# Modern sulama yöntemlerinin yaygınlaştırılmasına yönelik çalışmalara ilişkin - **Tür:** Yazılı soru önergesi (TBMM 28. Dönem) - **Esas no:** 7/25561 - **Veren:** Mustafa Sezgin Tanrıkulu (CHP, Diyarbakır) - **Muhatap:** Tarım ve Orman Bakanlığı (İbrahim Yumaklı) - **Veriliş tarihi:** 10 Mart 2025 - **Durum:** TBMM’nin kaydına göre süresi geçtikten sonra cevaplandı (verilişinden 156 gün sonra, 13 Ağustos 2025) - **TBMM kaydı:** https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/6f0b70bb-1fbb-4dc8-9289-0195936056cd - **Vekilpedia:** https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-25561-modern-sulama-yontemlerinin-yayginlastirilmasina-yonelik-calismalara-iliskin > Mustafa Sezgin Tanrıkulu (CHP), 10 Mart 2025 tarihinde 7/25561 esas numaralı yazılı soru önergesi verdi; muhatap: Tarım ve Orman Bakanlığı. TBMM’nin kaydına göre süresi geçtikten sonra cevaplandı (verilişinden 156 gün sonra, 13 Ağustos 2025). ## Önerge metni Aşağıda belirtilen hususlar çerçevesinde, Anayasa'nın ilgili maddeleri gereğince Tarım ve Orman Bakanı Sayın İbrahim YUMAKLI tarafından yazılı olarak cevaplandırılm ederim. Av.Dr.M. Sezgin TANRIKULU Diyarbakır Milletvekili Türkiye, yarı-kurak iklim özelliklerine sahip bir ülke olup, kullanılabilir toplam su potansiyeli 112 milyar m3 olarak belirlenmiştir. Tarımsal sulamada kullanılan su miktarı 38.240 hm olup, suyun 677'si tarımsal amaçlarla tüketilmektedir. Ancak, ülkemizde tarımsal sulamada halen büyük oranda verimsiz yöntemler kullanılmakta, geleneksel yüzey sulama yöntemlerinde sulama etkinliği ortalama 9640 civarında kalmaktadır. Yağmurlama sulama ile bu oran ortalama 9070'e, damla sulama ile ise ortalama 9490'a çıkarılabilmektedir. 12. Kalkınma Planı çerçevesinde modem sulama sistemlerinin yaygınlaştırılması, suyun etkin kullanımının sağlanması ve tarımsal sulama yatırımlarının hızlandırılması amaçlanmaktadır. Ancak, sulama birliklerinin en büyük maliyet kalemlerinden biri olan elektrik giderleri ve çiftçilerin su tasarrufu sağlayan yöntemlere erişimi konularında çeşitli sorunlar yaşanmaktadır. Bu kapsamda; 1. Türkiye genelinde, modern sulama sistemlerine geçişi teşvik etmek amacıyla 2024 yılı sonu itibarıyla ne: kadar miktarda tarımsal alan damla ve yağmurlama sulama sistemlerine geçirilmiştir? 2. 2024 yılı sonu itibarıyla ne kadar miktarda tarım alanı damla ve yağmurlama sulama sistemlerine geçirilmiştir? 3. 2025 yılı sonunda Türkiye genelinde, modern sulama sistemlerine geçişi teşvik etmek amacıyla ne kadar miktarda tarım alanının damla ve yağmurlama sulama sistemlerine geçirilmesi hedeflenmektedir? 4. Bakanlığınızın 2025 yılı hedefine ulaşabilmek için planladığı yeni teşvik ve destekleme programları varsa veya olacaksa bu programların ana başlıkları nelerdir? 5. Tarım ve Orman Bakanlığı tarafından, sulama birliklerinin en büyük gider kalemi olan elektrik maliyetlerinin azaltılması için herhangi bir çalışma yürütülmekte midir? 6. Yenilenebilir enerji kaynaklarının tarımsal sulamada kullanımı konusunda 2025 yılında uygulanacak yeni teşvikler planlanmaktaysa teşvik programları ne zaman açıklanacaktır; teşvik programlarının kapsamı ve teşvik programlarına ayrılan kaynak kaç Türk lirası'olarak belirlenmiştir veya belirlenecektir? 