# Aflatoksin ve pestisit tespit edilmesi sebebiyle ülkemize iade edilen tarım ürünlerine ilişkin - **Tür:** Yazılı soru önergesi (TBMM 28. Dönem) - **Esas no:** 7/25030 - **Veren:** Hüsmen Kırkpınar (İYİ Parti, İzmir) - **Muhatap:** Tarım ve Orman Bakanlığı (İbrahim Yumaklı) - **Veriliş tarihi:** 6 Mart 2025 - **Durum:** TBMM’nin kaydına göre süresi geçtikten sonra cevaplandı (verilişinden 243 gün sonra, 4 Kasım 2025) - **TBMM kaydı:** https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/bdd15b33-b25f-41f1-b765-019570618740 - **Vekilpedia:** https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-25030-aflatoksin-ve-pestisit-tespit-edilmesi-sebebiyle-ulkemize-iade-edilen-tarim-urunlerine-ili > Hüsmen Kırkpınar (İYİ Parti), 6 Mart 2025 tarihinde 7/25030 esas numaralı yazılı soru önergesi verdi; muhatap: Tarım ve Orman Bakanlığı. TBMM’nin kaydına göre süresi geçtikten sonra cevaplandı (verilişinden 243 gün sonra, 4 Kasım 2025). ## Önerge metni Aşağıda belirtilen sorularımın Tarım ve Orman Bakanı Sayın İbrahim YUMAKLI tarafından yazılı olarak cevaplandırılmasını saygılarımla arz ederim. — Mp —— İN Yurt dışına gönderilen yaş ürün ve kuru gıdalar; limit üstü pestisit, aflatoksin ve salmonella gibi sağlığı tehdit eden tarım ilacı ve bakteri kalıntıları yüzünden Türkiye'ye iade edilmektedir. Geri gönderilen ürünlerin akıbeti hakkında Bakanlığınızca yapılan işlemler kamuoyuyla şeffaf bir şekilde paylaşılmamakta, duyulan endişe ve kaygı giderek artmaktadır. Sağlıklı gıdaya erişim herkesin hakkıdır. Bu bilgiler doğrultusunda: 1. Hangi ülkelere yapılan ihracat ürünlerinden iade talepleri alınmıştır? İade edilen yaş ve kuru gıdalar nelerdir, ne kadarı geri dönmüştür? 2. 2024 yılında Türkiye, Avrupa Birliği'nin gıda güvenliği kontrol sistemi olan Rapid Alert System for Food and Feed (RASFF) üzerinden neden en çok bildirim alan ülke olmuştur? 3. Denetimler yapılıyorsa, son yıllarda pestisit kalıntıları ve aflatoksin seviyesindeki fazlalıklar gibi nedenlerle, pek çok ihracat ürünü sınir kontrolünden neden geri dönmüştür? 4. Türkiye'de üretilen limit üstü zirai ilaç ve bakteri tespit edilen ürünlerden ne kadarı ihraç edilmiştir ne kadarı iç piyasaya satılmıştır? Te: 03124206041 Adres: TBMM Halkla İlişkiler Binası 1. Kat Oda No: D104 — Milli Eğitim, Kültür, Gençlik ve Spor Komisyonu Üyesi 5. Kalıntı ve hastalık tespit edilerek geri gönderilen ürünlerden imha edilmeyen kuru meyvelerde, aflatoksinli olanların ayıklanarak geri kalanların dönüştürüldüğü, farklı ürünlere karıştırılarak başka ülkelere ihraç edildiği ve iç pazara sürüldüğü iddiaları doğru mudur? 6. İhraç edilen sebze, meyve ve kuru ürünler pestisit bildirimleriyle sınırdan çevrilirken, yediğimiz sebze ve meyvenin pestisit analizleri resmi kanallarla neden açıklanmamaktadır? 7. Bakanlığınız taklit ve tağşiş yapan, hileli ürün satan firmaları ve ürünleri ifşa etmektedir. Benzer şekilde, iç pazara sürülen ve geri dönen pestisit, aflatoksin ve bakteri içeren ürünlerin ve firmaların kamuoyuyla paylaşılması düşünülmekte midir? 