# Kamu kurumlarında istihdam edilen engelli bireylere ilişkin - **Tür:** Yazılı soru önergesi (TBMM 28. Dönem) - **Esas no:** 7/24951 - **Veren:** Ayten Kordu (DEM Parti, Tunceli) - **Muhatap:** Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı (Mahinur Özdemir Göktaş) - **Veriliş tarihi:** 6 Mart 2025 - **Durum:** TBMM’nin kaydına göre süresi geçtikten sonra cevaplandı (verilişinden 88 gün sonra, 2 Haziran 2025) - **TBMM kaydı:** https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/2b488cf8-ef79-40ad-9a64-01956fc50e0a - **Vekilpedia:** https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-24951-kamu-kurumlarinda-istihdam-edilen-engelli-bireylere-iliskin > Ayten Kordu (DEM Parti), 6 Mart 2025 tarihinde 7/24951 esas numaralı yazılı soru önergesi verdi; muhatap: Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı. TBMM’nin kaydına göre süresi geçtikten sonra cevaplandı (verilişinden 88 gün sonra, 2 Haziran 2025). ## Önerge metni Aşağıdaki sorularımın Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanı Mahinur ÖZDEMİR GÖKTAŞ tarafından Anayasa'nın 98'nci ve İçtüzüğün 99'ncu maddeleri gereğince yazılı olarak yanıtlandırılmasını arz ederim. Tunceli Engelli yurttaşların kamuda istihdamı, sosyal devlet anlayışının önemli bir parçasıdır. Ancak, engelli kotası kapsamında çalışan bireylerin cinsiyet dağılımı, engel türleri ve çalışma koşulları hakkında kamuoyunda yeterli veri bulunmamaktadır. Bu verilerin şeffaf bir şekilde paylaşılması, engellilerin istihdam politikalarının geliştirilmesi açısından büyük önem taşımaktadır. Engelli kadınların istihdamdaki durumu ve engel gruplarına göre çalışma oranları, engelliler için toplumsal cinsiyet eşitliği ve tüm engel durumlarının dahili bakımından kapsayıcı politikalar geliştirilmesi açısından kritik bir konudur. Bu Kapsamda; 1. 2025 yılı itibarıyla kamu kurumlarında engelli kotası kapsamında çalışan engelli bireylerin toplam sayısı kaçtır? 2. Kamu kurumlarında istihdam edilen engelli bireylerin cinsiyet dağılımı nasıldır? Engelli kadın çalışanların toplam engelli çalışanlar içindeki oranı nedir? 3. Engelli kotası kapsamında çalışan bireylerin engel türlerine (görme, işitme, bedensel, zihinsel vb.) göre dağılımı nedir? 4. Kamuda istihdam edilen engelli bireylerin çalıştıkları kadro ve pozisyonlara göre dağılımı nasıl şekillenmektedir? Engelli bireylerin yönetici pozisyonlarında görev alma oranı nedir? 5. Engelli kamu çalışanlarının çalışma koşullarının iyileştirilmesi ve engel türlerine uygun olarak daha erişilebilir çalışma ortamlarının oluşturulması için Bakanlığınız tarafından yürütülen güncel veya planlanan çalışmalar nelerdir? ## Bakanlığın cevabı İlgi (o :a)11.02.2025 tarihli ve 1581516 sayılı yazınız. b)12.03.2025 tarihli ve 1596918 sayılı yazınız. İlgi yazılar ekinde alınan Tunceli Milletvekili Sayın Ayten KORDU tarafından Bakanlığımıza yöneltilen 7/23298 ve 7/24951 Esas Numaralı yazılı soru önergelerine, Türkiye Büyük Millet Meclisi İçtüzüğünün 99 uncu maddesi uyarınca hazırlanan cevabi yazımız ekte sunulmuştur. Mahinur ÖZDEMİR GÖKTAŞ Bakan 1. 7/23298 Cevap Metni (3 Sayfa) 2. 724951 Cevap Metni (2 Sayfa) Telefon No:(312) 705 7330 & 7/2y954 Tunceli Milletvekili Sayın Ayten KORDU'ya Ait 7/24951 Esas Numaralı Yazılı Soru Önergesine İlişkin Cevap Metni Bakanlığımız engelli bireyler ve ailelerinin güçlendirilmesi ve yaşam standartlarının iyileştirilmesi amacıyla çalışmalar yürütmekte, engelli bireylerin istihdamına ve toplumsal hayata etkin olarak katılımına büyük önem vermektedir. 