7. Kırsal Kalkınma Yatırımlarının Desteklenmesi Programı kapsamında, 2007 yılından 2024 yılı sonuna kadarki dönemde kaç adet sulama projesi hibe desteği almıştır? 8. Kırsal Kalkınma Yatırımlarının Desteklenmesi Programı kapsamında 2007 yılından 2024 yılı sonuna kadarki dönemde hibe desteği verilen projelerin bölgelere dağılımı ve sağlanan toplam hibe desteklerin tutarları kaç Türk lirasıdır? 9. Kırsal Kalkınma Yatırımlarının Desteklenmesi Programı kapsamında 2 2025 yılı için hibe desteği verilen/verilecek projelerin bölgelere dağılımı ve sağlanan toplam hibe desteklerin tutarları kaç Türk lirasıdır / kaç Türk lirası olarak belirlenmiştir? Yeraltı su kaynaklarının aşırı tüketiminin önlenmesi amacıyla ne tür önlemler alınmaktadır? Tarımsal üretimde su tüketimini azaltmaya yönelik hangi tarımsal ürünlerin desteklenmesi planlanmaktadır? DSİ tarafından yürütülen projeler kapsamında, 2024 yılı sonu itibarıyla kaç hektar alan sulamaya açılmıştır? 2025 yılı Haziran ve Aralık ayları sonuna kadar DSİ tarafından yürütülen projeler kapsamında kaç hektar alan sulamaya açılacaktır? Tarımsal sulamada kullanılan suyun önemli bir kısmının yüzey sulama ile tüketildiği bilinmektedir. Yüzey sulama yöntemlerinden damla veya yağmurlama sulama yöntemlerine geçişi hızlandırmak amacıyla, 2025 yılında çiftçilere yönelik yaygınlaştırma ve eğitim çalışmaları başlatılmış mıdır veya başlatılacak mıdır? Yağmur sularının depolanarak tarımsal alanların sulamalarının sağlanmasında 2024 yılı sonu itibarıyla elde edilen sonuç nedir; Türkiye genelinde tarım alanlarının sulanması için Yağmur Suyu Hasadı adı da verilen yönetimin kullanılmasındaki etki oranı nedir? Türkiye de tarım alanlarının sulaması için oluşturulmuş ve değerlendirilen Makro Su Toplama Alanları (küçük çiftlik rezervuarları/göletleri, vadi yatağı tarımı ve teraslama), Mikro Su Toplama Alanlarının (Hendekler, Süzdürme Çanakları, Yağmur bahçeleri, Geçirimli Yüzeyler, Drenaj Kanalları, Yönlendirme Arkları, Çatı/Depo Sistemleri, Teraslar) bölgelerimize göre kapasiteleri nedir? Makro Su Toplama Alanları, Mikro Su Toplama Alanlarının oluşturulmasını teşvik etmek için 2025 yılında destek ve teşvik programları uygulanması planlanmakta mıdır? ## Bakanlığın cevabı Kırsal Kalkınma Destekleri kapsamında Bakanlığımızca bireysel sulama sistemleri başvuru konuları; tarla içi damla sulama sistemi kurulması, tarla içi yağmurlama sulama sistemi kurulması, tarla içi mikro yağmurlama sulama sistemi kurulması, tarla içi yüzey altı damla sulama sistemi kurulması, lineer veya center pivot sulama sistemi kurulması, tamburlu sulama sistemi kurulması, güneş enerjili sulama sistemi kurulması ve tarımsal sulama amaçlı güneş enerji sistemleri akıllı sulama sistemleri olarak belirlenmiştir. Tarla içi damla ve yağmurlama sulama sistemleri de bunların içinde yer almaktadır. Bireysel Sulama Sistemlerinin Desteklenmesi için hazırlanan Kırsal Kalkınma Destekleri Kapsamında Bireysel Sulama Sistemlerinin Desteklenmesi Hakkında Tebliğ (2021/7)e uygun olarak yürütülen modern basınçlı sulama sistemleri uygulamalarına 2024 yılı itibarıyla verilen destekler sonucu 2007-2024 yılları arasında toplam 5,4 milyon dekar alanda bireysel sulama sistemleri kullanılmıştır. 