# Anadilde eğitim ile dil çeşitliliğinin korunması adına yürütülen çalışmalara ilişkin - **Tür:** Yazılı soru önergesi (TBMM 28. Dönem) - **Esas no:** 7/24758 - **Veren:** Gülderen Varli (DEM Parti, Van) - **Muhatap:** Millî Eğitim Bakanlığı (Yusuf Tekin) - **Veriliş tarihi:** 24 Şubat 2025 - **Durum:** TBMM’nin kaydına göre süresi geçtikten sonra cevaplandı (verilişinden 31 gün sonra, 27 Mart 2025) - **TBMM kaydı:** https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/7f8fa5e2-1a58-4588-b7e8-01954102fa03 - **Vekilpedia:** https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-24758-anadilde-egitim-ile-dil-cesitliliginin-korunmasi-adina-yurutulen-calismalara-iliskin > Gülderen Varli (DEM Parti), 24 Şubat 2025 tarihinde 7/24758 esas numaralı yazılı soru önergesi verdi; muhatap: Millî Eğitim Bakanlığı. TBMM’nin kaydına göre süresi geçtikten sonra cevaplandı (verilişinden 31 gün sonra, 27 Mart 2025). ## Önerge metni Aşağıdaki sorularımın Milli Eğitim Bakanı Yusuf TEKİN tarafından Anayasa'nın 98'inci ve TBMM İçtüzüğü 'nün 96'ıncı ve 99'uncu maddeleri gereğince yazılı olarak cevaplandırılmasını arz ederim. Güldörfen V İ Van Milletvekili Yurttaşların kendi dillerinde konuşma, eğitim alma, yaşamlarını ve kültürlerini devam ettirmeleri haktır. Dilsel ve kültürel çoğulculuk ile toplumların barış içinde bir arada ve özgürce yaşama koşulları sağlanabilmelidir. 17 Kasım 1999 tarihinde 21 Şubat*ı Birleşmiş Milletler Eğitim, Bilim ve Kültür Örgütü (UNESCO) tarafından "Uluslararası Anadili Günü" olarak kabul edilmiştir. Bugün, dillerin çeşitliliği ve korunması açısından büyük önem taşımakta olup, özellikle kaybolma tehlikesi altında bulunan dillerin yaşatılması ve korunması yönünde bir farkındalık yaratmayı amaçlamaktadır. Kaybolma tehlikesi yaşayan dillerin sayısı yıllar geçtikçe artarken bu dillerin korunmasına ilişkin alınan önlemler yeterli gelmemektedir. Alınmayan önlemler ve yapılmayan çalışmalarla her geçen yıl bu dillerin kullanımı daha da azalmaktadır. Alınmayan önlemlerin yanında bir de yapılan engelleme, yok sayma politikaları ve kamusal alanda kullanımlarının yasaklanmasıdır. Türkiye'de başta Kürtçe olmak üzere, birçok farklı dilin kamusal kullanımı. engellenmektedir. Türkiye'de konuşulan diller arasında yer alan Kürtçe, tarihsel olarak çeşitli baskılar ve asimilasyon politikalarına maruz kalmış; eğitim, medya ve kamusal alanda kullanımına yönelik kısıtlamalar uygulanmıştır. Anadilinde eğitim hakkı, evrensel insan hakları bağlamında kabul edilmiş bir hak olmasına rağmen, Kürtçe başta olmak üzere birçok dil halen resmi statüden yoksun olup, kamu hizmetlerinde ve eğitimde yeterince yer almamaktadır. UNESCO'nun "Tehlike Altındaki Diller Atlası"nda da Kürtçenin bazı lehçeleri kaybolma tehlikesiyle karşı karşıya olduğu bilinmektedir. Rİ Yurttaşların anadilde eğitim görme ve hizmet alma talebi görmezden gelinmektedir. Meclis'te, kamu kurumlarda, hizmet alanlarında, eğitimde kendi anadilini kullanamayan Kürt halkı her gün baskı ve engellemelere maruz kalmaktadır. Kürt kültürüne ve diline yönelik saldırı ve yasaklar sistematik hal almış durumdadır. Kürtçe tiyatro, sinema, konser gibi benzeri kültürel etkinliklerin yasaklanması ve Kürtçe yayın organlarının engellenmesi, Kürtçe kitapların ve Kürt yazarların kitaplarının toplatılması, düğünlere düzenlenen polis baskınları ve bu etkinliklerdeki kıyafet ya da şarkılar üzerinden yapılan tutuklamalar. Kısaca Kürt halkının kültürel zenginliği baskı altında ve hedef alınmış durumdadır. Kürtçe konuşan bireylerin ırkçı saldırılara uğraması ve Kürt