# Yeraltı su kaynaklarının korunmasına yönelik çalışmalara ilişkin - **Tür:** Yazılı soru önergesi (TBMM 28. Dönem) - **Esas no:** 7/24865 - **Veren:** Evrim Karakoz (CHP, Aydın) - **Muhatap:** Tarım ve Orman Bakanlığı (İbrahim Yumaklı) - **Veriliş tarihi:** 5 Mart 2025 - **Durum:** TBMM’nin kaydına göre süresi geçtikten sonra cevaplandı (verilişinden 182 gün sonra, 3 Eylül 2025) - **TBMM kaydı:** https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/3fbaedb6-fafe-4f6f-bfbd-01956a468405 - **Vekilpedia:** https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-24865-yeralti-su-kaynaklarinin-korunmasina-yonelik-calismalara-iliskin > Evrim Karakoz (CHP), 5 Mart 2025 tarihinde 7/24865 esas numaralı yazılı soru önergesi verdi; muhatap: Tarım ve Orman Bakanlığı. TBMM’nin kaydına göre süresi geçtikten sonra cevaplandı (verilişinden 182 gün sonra, 3 Eylül 2025). ## Önerge metni Aşağıdaki sorularımın Tarım ve Orman Bakanı İbrahim Yumaklı tarafından Anayasanın 98. ve TBMM içtüzüğünün 96. Maddelerine göre yazılı olarak yanıtlandırmasını dilerim. Küresel ısınma ve iklim değişikliği ülkemizi olumsuz yönde etkilerken, iki tarım ve su yönetim politikaları da birçok su havzasında hem su verimliliğini düşürmüş hem de yeraltı sularının daha fazla kullanılmasına neden olmuştur. Sulak alanların ve su havzalarının kontrol altına alınması su kaynaklarının etkin bir şekilde korunması, geliştirilmesi ve kullanılması, havza yönetim planlarıyla mümkün olmaktadır. Bu da ancak ulusal ölçekte yapılan çalışmalarla mümkündür. Yeraltı su kaynakları hem tarımsal sulama hem de içme suyu açısından büyük önem taşımaktadır. Ancak, su kuyularının kontrolsüz açılması ve aşırı kullanımı, yeraltı sularında ciddi azalmalara ve ekosistem dengesinde bozulmalara yol açmaktadır. Bu Bağlamda; 1. Ülkemizde ki Akdeniz Suları, Ege Bölgesi Suları, Menderes Suları, Marmara Suları, Karadeniz Suları, Ergene, Gediz, Dicle ve Fırat Havzası, Göller Bölgesi ve Van Gölü Kapalı Havzalarının korunması için hangi çalışmalar yapılmaktadır? Adı geçen bu havzalardan hangileri özelliklerini kısmen veya tamamen kaybetmiştir? 2. Gelişmiş ülkeler yeraltı sularını mümkün mertebe kullanmaktan imtina ederken ve korurken, siz bakanlık olarak yeraltı sularının aşırı kullanımının önüne geçmek için hangi düzenlemeleri yaptınız ya da hangi düzenlemelerin yapılması için diğer bakanlıklarla işbirliği yaptınız? 3. Tarımsal sulama da suyun kapalı borularla aktarılması ve en uygun sulama sistemine göre planlama yapılması için hangi tedbirleri alıyorsunuz? Ayrıca, sanayi ve yerleşim alanlarından kaynaklanan kirleticilerin su havzalarına ulaşmasını engellemek için yapılan çalışmalar nelerdir? ## Bakanlığın cevabı İklim değişikliğinin etkilerinin yoğun olarak hissedileceği Akdeniz iklim kuşağında yer alan ülkemizde büyüyen ekonomi ve artan üretimle tarımda, sanayide, enerjide, turizmde ve daha birçok sektörde suya olan ihtiyaç artmaktadır. Bakanlığımızca 2016 yılında tamamlanan "İklim Değişikliğinin Su Kaynaklarına Etkisi Projesi" ile iklim değişikliğinin tüm havzalarda yüzey ve yer altı sularına muhtemel etkisi tespit edilmiş ve gerekli uyum faaliyetleri belirlenmiştir. Ulusal su verimliliği hedeflerinin ve stratejilerinin ortaya konulduğu "Değişen İklime Uyum Çerçevesinde Su Verimliliği Strateji Belgesi ve Eylem Planı (2023-2033)" hazırlanmıştır. Planda, sektörel ve bireysel su kullanımlarında hedefler, stratejiler, eylemler ve sorumlu kurumlar belirlenmiştir. Ayrıca plan kapsamında tarımsal su kullanım verimliliğini artıran uygulamaların yaygınlaştırılmasıyla mevcut durumda 9050 olan sulama randımanının 2030 yılına kadar 9060, 2050 yılına kadar 9665 seviyesine yükseltilmesi hedeflenmektedir. Bahse konu Eylem Planı ile sadece insanların değil, ekosistem duyarlılığı ile tüm canlıların gereksinimlerini dikkate alacak şekilde başta tarım, sanayi ve hane halkı kullanımları olmak üzere tüm sektörlerde suyun akılcı, paylaşımcı, hakkaniyetli, verimli ve etkin şekilde kullanılması hedeflenmektedir. Söz konusu eylemlerin uygulanmasıyla 2033 yılına kadar; e Mevcut durumda 9032 olan (ülke ortalaması) içme suyu temin ve dağıtım sistemlerindeki su kayıplarının 9025 seviyesine indirilmesi, e Mevcut durumda 9650 civarında olan tarımsal sulama randımanının 9460 seviyelerine yükseltilmesi, e Sanayide temiz üretim tekniklerinin ve su verimliliği tedbirlerinin uygulanması ile 9030'ye varan oranlarda su kazanımı sağlanması ve Mevcut durumda 150 litre olan bireysel günlük su kullanımının 120 litre seviyesine indirilmesi hedeflenmektedir. Bulunduğumuz yüzyıl için yapılan iklim etki değerlendirmeleri, artan sıcaklıklar ve değişen yağış rejimi neticesinde tarımsal sulama, endüstri, kentsel ve turizm kullanımlarının hangi ölçüde artacağı ile ilgili olarak gelecek dönemlere ilişkin su ihtiyaçları projeksiyonları yapılmıştır. Ülkemizde tüm sektörlerde suyun verimli kullanılması ve su verimliliği konusunda toplumsal farkındalığın artırılması amacıyla 31.01.2023 tarihinde "Ulusal Su Verimliliği Seferberliği" başlatılmıştır. Seferberlik kapsamında kentsel, endüstriyel ve tarımsal su verimliliğinin sağlanmasına ilişkin rehber dokümanlar hazırlanmış olup www.suverimliligi.gov.tr adresinden dokümanlara ulaşılabilmektedir. Tüm sektörlerde su verimliliği bilincinin oluşturulması ve farkındalık oluşturulması maksadıyla ülke genelinde eğitim çalışmaları yürütülmektedir. Suyun verimli kullanılmasına ilişkin afişler ve reklam panoları hazırlanmış olup halkın farkındalığının sağlanması maksadıyla ortak alanlarda sergilenmeye başlanılmıştır. Su verimliliği seferberliğinin uygulanmasına yönelik 27.12.2024 tarihli ve 32765 sayılı Resmi TARIM VE ORMAN BAKANLIĞI Strateji Geliştirme Başkanlığı Gazete'de "Su Verimliliği Yönetmeliği" yayımlanmıştır. Mezkur Yönetmelik ile sektörel su kullanımlarının izlenmesi, kayıt altına alınması, orantısız su kullanımlarının ve su kayıplarının azaltılması, ekosistemlerin ve su kaynaklarının korunarak her türlü su kullanımında verimliliğin sağlanması hedeflenmektedir. Bakanlığımız Su Yönetimi Genel Müdürlüğünce çevre, içme suyu, tarım, sanayi, hayvancılık, turizm vb. sektörlerin adil ve dengeli su paylaşımını sağlamak aynı zamanda su kullanımından - elde edilecek faydayı en üst seviyeye çıkarmak amacıyla havza ve alt havza bazında Sektörel Su Tahsis Planları (SSTP) hazırlanmaktadır. Şu ana kadar Seyhan, Gediz, Küçük Menderes, Konya, Akarçay, Burdur, Batı Akdeniz, Kuzey Ege, Büyük Menderes olmak üzere 9 havzada SSTP