2021/7 Nolu Tebliğe uygun olarak yürütülen modern basınçlı sulama sistemlerinin 10 milyon TL projeye karşılık 9650 oranında destekleme verilmektedir. Böylece modern basınçlı sulama sistemlerinin çiftçiler tarafından benimsenmesi ve yaygınlaşması, suyun etkin kullanımı ile ürünlerde verim artışı, arazilerin verimli kullanımını sağlanması, girdi maliyetlerinin düşürülmesi ile üreticilerin daha fazla kar elde etmesi amaçlanmaktadır. Bakanlığımızca 81 ilde 2006 yılından bu yana uygulanmakta olan Kırsal Kalkınma Yatırımlarının Desteklenmesi Programı (KKYDP) kapsamında tarımsal ürünlerin işlenmesi, depolanması ve paketlenmesi konularında yeni tesis, tamamlama ve mevcut tesislerin kapasite artırımı ve teknoloji yenilemesine, tarımsal üretime yönelik sabit yatırım tesislerine, altyapı projelerine, hibeye esas proje tutarının KDV hariç 9050'si hibe olarak verilmektedir. KKYDP kapsamında, bireysel sulama sistemlerinin desteklenmesi için 10 milyon TL projeye karşılık 9030 oranında destekleme verilmektedir. Bakanlığımız tarafından hazırlanan ve Avrupa Birliği ile müzakere edilerek onaylanan IPARD HI Programı kapsamında programın uygulayıcısı Tarım ve Kırsal Kalkınmayı Destekleme Kurumu (IKDK) 2025 yılı içerisinde "Çiftlik Faaliyetlerinin Çeşitlendirilmesi ve İş Geliştirme" tedbiri, "Bitkisel Üretimin Çeşitlendirilmesi ve Bitkisel Ürünlerin İşlenmesi ve Paketlenmesi" sektörü ana başlığı kapsamında yer alan açık alan ve sera projeleri için tıbbi ve aromatik bitkiler, süs bitkileri, yem bitkileri ve fide fidan üretimine yönelik alt sektörler bağlamında, damla, yağmurlama, pivot ve tamburlu sulama sitemlerine ve bununla birlikte su kaynağı olarak kuyu suyu kullanımı söz konusu ise ihtiyaç duyulan enerjinin karşılanabilmesi adına da modern tarımsal solar sulama sistemlerine destek verilmektedir. Ülkemizde gıda arz güvenliğinin temin edilmesi, kaynakların etkin kullanılması, stratejik ürünlerin en uygun yerde yetiştirilmesi, doğal kaynakların sürdürülebilir kullanımını sağlamak amacıyla bitkisel üretimde 2025 üretim yılı itibarıyla üretim planlamasına geçilmiştir. Planlı üretim kapsamında, havzalarda yetiştirilecek ürünlerin belirlenmesinde toprak, topoğrafya ile birlikte su varlığı ve sulama imkânları dikkate alınmıştır. Tarımsal üretim planlaması ile beraber tarımsal üretimin ve gıda arz güvencesinin sürdürülebilirliğini sağlayan, verim ve kalitenin artırılmasını hedefleyen, su kısıtını merkeze alan yeni tarımsal destekleme modeline geçilmiştir. Strateji Geliştirme Başkanlığı Bu doğrultuda bitkisel üretim için ilk kez 2025-2027 yıllarını kapsayan 3 yıllık hazırlanan 8859 sayılı "2025-2027 Yıllarında Yapılacak Bitkisel Üretime Yönelik Desteklemeler ile Diğer Bazı Tarımsal Desteklemelere İlişkin Karar" Resmi Gazete'de yayımlanmıştır. Ayrıca üreticilerin tarımsal üretime yönelik kredi/finansman ihtiyaçlarının uygun koşullarda karşılanması amacıyla, 8038 ve 8039 sayılı Cumhurbaşkanı Kararları kapsamında 01.01.2024- 31.12.2026 tarihleri arasında Ziraat Katılım Bankası A.Ş. ile T.C. Ziraat Bankası A.