2025 Nisan ayı itibarıyla kamu kurum ve kuruluşlarında çalışan engelli birey sayısı 73.800"dir. Kamu kurum ve kuruluşlarında istihdam edilen engelli bireylerin 9668.02"si erkek olup 9031.98'si kadındır. Kamu kurum ve kuruluşlarında istihdam edilen engelli bireylerin engel gruplarına göre dağılımları; Bedensel(Ortopedik) 9623.04, Dil ve Konuşma "60.75, Görme 9616.45, İşitme 95.79, İşitme ve Konuşma 960.45, Zihinsel 96.17, Ruhsal ve Duygusal 904.06, Sınıflanamayan 9026.14, Süreğen(Kronik) 9017.15"tir. Kamu kurum ve kuruluşlarında çalışan 73 bin engelli birey yaklaşık 119 farklı unvan ile görev yapmaktadır. Engelli bireylerin en fazla görev yaptıkları unvanlar; Hizmetli 9623.44, Öğretmen 9019.77, Memur 9615.81, Veri Hazırlama ve Kontrol İşletmeni 9013.53 ve Bilgisayar İşletmeni W3.76'tir. Ayrıca engelli bireyler Daire Başkanı, Müdür, Müdür Yardımcısı ve Şube Müdürü vb. ünvanlarda yönetici pozisyonlarında da görev yapmaktadır. Ülkemizde engelli bireylerin çalışma hayatında işlerini yaparken ihtiyaç duydukların makul düzenlemelerin yapılması amacıyla mevzuatta gerekli tedbirler alınmış durumdadır. Bu kapsamda; 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu 53üncü maddesine göre yürürlüğe giren Engelli Kamu Personeli Seçme Sınavı ve Engellilerin Devlet Memurluğuna Alınmaları Hakkında Yönetmelik'in "İşyerlerinin engellilerin çalışma şartlarına göre düzenlenmesi" başlıklı 16 ncı maddesinde "Kamu kurum ve kuruluşları çalışma yerlerini ve eklentilerini, engellilerin erişilebilirliğine uygun duruma getirmek, engellilerin çalışmalarını kolaylaştıracak gerekli tedbirleri almak ve engellilerin görev yaptıkları kadronun gereği olan işleri yapabilmeleri için engel durumlarına göre gerek duyulan yardımcı ve destekleyici araç ve gereçleri temin etmek zorundadır." hükmüne yer verilmiştir. Bununla birlikte; çalışma ortamında engelli bireylerle sağlıklı iletişim kurulabilmesinin teşvik edilmesi, işyerine uyum konusunda alınabilecek tedbirlerin ele alınması ve işyerlerinde çalışan engelli bireylerin engellilik durumlarına göre yapılabilecek makul düzenlemelere ilişkin kamu kurumlarına yönelik eğitim seminerleri düzenlenmektedir. Bu kapsamda; I Kasım 2024 tarihinde tüm kamu kurumlarının personel birimleri temsilcilerine yönelik "Kamuda Kapsayıcı İstihdamın Teşvik Edilmesi Eğitim Semineri" düzenlenmiş olup süreç talepte bulunan kamu kurumlarına daha geniş katılımlı eğitimler düzenlenmesi şeklinde devam etmektedir. Bakanlığımız engelli bireylerin temel hak ve özgürlükleri başta olmak üzere erişilebilirlik ile ilgili ulusal politikaların belirlenmesi, mevzuatın hazırlanması ve bu politikaların hayata geçirilmesi için kurum ve kuruluşlar arasında koordinasyon ve iş birliğinin sağlanması ile yükümlü bir kurumdur. Erişilebilirliğin uygulanması tüm kurum ve kuruluşların görev ve sorumluluğundadır. Bu kapsamda "herkesin istediği her yere ve her hizmete, bağımsız ve güvenli olarak ulaşabilmesi ve bunları kullanabilmesi" olarak tanımlanan erişilebilirliğin sağlanması ve yaygınlaştırılması hususu yasal güvence altına alınmıştır. "Ulusal Erişilebilirlik Günü" konulu 2025/8 sayılı Cumhurbaşkanlığı Genelgesi, 16/5/2025 tarihinde Resmi Gazete'de yayımlanmıştır. İlgili Genelge uyarınca, erişilebilirlik logosunun kullanımının ve görünürlüğünün artırılması, erişilebilirliğin temel bir hak olduğu bilincinin geliştirilerek gündelik yaşamın doğal bir parçası haline getirilmesi, doğru uygulamaların yaygınlaştırılması, gelecek nesillerde sürdürülebilirliğinin sağlanması ve erişilebilirlik kültürünün oluşturulması amacıyla her yıl Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığının koordinasyonunda; 10-16 Mayıs Engelliler Haftası'nın son günü olan 16 Mayıs tarihinin "Ulusal Erişilebilirlik Günü" olarak kutlanması kararlaştırılmıştır. 