dilini yaşatmaya çalışan kurumların baskı altına alınması, yalnızca bireysel haklara değil, toplumsal bir kimliğe yönelikte tehditler bulunmaktadır. Bu saldırıların amacı, sadece bir dile veya kültüre değil, çok sesli ve çok renkli bir toplumun temel değerlerine yapılmış müdahalelerdir. Mesele Kürt ve Kürtçe olunca haber yazan gazetecilerin haberleri suç sayılmakta, inşaat işçileri saldırıya maruz kalmakta, futbolcu ve taraftarlar hedef alınıp darp edilmekte ve kayyım politikalarıyla, yerelde kültürel çalışmalar, toplumsal ve tarihsel hafıza hedef alınmaktadır. Bu bağlamda; 1. Türkiye'de kaybolma tehlikesiyle karşı karşıya olan dillerin korunmasına yönelik yürütülen bir çalışma var mıdır? Eğer varsa, bu çalışmaların kapsamı ve içeriği nedir? 2. Türkiye'de, farklı anadillerde eğitim hakkının genişletilmesine yönelik herhangi bir planlama yapılmakta mıdır? Bu doğrultuda, Kürtçenin eğitim dili olarak tanınması hususunda bir çalışma yürütülmekte midir? 3. Kamusal hizmetlerde, mahkemelerde ve resmi işlemlerde vatandaşların anadillerinde hizmet alabilmesi için bakanlığınız tarafından görevlendirilen personel sayısı kaçtır? 4. Türkiye'de dil çeşitliliğinin korunması ve geliştirilmesi adına kamu kurumları tarafından Kürtçe başta olmak üzere farklı dillerde yayın, eğitim ve materyal hazırlanmasına yönelik projeler var mıdır? Varsa bunların detayları nelerdir? 5. Türkiye'de Kürtçeye yönelik baskı ve asimilasyon politikalarına ilişkin tarihsel süreçte yaşanan olumsuzlukları gidermek adına bakanlığınız tarafından herhangi bir telafi edici veya destekleyici politika geliştirmesi düşünülmekte midir? 6. Bakanlığınız tarafından sunulan kamusal hizmetlerde Türkçe dışında başka hangi dillerde hizmet verilmektedir? Türkçe dışında farklı dillerde verilen hizmetlerde Kürtçe var mıdır? 7. Bakanlığınız ya da bağlı kamu kuruluşlarında Türkçe dışında farklı dilde hizmet verilmesi için farklı dil bilme zorunluluğu olan bölüm ya da istihdam edilen personel sayısı kaçtır? 8. Bakanlığınız tarafından "Yaşayan Diller ve Lehçeler? için 2021 yılında 3, 2022 yılında 3, 2023 yılında 50, 2024 yılında 10 öğretmen ataması yapılmasının gerekçesi nelerdir? Kürtçe öğretmenlik yapan öğretmenlerin mobinge maruz kaldığı iddiaları doğru mu? Doğru ise bakanlığınızın buna dair aldığı önlemler nelerdir? ## Bakanlığın cevabı ?)2Yy75$ İlgi : a) 03/03/2025 tarihli ve E-43452547-120.07.04-1591015 sayılı yazınız. ?/2y735? b) 03/03/2025 tarihli ve E-43452547-120.07.04-1591250 sayılı yazınız. 7/2,7€ c) 05/03/2025 tarihli ve E-43452547-120.07.04-1592895 sayılı yazınız. 7/2y962 ç) 07/03/2025 tarihli ve E-43452547-120.07.04-1594399 sayılı yazınız. 2/0476y-276 d) 11/03/2025 tarihli ve E-43452547-120.07.04-1595879 sayılı yazınız. #H243u2 ?/2Y10UU Bakanlığımıza İlgi (a-b-c-ç-d)'de kayıtlı yazıyla iletilen Mersin Milletvekili Perihan KOCA"'nın 7124334, Afyonkarahisar Milletvekili Hakan Şeref OLGUN'un 7/24440, İstanbul Milletvekili Suat ÖZÇAĞDAŞ"ın 7/24606, Muş Milletvekili Sümeyye BOZ'un 7/24609, Ağrı Milletvekili Nejla DEMİR'in 7124755, Van Milletvekili Gülderen VARLİ'nin 7/24758, Şanlıurfa Milletvekili Mahmut TANAL"ın 7124760, Trabzon Milletvekili Sibel SUİÇMEZ"in 7/24762, Antalya Milletvekili Aykut KAYA'nın 7/24764, Burdur Milletvekili İzzet AKBULUT'un 7/24765 ile Uşak Milletvekili Ali KARAOBA'nın 7/24842 ve 7/24844 esas numaralı yazılı soru önergeleri incelenmiş olup konuya ilişkin bilgiler Ek'te sunulmuştur. 