8. Ürünlerin iadesi sonrası izlenmesi gereken mevzuat tam manasıyla uygulanmakta mıdır? Bu uygulamaların Bakanlığınızın yetkili birimlerince usulüne göre yapıldığı denetlenmekte midir? 9. Önlemek ödemekten daha ucuzken, milli servetimiz olan yaş meyve, sebze ve kuru gıdaların imha aşamasına gelmeden önce mevzuata uygunluğu neden denetlenmemektedir, ihraç edilmesine kimler izin vermiştir, ziyan olmasına neden müsaade edilmiştir? 10. Zirai ilaç bayi belgesi olan şirketlerin dışında, çiftçilerin alışveriş yaptıkları kayıt dışı zirai ilaç satışlarının olduğu, dolayısıyla pestisit gibi ilaçların tüketimimin sanılandan çok daha fazla olduğu iddiaları doğru mudur? 11. Bakanlığınız tarafından tespit edilen kayıt dışı iş yerleri olmuş mudur, varsa sayıları ne kadardır? Ele geçirilen ilaçlar ve miktarları nelerdir? Bu iş yerleri hakkında işlem yapılmış mıdır? Türkiye genelindeki dağılımı nasıldır? Tek: 03124206041 Adres: TBMM Halkla İlişkiler Binası 1. Kar Oda No: D104 Milli Eğitim, Kültür, Gençlik ve Spor Komisyonu Üyesi 12. Çiftçilerimizin mevzuata uygun üretim yapabilmeleri için gereken desteğin verilmesi ve Avrupa'da yasaklanan zirai ilaçlar konusunda bilinçlendirilmeleri için Bakanlık olarak ne gibi çalışmalar yapılmaktadır? Bu çalışmaların yeterli olduğu düşünülmekte midir? 13. Türkiye'nin uluslararası mecrada gıda güvenirliği, ticari itibari ve aynı zamanda vatandaşlarımızın sağlıklı gıdaya erişimi için pestisit, aflatoksin ve zarar veren ürünlerin kullanılmasının önüne geçmek için hangi adımlar atılacaktır? Tek 03124206041 © Adres: TBMM Halkla İlişkiler Binası 1. Kat Oda No: D104 ## Bakanlığın cevabı Ülkemizden ihraç edilen ve herhangi bir nedenle ülkemize geri dönen ürünlerin tamamında; öncelikle gümrükte ayniyat tespiti yapılmakta, ayniyat tespiti yapıldıktan sonra ürünler Bitki Karantinası Yönetmeliği/Türk Gıda Kodeksi/Yem Mevzuatı kapsamında "0100 bitki sağlığı ve gıda/yem güvenirliği yönünden resmi kontrollere tabi tutulmaktadır. Ülkemizden ihraç edilen ürünler çeşitli sebeplerle geri dönebilmektedir. Bu ürünler; e Alıcı-satıcı arasındaki ticari anlaşmazlık (fiyat, teslim süresi, kalite vb.) "e Ürünlerin uygunsuz veya uzun süreli nakliye koşullarında kalitesinin bozulması ve e Alıcıülkenin yetkili otoritesi tarafından yapılan resmi kontroller sonucunda tespit edilen belge eksiklikleri (sertifika eksikliği, etiket uyumsuzluğu, ticari belgelerde eksiklik), mevzuat olumsuzlukları (gıda/yem/hayvan sağlığı/bitki sağlığı) gibi nedenlerle iade edilebilmektedir. Yapılan resmi kontroller sonucunda, mevzuata uygun olmayan ürünlerin ülkemize girişine izin verilmemektedir. Sağlık riski oluşturduğu tespit edilen ürünler ise imha edilmektedir. İmha edilen ürünlerle ilgili görüntüler zaman zaman Bakanlığımızın sosyal medya hesaplarından paylaşılmaktadır. Avrupa Birliği (AB) üye ülkeleri tarafından AB mevzuatına göre yapılan resmi kontroller