NA İlgi yazınız ile Gaziantep Milletvekili Sayın Sevda KARACA tarafından yöneltilen 7/24299 Esas Numaralı yazılı soru önergesine ilişkin cevap aşağıda sunulmuştur. "Sendikal örgütlenme hakkı, işçilere, işverenlere ve kamu görevlilerine tanınan anayasal bir haktır. 6336 sayılı Sendikalar ve Toplu İş Sözleşmesi Kanununun 17 nci maddesinde; sendikaya üye olmanın serbest olduğu ve hiç kimsenin sendikaya üye olmaya veya olmamaya zorlanamayacağı, 19 uncu maddesinde; işçi veya işverenin, sendikada üye kalmaya veya üyelikten ayrılmaya zorlanamayacağı hüküm altına alınmıştır. 4857 sayılı İş Kanununun 18 inci maddesinde; otuz veya daha fazla işçi çalıştıran işyerlerinde en az altı aylık kıdemi olan işçinin belirsiz süreli iş sözleşmesini fesheden işverenin, işçinin yeterliliğinden veya davranışlarından ya da işletmenin, işyerinin veya işin gereklerinden kaynaklanan geçerli bir sebebe dayanmak zorunda olduğu hüküm altına alınmış olup sendika üyeliğinin veya çalışma saatleri dışında veya işverenin rızası ile çalışma saatleri içinde sendikal faaliyetlere katılmanın ve işyeri sendika temsilciliği yapmanın iş sözleşmesinin feshi için geçerli sebep teşkil etmediği belirtilmiştir. 6356 sayılı Kanunun 25 inci maddesinin beşinci fıkrasında; sendikal bir nedenle iş sözleşmesinin feshi hâlinde işçinin, 4837 sayılı Kanunun, 20 nci ve 21 inci madde hükümlerine göre dava açma hakkına sahip olduğu, iş sözleşmesinin sendikal nedenle feshedildiğinin tespit edilmesi hâlinde, 4857 sayılı Kanunun 21 inci maddesine göre işçinin başvurusu, işverenin işe başlatması veya başlatmaması şartına bağlı olmaksızın sendikal tazminata karar verileceği, işçinin 4857 sayılı Kanunun yukarıdaki hükümlerine göre dava açmamasının ayrıca sendikal tazminat talebini engellemeyeceği hüküm altına alınmıştır. 6356 sayılı Kanunun 78 inci maddesinde; 17 nci maddeye aykırı olarak üye kaydedenler ile 19 uncu maddeye aykırı olarak üye kalmaya veya üyelikten ayrılmaya zorlayanların, fiilleri daha ağır bir cezayı gerektirmediği takdirde her bir üyelik için idari para cezası ile cezalandırılacağı hükmüne yer verilmektedir. 5237 sayılı Türk Ceza Kanununda ise sendikal hakların kullanılmasının engellenmesine ilişkin cezai yaptırım öngörülmüştür. Diğer yandan, 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu kamu ve özel sektöre ait bütün işlere ve işyerlerine, bu işyerlerinin işverenleri ile işveren vekillerine, çırak ve stajyerler de dâhil olmak üzere tüm çalışanlarına faaliyet konularına bakılmaksızın uygulanmaktadır. 6331 sayılı Kanunun yürürlüğe girmesiyle iş sağlığı ve güvenliği standartlarının iyileştirilmesine yönelik çalışmalar tüm Türkiye'de ivme kazanmış olup bu kapsamda üniversiteler, ulusal ve uluslararası kurum ve kuruluşlarla ortaklaşa projeler gerçekleştirilmekte, özellikle tehlikeli ve çok tehlikeli sektörlere yönelik riskler tespit edilerek, iş sağlığı ve güvenliği koşullarının iyileştirmesine yönelik eğitimler verilmekte, bilgilendirmeler yapılmakta rehber, broşür ve afişler hazırlanmaktadır. 6331 sayılı Kanun'un hükümlerinin uygulanmasının izlenmesi ve teftişi, iş sağlığı ve güvenliği yönünden teftiş yapmaya yetkili Bakanlık iş müfettişlerince yapılmakta olup işverenlerin iş sağlığı ve güvenliği ile ilgili yükümlülüklerini yerine getirmemesi halinde uygulanacak i#eçi para sçzaları ve uygulamalarına yönelik hususlar mezkur Kanunun 26 ncı maddesinde düzenlenmiştir)" Çankaya / ANKARA Tel: (0312) 296 71 68 Telefan: (421) 996 AA MN --- **Kaynak gösterme:** Sevda Karaca Demir (EMEP, Gaziantep). “Savunma sanayii işçilerinin çalışma koşulları ve mali haklarında iyileştirilme yapılması talebine ilişkin”. TBMM 28. Dönem yazılı soru önergesi 7/24299, 12 Şubat 2025. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-24299-savunma-sanayii-iscilerinin-calisma-kosullari-ve-mali-haklarinda-iyilestirilme-yapilmasi-t (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/b580e4e9-df87-4079-904b-0194fe4d94b1 Vekilpedia, TBMM’nin kamuya açık kayıtlarını derleyen bağımsız bir arşivdir; TBMM’nin resmî sitesi değildir ve yorum yapmaz.