tamamlanmış ve yayımlanmıştır. Taşkınların menfi etkilerinin asgari düzeye indirilebilmesi maksadıyla Bakanlığımız tarafından havza ölçeğinde suyun yayılım ve derinliğini gösteren "taşkın tehlike haritaları", tehlikenin risk açısından sınıflandırmasının yapıldığı "taşkın risk haritaları" ve risklerin bertaraf edilmesi için alınması gereken tedbirlerin yer aldığı "taşkın yönetim planları" hazırlanmaktadır. Ülkemizde 24 havzada taşkın yönetim planları hazırlanmış, Avrupa Birliği projesi olarak IPA-2 kapsamında yürütülen Meriç-Ergene Havzasının da tamamlanmasıyla ülkemizin tamamı taşkın yönetim planlarına kavuşmuş olacaktır. Su kirliliğinin önlenmesi ve azaltılması, yer üstü ve yer altı su kaynaklarının kalitesinin korunması, iyileştirilmesi ve miktar bakımından sürdürülebilir bir şekilde kullanılmasını sağlamak maksadıyla bütüncül havza yönetimi anlayışıyla nehir havza yönetim planları (NHYP) hazırlanmaktadır. e Havzadaki tüm su kütlelerinde iyi su durumuna ulaşılması maksadıyla alınması gerekli tüm tedbirler ve maliyetler ortaya konulmaktadır. Detaylı ekonomik analiz ve modelleme çalışmaları yapılarak önceliklendirilen söz konusu tedbirlerin uygulanmasından mesul kurum ve kuruluşlar ve uygulama dönemleri belirlenmektedir. Bahse konu tedbirler Bakanlığımız uhdesindeki "Ulusal Su Bilgi Sistemi" ile takip edilmektedir. Hâlihazırda 12 havzada (Meriç-Ergene, Kuzey Ege, Susurluk, Küçük Menderes, Gediz, Büyük Menderes, Batı Akdeniz, Burdur, Konya, Sakarya, Yeşilırmak ve Akarçay) çalışmalar tamamlanmış olup 7 havzada (Marmara, Antalya, Doğu Akdeniz, Batı Karadeniz, Doğu Karadeniz, Kızılırmak ve Seyhan) devam etmektedir. Kalan havzalara yönelik çalışmalar ise planlanmaktadır. Bununla birlikte Gediz Havzasındaki planlar tamamlanmış ve 04.05.2023 tarihli ve 32180 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan "Gediz Havzası Eylem Planı" 2023/10 sayılı Cumhurbaşkanlığı Genelgesi ile yürürlüğe girmiştir. Ayrıca, Ergene Havzası Koruma Eylem Planı (HKEP) hk. Başbakanlık Genelgesi 13 Haziran 2013 tarihinde yayımlanmış ve uygulamaları takip edilmektedir. Kapalı sistemlerle suyun iletilmesi ve dağıtılması, verimli ve modern yöntemlerle sulama yapılması, yağmur suyu ve kullanılmış suların tarımda yeniden kullanılması tarımsal sulama verimliliğini artıran uygulamaların başında gelmektedir. Söz konusu tedbirlerin uygulanmasına ilişkin olarak Bakanlığımızca; kapalı sulama sistemlerinin artırılmasına, tarla içi modem sulama sistemlerin kullanımına ilişkin destek verilmesine ve çiftçi eğitimlerine yönelik çalışmalara devam etmektedir. Ayrıca mevcut sulamaların rehabilitasyon faaliyetleri kapsamında borulu şebekeye dönüştürülme çalışmaları yürütülmektedir. İbrahim YUMAKLI Bakan --- **Kaynak gösterme:** Evrim Karakoz (CHP, Aydın). “Yeraltı su kaynaklarının korunmasına yönelik çalışmalara ilişkin”. TBMM 28. Dönem yazılı soru önergesi 7/24865, 5 Mart 2025. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-24865-yeralti-su-kaynaklarinin-korunmasina-yonelik-calismalara-iliskin (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/3fbaedb6-fafe-4f6f-bfbd-01956a468405 Vekilpedia, TBMM’nin kamuya açık kayıtlarını derleyen bağımsız bir arşivdir; TBMM’nin resmî sitesi değildir ve yorum yapmaz.