7/2Y3S$ Gu 120 MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞI 00 EĞİTİMİN Strateji Geliştirme Başkanlığı ey YÜZYILI YAZILI SORU ÖNERGESİNE İLİŞKİN BİLGİ Türkiye Cumhuriyeti Devleti'nin tüm kamu kurumlarında olduğu gibi Bakanlığımızın ilgili birimlerince sunulan kamu hizmetlerinin tamamı, Anayasa'nın "Devletin bütünlüğü, resmi dili, bayrağı, milli marşı ve başkenti" başlıklı 3. maddesinin birinci fıkrasında yer alan "Türkiye Devleti, ülkesi ve milletiyle bölünmez bir bütündür. Dili Türkçedir. " hükmü gereğince Türkçe olarak sunulmaktadır. Bakanlığımızca sunulan eğitim öğretim hizmetlerinin çerçevesi; Türkiye Cumhuriyeti Anayasası'nın 42. maddesinde yer alan "Türkçe'den başka hiçbir dil, eğilim ve öğretim kurumlarında Türk vatandaşlarına ana dilleri olarak okutulamaz ve öğretilemez. " hükmü, Anayasa'nın eğitim hakkını düzenleyen maddelerinin yanı sıra 1739 sayılı Milli Eğitim Temel Kanunu ve ilgili mevzuat hükümleri ile çizilmiştir. Bununla birlikte; Bakanlığımızın üyesi olduğu çeşitli uluslararası kurum ve kuruluşlar (Eurydice vb.), öğretim programlarına bağlı olarak yapılandırılmış özel program ve proje uygulayan okullar, uluslararası anlaşmalar çerçevesinde faaliyet yürüten eğitim kurumları (yabancı okulları vb.), bağlı birimlerce yürütülen ulusal ve uluslararası projeler, ilgili birimlerce ulusal ve uluslararası veri paylaşımı kapsamında hazırlanan çeşitli yayınlar (istatistiki bilgiler vb.), yaygın dil olan İngilizce olarak da sunulmaktadır. Öte yandan İlköğretim Kurumları (İlkokul ve Ortaokul) Haftalık Ders Çizelgesi'nde yer alan ve öğrencilerin ortaokul kademesinde tüm sınıf düzeylerinde haftalık 2 ders saati, İmam Hatip Ortaokulu Haftalık Ders Çizelgesi'nde ise 5, 6 ve 7. sınıf düzeylerinde 1; 8. sınıf düzeyinde ise 1 veya 2 ders saati olarak seçebildikleri yaşayan diller ve lehçeler dersine ilişkin öğretim programları, Bakanlığımıza bağlı resmi eğitim öğretim kurumlarında Talim ve Terbiye Kurulunun ilgili kararları doğrultusunda 2012-2013 eğitim öğretim yılından itibaren uygulanmaktadır. 2024-2025 eğitim öğretim yılı için yaşayan diller lehçeler dersinde seçilen diller ve lehçeler: Abazaca, Boşnakça, Gürcüce, Kiril Alfabesi Esaslı Adiğece, Kurmancca, Latin Alfabesi Esaslı Adiğece, Lazca ve Zazaca'dır. Eğitim kurumlarının öğretmen ihtiyacı; 2 sayılı Genel Kadro ve Usulü Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi'nin "Açıktan ve nakil suretiyle atama sayıları" başlıklı 1 1'inci maddesi uyarınca 2016 yılından itibaren Bakanlığımıza tahsis edilen öğretmen kadroları çerçevesinde, sözleşmeli öğretmen istihdamı ile karşılanmaktadır. Öğretmen kontenjanları belirlenirken, Bakanlığımız tarafından uygulanan eğitim politikaları da dikkate alınarak, ülke genelinde alanlar bazında öğretmen ihtiyacının toplam öğretmen ihtiyacına oranı dikkate alınmaktadır. Bu kapsamda, Milli Eğitim Bakanlığı 2023 yılında Yaşayan Diller ve Lehçeler (Kurmançi) alanında 39, Yaşayan Diller ve Lehçeler (Zazaki) alanında 18, 2024 yılında ise Yaşayan Diller ve Lehçeler (Kurmançi) alanında 6, Yaşayan Diller ve Lehçeler (Zazaki) alanında 4 öğretmenin ataması yapılmıştır. --- **Kaynak gösterme:** Gülderen Varli (DEM Parti, Van). “Anadilde eğitim ile dil çeşitliliğinin korunması adına yürütülen çalışmalara ilişkin”. TBMM 28. Dönem yazılı soru önergesi 7/24758, 24 Şubat 2025. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-24758-anadilde-egitim-ile-dil-cesitliliginin-korunmasi-adina-yurutulen-calismalara-iliskin (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/7f8fa5e2-1a58-4588-b7e8-01954102fa03 Vekilpedia, TBMM’nin kamuya açık kayıtlarını derleyen bağımsız bir arşivdir; TBMM’nin resmî sitesi değildir ve yorum yapmaz.