# İzmir Körfezi'nde kirliliğe neden olan işletmelerin denetlenmesine ilişkin - **Tür:** Yazılı soru önergesi (TBMM 28. Dönem) - **Esas no:** 7/24305 - **Veren:** Hüsmen Kırkpınar (İYİ Parti, İzmir) - **Muhatap:** Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı (Murat Kurum) - **Veriliş tarihi:** 13 Şubat 2025 - **Durum:** TBMM’nin kaydına göre süresi geçtikten sonra cevaplandı (verilişinden 68 gün sonra, 22 Nisan 2025) - **TBMM kaydı:** https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/3dffd5e9-38fb-4832-ad42-0195017f16a4 - **Vekilpedia:** https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-24305-izmir-korfezi-nde-kirlilige-neden-olan-isletmelerin-denetlenmesine-iliskin > Hüsmen Kırkpınar (İYİ Parti), 13 Şubat 2025 tarihinde 7/24305 esas numaralı yazılı soru önergesi verdi; muhatap: Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı. TBMM’nin kaydına göre süresi geçtikten sonra cevaplandı (verilişinden 68 gün sonra, 22 Nisan 2025). ## Önerge metni Aşağıda belirtilen sorularımın Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı Sayın Murat KURUM tarafından yazılı olarak cevaplandırılmasını saygılarımla arz ederim. Geçtiğimiz ağustos ayında Bayraklı ve Karşıyaka sahillerinde alg patlaması ve balık ölümleri yaşanmış, kötü koku her yere yayılmıştır. Son zamanlarda ise İzmir Körfezi'nde sıklıkla ortaya çıkan ve halk arasında "deniz marulu' olarak da bilinen algler yeniden artış göstermiştir. Daha önce defalarca Bostanlı ve Karşıyaka kıyılarında da görülen deniz marulu, yüzlerce çeşit canlı türüne ev sahipliği yapan Çakalburnu Dalyanı'nın bir noktasında deniz yüzeyini kaplamıştır. İzmir Körfezi'ni temizleme politikasında sınıfta kalınmış, yapılan çalışmalarla ancak kuru . gayretle çarık.eskitilmiştir. Körfez ekosisteminin ekolojik dengesi bozulana kadar müdahale edilmeyen İzmir, kaderine terk edilmiştir. Bu çerçevede: 1. Marmara Denizi'nde yaşanan müsilaj tecrübesinden sonra İzmir'deki kirlilik için neden önlem alınmamıştır? 2. 2023/3 sayılı "Gemi Kaynaklı Deniz Kirliliği Denetimi Yetkisinin Devri" hakkındaki Genelgeyle, Antalya ve Mersin Büyükşehir Belediye Başkanlıklarına yetki devre yapılmışken, İzmir Büyükşehir Belediyesi'nin, körfeze deşarj yapan işletmelerin ve deniz kirliliğine neden olan gemilerin denetlenmesine ilişkin yetki talebi neden geri çevrilmiştir? Te: 03124206041 Adres: TBMM Halkla İlişkiler Binası 1. Kar Oda No: D104 İzmir Milletvekili 1 13 0) Milli Eğitim, Kültür, Gençlik ve Spor Komisyonu Üyesi 3. İzmir Çevre Şehircilik İl Müdürlüğü 2024 yılında hangi fabrikaya, kurum veya kuruluşa ne kadar ceza kesmiştir? Kesilen cezalar içindeki Büyükşehir'in rolü 2019 yılından bu zamana kadar ne olmuştur? Bu verilerin kamuoyu ile paylaşılacak mıdır? 4. Bakanlığınız ve İzmir Büyükşehir Belediyesi arasında yetki kargaşası yaşandığı, kirliliğin siyasi malzemeye ve ranta dönüştürüldüğü iddiaları doğru mudur? Bu konuda sorumluluk alması gereken iki kurumdan biri olarak Bakanlığınız, İzmir Büyükşehir Belediyesi?yle iş birliğine gidecek midir? Te: 03124206041 Adres: TBMM Halkla İlişkiler Binası 1. Kar Oda No: D104 ## Bakanlığın cevabı Milletvekillerimiz tarafından şahsıma yöneltilen ve ilişik listede; TBMM Esas numaraları söz konusu önergelerde yer alan ve konuları belirtilen yazılı soru önergeleri incelenmiş olup, hususlara ilişkin cevaplarımız ekte sunulmuştur. Bilgilerinizi ve gereğini arz ederim. -Dosya (1 Takım) Mustafa Kemal Mahallesi Eskişehir Devlet Yolu (Dumlupınar Bulvarı) 9. km. No: 278 Çankaya / Ankara İrtibat: Şube Müdürü-Haydar DEMİRER Tel: 410 14 57 SAYIN HÜSMEN KIRKPINAR'IN a, TBMM 7/24305 ESAS SAYILI çi | İyte5 İK YAZILI SORU ÖNERGESİNE İLİŞKİN SORULAR VE CEVAPLARI SORULAR 1. Marmara Denizi'nde yaşanan müsilaj tecrübesinden sonra İzmir'deki kirlilik için neden önlem alınmamıştır? 