# Mercan resiflerinin korunması için yürütülen çalışmalara ilişkin

- **Tür:** Yazılı soru önergesi (TBMM 28. Dönem)
- **Esas no:** 7/25464
- **Veren:** Mustafa Sezgin Tanrıkulu (CHP, Diyarbakır)
- **Muhatap:** Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı (Murat Kurum)
- **Veriliş tarihi:** 10 Mart 2025
- **Durum:** TBMM’nin kaydına göre süresi geçtikten sonra cevaplandı (verilişinden 136 gün sonra, 24 Temmuz 2025)
- **TBMM kaydı:** https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/1e89ba22-ca2e-4e01-9710-0195938a96d9
- **Vekilpedia:** https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-25464-mercan-resiflerinin-korunmasi-icin-yurutulen-calismalara-iliskin

> Mustafa Sezgin Tanrıkulu (CHP), 10 Mart 2025 tarihinde 7/25464 esas numaralı yazılı soru önergesi verdi; muhatap: Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı. TBMM’nin kaydına göre süresi geçtikten sonra cevaplandı (verilişinden 136 gün sonra, 24 Temmuz 2025).

## Önerge metni

Aşağıdaki sorularımın Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı Sayın Murat (KURUM . tarafından yazılı olarak yanıtlanmasını saygılarımla arz ederim. di in TANRIKULU

"Av. Dr.

Dünyanın dört bir yanında yer alan mercan resifleri, ekosistem hizmetleri sunarak küresel ekonomiye büyük katkı sağlamaktadır. Bu doğal yapılar, kıyı topluluklarının korunmasından balıkçılığa, turizmden ilaç sanayisine kadar pek çok alanda hayati öneme sahiptir. Ancak iklim değişikliği, deniz kirliliği ve aşırı avlanma gibi faktörler nedeniyle büyük tehdit altındadırlar. WWE verilerine göre, mercan resifleri dünya deniz tabanının 960,1'ini kaplamasına rağmen deniz türlerinin dörtte birine ev sahipliği yapmaktadır. Küresel ısınmanın 1,5 dereceyi aşması durumunda, bu resiflerin "670-90'ı yok olma riskiyle karşı karşıya kalacaktır. a

Bu bağlamda;

Mercan resiflerinin korunmasına yönelik olarak ülkemizde yürütülen veya planlanan projeler hangileridir?

Mercan resiflerinin korunmasına yönelik projelere son 5 yılda toplam kaç Türk lirası bütçe ayrılmıştır?

Mercan resiflerinin korunmasına yönelik projelere son 5 yılda ayrılan bütçe hangi projelerde kullanılmıştır?

Mercan resiflerinin korunmasına yönelik projeler için 2025 yılında ayrılan bütçe tutarı kaç Türk lirasidır?

Türkiye kıyılarında bulunan mercan ekosistemlerinin korunması ve sürdürülebilir yönetimi için bakanlığınızın özel bir eylem planı varsa, planın temel bileşenleri nelerdir?

Mercan resiflerinin tahribatına sebep olan faktörlerin önlenmesi için çevresel düzenlemeler kapsamında alınan önlemler nelerdir?

Balıkçılık, deniz taşımacılığı ve kıyı yapılaşması gibi faaliyetlerde mercan ekosistemlerini koruyacak tüm tedbirler alınmakta mıdır?

Deniz ekosistemlerinin korunmasına yönelik yenilikçi finansman araçları, kamu-özel iş birliği modelleri veya uluslararası fonlardan yararlanma konusunda Bakanlığınızın 2025 yılında bir çalışması olacak mıdır?

Mercan resifleri, doğal afetlere karşı kıyı topluluklarını koruma işlevi gördüğünden, iklim. değişikliği ile mücadele kapsaminda Türkiye'nin bu doğal koruma alanlarına yönelik 2025 yılında yürüteceği planlamalar ve düzenlemeler nelerdir?

Türkiye, mercan resiflerinin korunması adına Uluslararası Mercan Resifleri Girişimi (ICRI) gibi uluslararası organizasyonlarla iş birliği yapmakta mıdır?

Türkiye'nin mercan resiflerinin korunması adına üstlendiği uluslararası taahhütler nelerdir?

## Bakanlığın cevabı

Milletvekillerimiz tarafından şahsıma yöneltilen ve ilişik listede, TBMM Esas numaraları ve konuları belirtilen yazılı soru önergeleri incelenmiş olup, söz konusu önergelerde yer alan hususlara ilişkin cevaplarımız ekte sunulmuştur.

Bilgilerinizi ve gereğini arz ederim.

-Dosya (1 Takım)

Mustafa Kemal Mahallesi Eskişehir Devlet Yolu (Dumlupınar Bulvarı) 9. km. No: 278 Çankaya / Ankara İrtibat: Yurdagül GÜNEŞ Tel: 410 14 46

SAYIN Av. Dr. MUSTAFA SEZGİN TANRIKULU'NUN H725ya/ TBMM 7/25464 ESAS SAYILI &K 126 YAZILI SORU ÖNERGESİNE

İLİŞKİN SORULAR VE CEVABI

SORULAR

Dünyanın dört bir yanında yer alan mercan resifleri, ekosistem hizmetleri sunarak küresel ekonomiye büyük katkı sağlamaktadır. Bu doğal yapılar, kıyı topluluklarının korunmasından balıkçılığa, turizmden ilaç sanayisine kadar pek çok alanda hayati öneme sahiptir. Ancak iklim değişikliği, deniz kirliliği ve aşırı avlanma gibi faktörler nedeniyle büyük tehdit altındadırlar. WWE verilerine göre, mercan resifleri dünya deniz tabanının *00,1'ini kaplamasına rağmen deniz türlerinin dörtte birine ev sahipliği yapmaktadır. Küresel ısınmanın 1,5 dereceyi aşması durumunda, bu resiflerin 9670-90'ı yok olma riskiyle karşı karşıya kalacaktır.