Ş. ve Tarım Kredi Kooperatiflerinden 28 farklı konuda *025-90100 aralığında Hazine faiz/kâr payı destekli yatırım ve işletme kredi/finansmanı kullanımı yapılabilmektedir. Bu kapsamda; " Basınçlı sulama sistemleri ve tarımsal yenilenebilir enerji yatırımlarına 15 milyon TL üst limite kadar "0100'e varan faiz/kâr payı desteği sağlanmaktadır. e Hayvancılık, kanatlı sektörü ve su ürünleri sektöründe yatırım ve işletme kredi/finansman kullandırımlarında yenilenebilir/atık enerji kullanımına ilave 905, " Bitkisel üretim konularında işletme kredi/finansman kullandırımlarında basınçlı sulama sistemi kullanımında ilave 9010 ve " Kapalı ortamda bitkisel üretim konusunda yatırım ve işletme kredi/finansman kullandırımlarında yenilenebilir/atık enerji kullanımına ilave 9020, yatırımlarda yağmur suyu hasatı değerlendirildiğinde ilave 9010, faiz/kâr payı desteği sağlanmaktadır. Teknik şartlara bağlı olarak modem sulama sistemlerine hızla geçilmektedir. Bu kapsamda yapılan çalışmalar sonucunda, borulu şebeke alanı 1.752.239 hektara ulaşmıştır. Borulu-basınçlı olarak planlanarak inşaatı tamamlanan şebekeli sulama alanlarının tümünde çiftçilerin arazi içerisinde damlama ve yağmurlama sulama yöntemlerine geçirilmesi hedeflenmektedir. 6172 sayılı Sulama Birlikleri Kanunu 3'üncü maddesinin 4'üncü fıkrası ç) bendi "Devraldığı tesisi DSİ'nin onayını almak suretiyle geliştirmek bu tesis ile ilgili yeni projeler yapmak veya yaptırmak, yenilenebilir enerji kaynaklarından faydalanmak üzere sulama tesisinin mütemmim cüzü olacak şekilde projeler geliştirmek, enerji tesisleri kurmak ve işletmek veya diğer kurum ve kuruluşlar tarafından geliştirilen, kurulan yenilenebilir enerji tesislerini devralarak işletmek, sulama birliğinin feshi hâlinde tesisleri çalışır hâlde DSİ'ye devretmek." hükmü çerçevesinde yenilenebilir enerji kaynaklarından faydalanılması için çalışmalar yürütülmektedir. Ülkemizde yeraltı sularının her türlü aranması, araştırılması, kullanılması ve korunması 167 sayılı "Yeraltı Suları Hakkında Kanun" kapsamında yapılmaktadır. Yeraltı suyu tahsisleri kullanım amacına göre belirlenen, faydalı ihtiyaç oranında düzenlenmektedir. Faydalı ihtiyaç miktarı; ilgili Bakanlıkların mütalaası alınarak hesaplanmaktadır. Mevzuat çerçevesinde emniyetli rezerv oranında tahsisler yapılmakta, emniyetli rezervi dolmuş sahalar, yeni yeraltı suyu tahsislerine kapatılmaktadır. Yeraltı sularımızı korumak amacıyla yasal olmayan yeraltı suyu çekimlerine müdahale edilmekte ve 167 sayılı Kanun'un 18'inci maddesi çerçevesinde idari para cezası uygulanmaktadır. Yerüstü ve yeraltı su kaynaklarının kalitesinin korunması, iyileştirilmesi ve miktar bakımından sürdürülebilir bir şekilde kullanılmasını sağlamak maksadıyla bütüncül havza yönetimi anlayışıyla "Nehir Havza Yönetim Planları" hazırlanmaktadır. Havzadaki tüm yerüstü ve yeraltı suyu kütlelerinde iyi su durumuna ulaşılması maksadıyla alınması gerekli tüm tedbirler ve maliyetler ortaya konulmaktadır. Sürdürülebilir su yönetimi hedeflerine ulaşmak, su kaynaklarını muhafaza etmek, suyu kullanan sektörler arasında hakkaniyetli ve dengeli su paylaşımını sağlamak ve su kullanımından elde edilecek faydayı en üst seviyeye çıkarmak maksadıyla havza ve alt havza Strateji Geliştirme Başkanlığı bazında Sektörel Su Tahsis Planları (SSTP) hazırlanmaktadır. SSTP ile havza ve alt havza ölçeğinde her sektörün ihtiyacı olan yerüstü ve yeraltı suyunun, ekonomik, sosyal ve çevresel açıdan analiz edilerek tahsis planlaması yapılmaktadır. Söz konusu planlar kapsamında, emniyetli rezervden daha fazla yeraltı suyu kullanılmaması, su verimliliği, modern sulama sistemlerine geçiş, sayaç takılması, vb. tedbirler belirlenmektedir. Bakanlığımızca, su kaynaklarımızın karşı karşıya olduğu iklim değişikliği, kuraklık, kirlilik, nüfus artışı, artan su talebi baskılarına yönelik çözüm önerilerini ve tedbirleri içeren çalışmalar yürütülmektedir. Bakanlığımızın koordinasyonunda devam eden Su Verimliliği Seferberliği kapsamında, su kaynaklarımızın kalite ve miktar olarak korunarak ve sürdürülebilir şekilde kullanılması için su verimliliği çalışmaları gerçekleştirilmektedir. 