sonucunda tespit edilen olumsuzluklar, AB Komisyonuna bildirilmekte ve Komisyon tarafından yapılan nihai değerlendirme sonucu Gıda ve Yemde Hızlı Alarm Sistemi (RASFF) üzerinden ilan edilmektedir. RASFF üzerinden ilan edilen bildirimler kısıtlama olmaksızın erişime açıktır. Ülkemiz menşeli ürünler hakkında da zaman zaman RASFF üzerinden bildirim alınabilmektedir. Her bir RASFF bildirimi için ayrı ayrı izlenebilirlik denetimleri gerçekleştirilmektedir. Bildirime konu ürünün birincil üreticisi tespit edilmekte ve ilgili birimlerimiz tarafından üreticiye yönelik gerekli eğitimler verilmektedir. Bakanlığımızca yapılan çalışmalar ve alınan önlemler AB Komisyona düzenli olarak iletilmektedir. Bildirim alan ihracatçı ve bildirime konu ürüne yönelik resmi kontroller de artırılmaktadır. 5996 sayılı Veteriner Hizmetleri, Bitki Sağlığı, Gıda ve Yem Kanunu ve ilgili Yönetmelikler, AB mevzuatına uyumlu olarak hazırlanmış ve yürürlüğe konmuştur. Denetim ve kontrol mekanizmaları AB standartlarındadır. Gıda işletmelerine yönelik risk esaslı denetim sistemi geliştirilmiş ve uygulanmaktadır. Denetim ekiplerinin eğitimi düzenli olarak yapılmakta, AB standartlarına uygun denetim yöntemleri kullanılmaktadır. Ülkemizde toplam 41 gıda kontrol laboratuvar müdürlüğü bulunmaktadır. Bunlardan 40'ı uluslararası standartlara uygun şekilde akredite edilmiş durumdadır. Bu laboratuvarlar, gıda güvenliği analizlerini doğru ve güvenilir bir şekilde yapmak için onaylanmış yöntemler kullanmaktadır. AB standartlarına uygun testlerin yapılabilmesi için laboratuvar altyapısı sürekli olarak modernize edilmektedir. Bakanlığımız tarafından taze meyve ve sebzede tarladan sofraya güvenilir gıdayı temin etmek amacıyla hasat öncesi ve sonrasında, piyasaya arz edilmiş ürünlerde pestisit kalıntı kontrolüne ilişkin yıllık gıda numune alma planı ve bitkisel ürünler denetim programı uygulanmaktadır. TARIM VE ORMAN BAKANLIĞI Strateji Geliştirme Başkanlığı Bakanlığımızca uluslararası standartlar doğrultusunda pestisit kullanımına alternatif yöntemlerin kullanılması, çevre dostu mücadele yöntemlerinin yaygınlaştırılması amacıyla; Kimyasal kullanıma alternatif mücadele yöntemlerinin yaygınlaştırılması amacıyla entegre mücadele projeleri yürütülmektedir. Projelerde kimyasal kullanımına alternatif olan kültürel tedbirler, biyolojik mücadele, biyoteknik mücadele uygulamaları proje kapsamındaki üreticilere uygulamalı olarak öğretilerek örnek üreticiler oluşturulmaktadır. Bu üreticiler tecrübelerini diğer üreticilere aktararak pestisite alternatif yöntemlerin yaygınlaştırılmasına katkıda bulunmaktadır. Özellikle kalıntı açısından önemli olan taze meyve ve sebzelerde arazi bilgilendirme çalışmaları ile birlikte ürünlerde analiz yaparak ürünlerin ve üreticilerin sertifikalandırıldığı Entegre ve Kontrollü Ürün Yönetimi (EKÜY) projesi uygulanmaktadır. Üretim alanlarında hatalı pestisit kullanımının denetlenmesi amacıyla *Hasat Öncesi Pestisit Denetimi" yapılmaktadır. Denetim