Bu bağlamda;

1. Mercan resiflerinin korunmasına yönelik olarak ülkemizde yürütülen veya planlanan projeler hangileridir?

2. Mercan resiflerinin korunmasına yönelik projelere son 5 yılda toplam kaç Türk lirası bütçe ayrılmıştır?

3. Mercan resiflerinin korunmasına yönelik projelere son 5 yılda ayrılan bütçe hangi projelerde kullanılmıştır?

4. Mercan resiflerinin korunmasına yönelik projeler için 2025 yılında ayrılan bütçe tutarı kaç Türk lirasıdır?

5. Türkiye kıyılarında bulunan mercan ekosistemlerinin korunması ve sürdürülebilir yönetimi için bakanlığınızın özel bir eylem planı varsa, planın temel bileşenleri nelerdir?

6. Mercan resiflerinin tahribatına sebep olan faktörlerin önlenmesi için çevresel düzenlemeler kapsamında alınan önlemler nelerdir?

7. Balıkçılık, deniz taşımacılığı ve kıyı yapılaşması gibi faaliyetlerde mercan ekosistemlerini koruyacak tüm tedbirler alınmakta mıdır?

8. Deniz ekosistemlerinin korunmasına yönelik yenilikçi finansman araçları, kamu-özel iş birliği modelleri veya uluslararası fonlardan yararlanma konusunda Bakanlığınızın 2025 yılında bir çalışması olacak mıdır?

9. Mercan resifleri, doğal afetlere karşı kıyı topluluklarını koruma işlevi gördüğünden, iklim değişikliği ile mücadele kapsamında Türkiye'nin bu doğal koruma alanlarına yönelik 2025 yılında yürüteceği planlamalar ve düzenlemeler nelerdir?

10. Türkiye, mercan resiflerinin korunması adına Uluslararası Mercan Resifleri Girişimi (ICRI) gibi uluslararası organizasyonlarla iş birliği yapmakta mıdır?

11. Türkiye'nin mercan resiflerinin korunması adına üstlendiği uluslararası taahhütler nelerdir? CEVAP

Marmara Denizi ve Adalar Özel Çevre Koruma Bölgesi sınırları içerisinde, "Marmara Denizi Derin Su Sert Mercanları ve Altın Mercan Yaşam Alanlarının Ortaya Çıkarılması ve Mercan Biyoçeşitlilik Tespiti Projesi" ve "Marmara Denizi ve Adalar ÖÇKB Mercan Restorasyonu Pilot Projesi" yürütülmesi planlanmaktadır.

Marmara Denizi ve Adalar Özel Çevre Koruma Bölgesi"nde mevcut balıkçılığa kapalı sahalar bulunmakla birlikte, biyoçeşitlilik projesi çıktılarına göre, Marmara Denizi'nde önemli mercan habitatları da balıkçılığa kapalı öneri alanlar olarak belirlenmiştir. Bununla beraber, Bakanlığımızca (Tabiat Varlıklarını Koruma Genel Müdürlüğü), Marmara Denizi ve Adalar Özel Çevre Koruma Bölgesi'nde yürütülecek olan Yönetim Planı çalışmalarında, bölgenin biyolojik çeşitliliğinin korunması amacıyla, hassas habitatlar için koruma zonları belirlenecektir.

Bölgedeki antropojen kaynaklı olumsuz etkinin kontrol edilebilmesi ve doğal kaynakların sürdürülebilirliğinin sağlanması için, ÖÇKB kıyı ve denizel alan içinde planlanan faaliyetler, Bakanlığımızca (Tabiat Varlıklarını Koruma Genel Müdürlüğü) belirlenen bilimsel format ve uzmanlıklar kapsamında hazırlanan Proje Etkileri ve Ekosistem Değerlendirme Raporları ile değerlendirilmektedir. Her proje için hazırlanan raporlar ile, bilimsel veriler doğrultusunda, alana özgü risk, etki ve tedbirler belirlenmektedir.

Türkiye, BM Biyolojik Çeşitlilik Sözleşmesi'ne taraf olup; biyolojik çeşitliliğin korunması ve sürdürülebilirliğinin sağlanmasına esas yükümlülükleri bulunmaktadır.

---

**Kaynak gösterme:** Mustafa Sezgin Tanrıkulu (CHP, Diyarbakır). “Mercan resiflerinin korunması için yürütülen çalışmalara ilişkin”. TBMM 28. Dönem yazılı soru önergesi 7/25464, 10 Mart 2025. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-25464-mercan-resiflerinin-korunmasi-icin-yurutulen-calismalara-iliskin (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/1e89ba22-ca2e-4e01-9710-0195938a96d9

Vekilpedia, TBMM’nin kamuya açık kayıtlarını derleyen bağımsız bir arşivdir; TBMM’nin resmî sitesi değildir ve yorum yapmaz.