2) 2023/3 sayılı "Gemi Kaynaklı Deniz Kirliliği Denetimi Yetkisinin Devri" hakkındaki Genelgeyle, Antalya ve Mersin Büyükşehir Belediye Başkanlıklarına yetki devre yapılmışken, İzmir Büyükşehir Belediyesi'nin, körfeze deşarj yapan işletmelerin ve deniz kirliliğine neden olan gemilerin denetlenmesine ilişkin yetki talebi neden geri çevrilmiştir? 3) İzmir Çevre Şehircilik İl Müdürlüğü 2024 yılında hangi fabrikaya, kurum veya kuruluşa ne kadar ceza kesmiştir? Kesilen cezalar içindeki Büyükşehir'in rolü. 2019 yılından bu zamana kadar ne olmuştur? Bu verilerin kamuoyu ile paylaşılacak mıdır? 4) Bakanlığınız ve İzmir Büyükşehir Belediyesi arasında yetki kargaşası yaşandığı, kirliliğin siyasi malzemeye ve ranta dönüştürüldüğü iddiaları doğru mudur? Bu konuda sorumluluk alması gereken iki kurumdan biri olarak Bakanlığınız, İzmir Büyükşehir Belediyesi'yle iş birliğine gidecek midir? CEVAPLAR 1,4) İzmir Körfezi; biyolojik çeşitliliği, su ürünleri kaynakları ve ekosistem hizmetleri açısından büyük • Öneme sahip bir alan olup, bölgedeki kentsel, endüstriyel ve tarımsal faaliyetlerden kaynaklanan kirleticilerin baskısı altındadır. İzmir Körfezi'nin kapalı bir körfez oluşu, akıntıların düşük ve su kalış süresinin uzun olmasından kaynaklı hassas bir ekosisteme sahiptir. Bu nedenle ilgili tüm kurum ve kuruluşların gerekli tüm önlemleri almaması nedeniyle çevre kirliliği sorunu yaşanmaktadır. İzmir İç Körfez'de yaşanan çevre kirliliği ile mücadelede gereken adımları atmak üzere Bakanlığımız başkanlığında akademisyenler, ilgili Belediye Başkanları, kamu kurum ve kuruluşları, STK ve oda temsilcilerinin katılımıyla 5 Eylül 2024 tarihinde İzmir İlinde Koordinasyon Kurulu toplantısı gerçekleştirilmiştir. Toplantının sonucu olarak bölgede çevre kirliliğinin giderilmesi için acil eylem planının hazırlanması kararlaştırılmıştır. Bu kapsamda özellikle bölgedeki üniversiteler başta olmak üzere konusunda uzman 35 bilim insanının katılımı ile "İzmir Körfezi Bilim Kurulu" oluşturulmuştur. Bilim Kurulunca saha çalışması ve yapılan toplantılar neticesinde Atıksu Altyapısı ve Derelerin İyileştirilmesi, Denizel Ekosistemin Değerlendirilmesi ve İyileştirilmesi ile İklim Değişikliği ve Modelleme Çözümlerine yönelik öneriler getirilmiştir. Bu kapsamda, ilgili kurumların görev yetki ve sorumlulukları çerçevesinde mevcut çevresel altyapı ile Körfeze gelen kirliliğin azaltılmasını sağlayacak çalışmalar ile orta ve uzun vadeli plana temel teşkil edecek çalışmaların başlatılmasını içeren 15 maddelik "İzmir Körfezi Acil ve Kısa Vadeli Eylem Planı" hazırlanmış ve 07.10.2024 tarihinde gerçekleştirilen toplantı sonucunda kamuoyu ile paylaşılmıştır. Eylem Planı çerçevesinde yürütülen faaliyetler Bakanlığımızca takip edilmektedir. 2) 2872 Sayılı Çevre Kanunu'nun "Denetim, bilgi verme ve bildirim yükümlülüğü" başlıklı 12 nci maddesinde, "Bu Kanun hükümlerine uyulup uyulmadığını denetleme yetkisi Bakanlığa aittir. Gerektiğinde bu yetki, Bakanlıkça; il özel idarelerine, çevre denetim birimlerini kuran belediye başkanlıklarına, Denizcilik Müsteşarlığına, Türkiye Çevre Ajansına, Emniyet Genel Müdürlüğüne, Jandarma Genel Komutanlığına ve Sahil Güvenlik Komutanlığına devredilir. Denetimler, Bakanlığın belirlediği denetim usül ve esasları çerçevesinde yapılır." hükmü yer almaktadır. Söz konusu hüküm kapsamında Gürültü, Isınmadan Kaynaklı Hava Kirliliği, Hafriyat, Bitkisel Atık Yağ, Gemi Kaynaklı Deniz Kirliliği konularında yetki devirleri yapılmış, ancak bu konularda yetki devri yapılmasına ilişkin hususlar ikincil mevzuatla düzenlenmiştir. Su Kirliliği Kontrolü Yönetmeliği'nin "Denetim" başlıklı 51 inci maddesinde yer alan Su Kirliliği Kontrolü "Alıcı ortama