2023/9 sayılı Cumhurbaşkanlığı Genelgesi ile "Değişen İklime Uyum Çerçevesinde Su Verimliliği Strateji Belgesi ve Eylem Planı (2023-2033)" yayımlanan belge ile sadece insanların değil, ekosistem duyarlılığı ile tüm canlıların gereksinimlerini dikkate alacak şekilde başta tarım, sanayi ve hane halkı kullanımları olmak üzere tüm sektörlerde akılcı, paylaşımcı, hakkaniyetli, verimli ve etkin şekilde kullanılması hedeflenmektedir. Mezkur belgede verimlilik ilkesi doğrultusunda yeraltı ve yerüstü su kaynaklarının korunmasını esas alan stratejiler ve eylemler belirlenmiştir. Yeraltı ve yerüstü su kaynaklarının korunması ve sürdürülebilir su yönetimi sağlanması adına Bakanlığımızca belirlenen başlıca stratejiler; e Kentsel, tarımsal, endüstriyel her türlü faaliyetin bölgenin/havzanın su varlığına uygun şekilde planlanması, e Suyun temininden, iletim ve kullanım süreçlerine kadar tüm aşamalarda kayıpların önlenmesi, e Tarımsal sulamada verimliliği artıracak uygulamaların yaygınlaştırılması, e Bütün sektörlerde suyun verimli kullanılmasını sağlayan yöntemlerin, sistemlerin, cihaz, ekipman ve malzemelerin kullanılması, "e Bireysel su verimliliği için su verimliliği kültürünün tesis edilmesi, Arıtılmış atıksuların, yağmur sularının, gri suların deniz sularının ve acı suların gerekli ön işlemlerden geçirilerek tamamlayıcı su kaynakları olarak değerlendirilmesi Sanayide mevcut en iyi tekniklerin uygulanarak su kazanımının sağlanması, Döngüsel su kullanımının sağlanması, Su ayak izinin azaltılması ve Paydaş kurumlarda kurumsal kapasitenin geliştirilmesi, iş birliği, eğitim ve farkındalığın artırılması. Bununla birlikte 27 Aralık 2024 tarihinde yürürlüğe giren Su Verimliliği Yönetmeliği su kaynaklarımızın korunması, verimli ve sürdürülebilir kullanılmasına yönelik esasları kapsamaktadır. Mezkur Yönetmelik ile sektörel su kullanımlarının izlenmesi, kayıt altına alınması, orantısız su kullanımlarının ve su kayıplarının azaltılması, ekosistemlerin ve su kaynaklarının korunarak her türlü su kullanımında verimliliğin sağlanması hedeflenmektedir. Söz konusu çalışmalarla, su kaynaklarının sürdürülebilir yönetilmesi, verimli kullanımın teşvik edilmesi, iklim değişikliğinin etkilerine ve kuraklığa karşı etkin mücadele edilmesi hedeflenmektedir. İbrahim YUMAKLI Bakan --- **Kaynak gösterme:** Mustafa Sezgin Tanrıkulu (CHP, Diyarbakır). “Modern sulama yöntemlerinin yaygınlaştırılmasına yönelik çalışmalara ilişkin”. TBMM 28. Dönem yazılı soru önergesi 7/25561, 10 Mart 2025. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-25561-modern-sulama-yontemlerinin-yayginlastirilmasina-yonelik-calismalara-iliskin (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/6f0b70bb-1fbb-4dc8-9289-0195936056cd Vekilpedia, TBMM’nin kamuya açık kayıtlarını derleyen bağımsız bir arşivdir; TBMM’nin resmî sitesi değildir ve yorum yapmaz.