5378 sayılı Engelliler Hakkında Kanunun geçici 2 nci maddesi ile kamu kullanımına açık binalar ve açık alanların erişilebilir hale getirilmesi zorunlu tutulmuş olup iş yerleri de bu kapsamda yer almaktadır. Anılan Kanunun geçici 2 nci ve 3 üncü maddeleri hükümlerine dayanılarak hazırlanan Erişilebilirlik İzleme ve Denetleme Yönetmeliği 20.07.2013 yılında yürürlüğe girmiştir. Yönetmeliğin amacı; umuma açık hizmet veren her türlü yapılar ve açık alanlar ile toplu taşıma araçlarında erişilebilirliğin izleme ve denetimini yapacak olan komisyonların teşkili, çalışma usul ve esasları ile idari para cezalarının uygulanmasına ve genel bütçeye gelir kaydedilen idari para cezası tutarlarının kullanımına ilişkin hususları belirlemektir. Denetimlerde, 2020/3 sayılı Erişilebilirlik İzleme ve Denetleme Formları Hakkında Genelge ekinde yer alan Erişilebilirlik İzleme ve Denetleme Formları kullanılmakta, komisyonlarca bina, açık alan ve toplu taşıma aracı için "Erişilebilirlik Belgesi" düzenlenmektedir. Söz konusu Formlardan Ek-1: Binalar İçin Erişilebilirlik İzleme ve Denetleme Formunda iş yerleri özelinde denetim ilkeleri ayrıca belirlenerek Tablo-1: Mağazalar, Bürolar ve Perakende Satış Yapan Yerler İçin Denetleme İlkeleri bölümü bulunmaktadır. Ülkemizde yapılı çevrenin planlanması, ruhsatlandırılması ve inşası ile ilgili temel mevzuat olan 3194 sayılı İmar Kanunu'nun ek 1 inci maddesinde ve uygulama yönetmeliği olan "Planlı Alanlar İmar Yönetmeliği"nde de erişilebilirliğin uygulanmasına yönelik amir hükümler yer almaktadır. Bakanlığımız tarafından erişilebilirlik ölçü ve ölçütlerinin daha ayrıntılı olarak Yönetmelikte yer alması için teknik metin oluşturulmuş ve Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı tarafından 01.07.2017 tarihinde Yönetmelik yayımlanmıştır. Bu Yönetmelikte yer alan erişilebilirlikle ilgili hükümler gereği, yeni tasarlanan tüm binalarda standarda uygunluk sağlanmak zorundadır. 2019 yılında yeni inşa edilecek binaların erişilebilir olarak tasarlanması ve inşa edilmesi için yine Bakanlığımızca teknik alt yapısı oluşturularak Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığına sunulan revizyon talebi Yapı Denetimi Uygulama Yönetmeliği"ne eklenmiştir. Mimar ve mühendislerin iş yerleri tasarımları da dahil tüm bina tasarımlarının ilk aşamasından son aşamasına kadar başvurabileceği, açıklayıcı metinlerin yanı sıra mimari çizimlerin üç boyutlu görseller ile desteklendiği, aynı zamanda akademisyenler için kaynak niteliğindeki Erişilebilirlik Kılavuzu yayımlanmıştır. Mevzuat kapsamında erişilebilirlik uygulamalarının geliştirilerek yaygınlaştırılmasına yönelik çalışmalara Bakanlığımızca devam edilmektedir. Mahinur ÖZDEMİR GÖKTAŞ Bakan --- **Kaynak gösterme:** Ayten Kordu (DEM Parti, Tunceli). “Kamu kurumlarında istihdam edilen engelli bireylere ilişkin”. TBMM 28. Dönem yazılı soru önergesi 7/24951, 6 Mart 2025. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-24951-kamu-kurumlarinda-istihdam-edilen-engelli-bireylere-iliskin (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/2b488cf8-ef79-40ad-9a64-01956fc50e0a Vekilpedia, TBMM’nin kamuya açık kayıtlarını derleyen bağımsız bir arşivdir; TBMM’nin resmî sitesi değildir ve yorum yapmaz.