her türlü atıksu deşarj denetiminde Çevre Kanunu ve (Değişik ibare:RG17/12/2022-32046) I sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin altıncı kısmının dördüncü bölümü uyarınca Bakanlık yetkilidir. Bu yetki taşrada (Değişik ibare:RG-17/12/2022-32046) Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüklerince kullanılır. Büyükşehirlere içme ve kullanma suyu emin edilen kıta içi yüzeysel su kaynakları havzalarındaki denetim Jaaliyetlerinden 2560 sayılı Kanun çerçevesinde Büyükşehir Belediyeleri sorumludur. Alıcı ortama atıksu deşarjı olan kurum, kuruluş ve işletmeler için çevre izin belgesi ile derin deniz deşarjı olan kurum, kuruluş ve işletmeler için çevre izin belgesinde belirtilen hükümlere uyulup uyulmadığının denetiminden; Ek-1 listesinde belirtilen işletmeler için Bakanlık, Ek-2 listesinde belirtilen işletmeler için Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğü sorumludur." hükümlerine istinaden, büyükşehir belediyelerince içme ve kullanma suyu temin edilen kaynakların havzaları haricinde, alıcı ortamlara doğrudan atıksu deşarjı olan kuruluşlar için denetim yetkisinin Bakanlığa ait olduğu belirtilmiştir. Bu itibarla; anılan yönetmelik hükmü gereğince alıcı ortamlara doğrudan atıksu deşarjı olan kuruluşlar için denetim yetkisinin devredilmesine ilişkin ikincil mevzuat düzenlemesi bulunmamaktadır. Bakanlığımız tarafından ikincil bir mevzuat düzenlenmesi halinde atıksu konusunda yetki devri yapılmasına bir engel bulunmamakta olup; belediyelerin atıksu konusunda Bakanlığa karşı kendi yükümlülükleri de bulunması nedeniyle yetki devri yapılmasının uygun olmayacağı değerlendirilmiştir. 3) Bakanlığımız merkez ve taşra teşkilatında görevli denetim personelleri tarafından, sanayi ve endüstri kuruluşları, gemi sökümü yapılan işletmeler de dahil olmak üzere, su kirliliğinin önlenmesi ve su kalitesinin korunması amacıyla ülke çapında 2872 sayılı Çevre Kanunu ve bu Kanuna istinaden yayımlanan yönetmelikler hükümleri kapsamına giren her türlü kirlilik kaynağı, ihlal, tesis ve faaliyetler ani, birleşik ve şikâyet üzerine denetlenmektedir. Yapılan denetimlerde Çevre Mevzuatında belirtilen usul ve esaslara aykırı faaliyet gösterdiği tespit edilen işletmelere 2872 sayılı Çevre Kanunu'nun 20 nci maddesi uyarınca idari para cezası uygulanmakta, ayrıca çevre ve insan sağlığı için tehlike yaratan işletmelerin faaliyeti ise 15 nci maddesi kapsamında kısmen veya tamamen, süreli veya süresiz olarak durdurulmaktadır. 2019 yılından günümüze kadar İzmir İlinde Bakanlığımız ve İl Müdürlüğümüz tarafından 24.206 çevre denetimi gerçekleştirilmiş olup; 2872 sayılı Çevre Kanununa aykırı faaliyet gösteren işletmelere 311.368.171 TL idari para cezası uygulanmıştır. 2024 yılında; İzmir İlinde toplam 4.688 adet çevre denetimi gerçekleştirilmiş olup, bu denetimlerden çevre kirliliğine neden olan 206 işletmeye 119.521.881 TL idari para cezası uygulanmış ve 23 işletmeye faaliyet durdurma kararı verilmiştir. Söz konusu denetimlerin 188 adedi İzmir Büyükşehir Başkanlığı ve Arıtma Tesislerine yapılmış olup, 17 tanesine çevre kirliliğine sebep olduğu için 16.650.873 TL idari para cezası uygulanmış ve | tesisin faaliyeti durdurulmuştur. --- **Kaynak gösterme:** Hüsmen Kırkpınar (İYİ Parti, İzmir). “İzmir Körfezi'nde kirliliğe neden olan işletmelerin denetlenmesine ilişkin”. TBMM 28. Dönem yazılı soru önergesi 7/24305, 13 Şubat 2025. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-24305-izmir-korfezi-nde-kirlilige-neden-olan-isletmelerin-denetlenmesine-iliskin (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/3dffd5e9-38fb-4832-ad42-0195017f16a4 Vekilpedia, TBMM’nin kamuya açık kayıtlarını derleyen bağımsız bir arşivdir; TBMM’nin resmî sitesi değildir ve yorum yapmaz.