sonucunda uygunsuzluk tespit edilmesi durumunda idari yaptırım uygulanmaktadır. e Ayrıca pestisit kalıntısı riski görülen ürünlerde 2022-2027 yıllarını kapsayan Kalıntı Eylem Planı uygulamaya konulmuştur. e Gıdalardaki bulaşanlar ile ilgili resmi kontroller 5996 sayılı Kanun kapsamında hazırlanan 05.11.2023 tarihli ve 32360 mükerrer sayılı "Türk Gıda Kodeksi Bulaşanlar Yönetmeliği" doğrultusunda rutin olarak gerçekleştirilmekte olup; Bakanlık Gıda Numune Alma Planı kapsamında Aflatoksin ve Okratoksin A kontrolüne yönelik olarak gıda numuneleri (kuru incir, kuru üzüm, fındık, Antep fıstığı, karışık kuruyemiş, kırmızı t0oz/pul biber, bebek gıdaları vb.) alınmaktadır. Muayene ve analiz sonucu uygunsuz çıkan numune ve işletmelerle ilgili 5996 sayılı Kanun kapsamında işlem (idari para cezası, toplatma, imha vs.) tesis edilmektedir. "* Yine ülkemizde üretilen taze meyve ve sebzelerde pestisit kalıntıları ile ilgili olarak bitki koruma ürünlerinin satışı ve kullanımı ile meyve ve sebzelerin üretimi ve tüketime sunulmasını içeren "Çiftlikten Sofraya Gıda Güvenilirliği" uluslararası yaklaşımı doğrultusunda Bakanlığımız il tarım ve orman müdürlükleri tarafından üreticiler, paketleme ve ambalajlama tesisleri, toptan ve perakende satış noktaları ile taze meyve ve sebze hallerinde denetimler yapılmaktadır. "e Bakanlığımızca yurt içi pestisit kalıntı denetim ve kontrolleri sonucunda "Türk Gıda Kodeksi Pestisitlerin Maksimum Kalıntı Limitleri Yönetmeliği"nde belirtilen maksimum kalıntı limitlerinin üzerinde pestisit kalıntısı çıkması ya da tavsiye dışı kullanımının tespit edilmesi halinde ilgili işletmelere ve üreticilere idari yaptırım uygulanmaktadır. Denetim ve kontrollerde "Türk Gıda Kodeksi Pestisitlerin Maksimum Kalıntı Limitleri Yönetmeliği"nde belirtilen maksimum kalıntı limitlerinin üzerinde pestisit kalıntısı çıkması ya da tavsiye dışı pestisit kullanımının tespit edilmesi durumunda ürünler imha edilmekte veya uygunluk sağlanana kadar hasat geciktirilmektedir. Ülkemiz mevzuatına uygun olmadığı tespit edilen ürünler nedeniyle gıda işletmesine ve birincil üreticiye 5996 sayılı "Veteriner Hizmetleri, Bitki Sağlığı, Gıda ve Yem Kanunu" kapsamında yasal işlem uygulanmaktadır. Ayrıca ülkemizde AB uyum çerçevesinde çevre ve insan sağlığı açısından olumsuz etkileri tespit edilen 223 aktif madde yasaklanmıştır. İbrahim YUMAKLI Bakan --- **Kaynak gösterme:** Hüsmen Kırkpınar (İYİ Parti, İzmir). “Aflatoksin ve pestisit tespit edilmesi sebebiyle ülkemize iade edilen tarım ürünlerine ilişkin”. TBMM 28. Dönem yazılı soru önergesi 7/25030, 6 Mart 2025. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-25030-aflatoksin-ve-pestisit-tespit-edilmesi-sebebiyle-ulkemize-iade-edilen-tarim-urunlerine-ili (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/bdd15b33-b25f-41f1-b765-019570618740 Vekilpedia, TBMM’nin kamuya açık kayıtlarını derleyen bağımsız bir arşivdir; TBMM’nin resmî sitesi değildir ve yorum yapmaz.