# Aydın'ın Köşk ilçesindeki kestane ağaçlarına zarar veren gal arısına karşı alınan önlemlere ilişkin - **Tür:** Yazılı soru önergesi (TBMM 28. Dönem) - **Esas no:** 7/25723 - **Veren:** Evrim Karakoz (CHP, Aydın) - **Muhatap:** Tarım ve Orman Bakanlığı (İbrahim Yumaklı) - **Veriliş tarihi:** 14 Mart 2025 - **Durum:** TBMM’nin kaydına göre süresi geçtikten sonra cevaplandı (verilişinden 124 gün sonra, 16 Temmuz 2025) - **TBMM kaydı:** https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/c293a4cd-abca-43a7-a7e1-0195a3202d7c - **Vekilpedia:** https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-25723-aydin-in-kosk-ilcesindeki-kestane-agaclarina-zarar-veren-gal-arisina-karsi-alinan-onlemler > Evrim Karakoz (CHP), 14 Mart 2025 tarihinde 7/25723 esas numaralı yazılı soru önergesi verdi; muhatap: Tarım ve Orman Bakanlığı. TBMM’nin kaydına göre süresi geçtikten sonra cevaplandı (verilişinden 124 gün sonra, 16 Temmuz 2025). ## Önerge metni Aşağıdaki sorularımın Tarım ve Orman Bakanı İbrahim Yumaklı tarafından Anayasanın 98. ve TBMM içtüzüğünün 96. Maddelerine göre yazılı olarak yanıtlandırılmasını dilerim. 11.03.2025 illetvekili 15 Haziran 2023 tarihinde 7/402 Esas numaralı aşağıdaki soru önergem cevaplahmadığı için gelen kağıtlarda yayımlanmıştı. Aynı önergemi aşağıda tekrar ediyorum. Ülkemizin en önemli kestane üretim merkezi konumunda olan Aydın'ın Köşk ilçesinde ve çevresinde bulunan kestane ağaçlarına "Gal Arısı" yani bilinen halk adıyla Katil Arı dadanmış ve kestanelere büyük zarar vermeye başlamıştır. Anavatanı Çin olan, Japonya, ABD ve İtalya'da da görülen Gal Arıları; ülkemizde ilk defa 2013 yılında Yalova'da görülmüştür. Meyve ve çiçek oluşumunu engelleyen Gal Arıları; kestane rekoltesine çok büyük zararlar verdiği gibi ülkemizin ihracat gelirlerine de kayıplar yaşatmaktadır. Bu arılara karşı kimyasal mücadelenin yapılmadığı doğa ve ekolojik dengenin korunması ve sürdürülebilir olması için mutlaka biyolojik mücadelenin yapılması gerektiği bilinmektedir. Bunun içinde Gal Arılarının bıraktığı yumurtaları, larvaları yok eden 'Torymus Sinensis' adı böcek laboratuvar ortamında üretilmiş ve Gal Arılarının olduğu bölgelere salındığında da faydalı olduğu görülmüştür. Bu Bağlamda; 1. Hem bölge ekonomisine hem de ülke ekonomisine fayda sağlayan Köşk ilçesindeki kestane ağaçlarının Gal Arılarından korunması ve verdiği zararın en aza indirilmesi için yapılan hangi çalışmalar vardır? Bu çalışmalar nelerdir? 2. Bu arılar ile ülkemizin kestane ambarı konumunda olan Aydın'da etkin ve kalıcı bir mücadele yapılmaz ise kestane üretiminin hem kısa vadede hem de uzun vadede tamamen tehlike altına gireceğine yönelik tarafınıza sunulmuş herhangi bir rapor var mıdır? Varsa bu rapor kimler tarafından hazırlanmıştır? Bakanlığınızın bu rapor hakkında ki görüşleri ne olmuştur? Rapor nasıl değerlendirilmiştir? 3. 'Torymus Sinensis' adlı böcek hangi laboratuvarlarda üretilmektedir? Üretilen böcek sayısının yeterli olduğunu düşünüyor musunuz? Eğer öyle ise yapılan mücadelenin pek de etkili olmadığı, Aydın ili Köşk ilçesinde yer alan kestane ağaçlarına büyük zarar veren Gal Arıların hâlâ o bölgede olmasından belli değil mi? Bölgede Gal Arılarının varlığı devam ediyor olması Torymus Sinensis' adlı böcek üretiminin yeterli olarak üretilmediği - ve doğaya salınmadığı anlamını taşımaz mı? 4. Bakanlığınız Gal Arıları ile yapılan mücadele kapsamında hangi bölgelere 'Torymus Sinensis' adlı böceği bırakmıştır? Aydın'ın Köşk ilçesine bu böceklerden bırakılmış mıdır? Bırakılmışsa bırakılan böcekler yeterli midir? 5. Köşk ilçesi ve çevresindeki kestane üreticilerinin Gal Arılarının sebep olduğu zararlarının ve kayıplarının telafi edilmesine yönelik herhangi bir çalışmanız var mıdır? Varsa bunlar nelerdir? ## Bakanlığın cevabı Ülkemize ilk olarak 2014 yılında Yalova ilinde tespit edilen yurt dışı kaynaklı istilacı Kestane Gal Arısı (Dryocosmus kuriphilus) zararlı türünün Aydın il genelinde yapılan surveylere göre 2023 yılında geldiği tespit edilmiştir. Söz konusu zararlıyla mücadelede tüm dünyada faydalı tür olarak kabul edilen Torymus Sinensis'in üretilerek zararlının bulunduğu kestane ormanlarında popülasyon oluşturana kadar (5-10 yıl) aynı noktaya bırakılmasına dayanan biyolojik mücadele yöntemi kullanılmaktadır. T.Sinensis'in yaşam döngüsüne göre nisan-mayıs ayları içerisinde ergin olmakta ve zararlıyı oluşturduğu galler içerisinde parazitlemektedir. Bu nedenle üretimi yapılan parazitoitin biyolojisi gereği zararlının yeni görüldüğü yerlerde üretimi bir sene sonraya planlanmaktadır. Bilimsel çalışmalar sonucunda Aydın ili Köşk ilçesindeki kestane ormanlarında 2028-2030 yıllarında doğal denge sağlanmak suretiyle Kestane Gal Arısı sorunu ortadan kalkmış olacaktır. Kestane Gal Arısının hızlı yayılmasının nedeni vatandaşın zararlının bulunduğu yörelerden böcekli kestane aşı kalemleri ve kestane fidanlarını kendi yörelerine götürmelerinden kaynaklanmaktadır. 2025 yılında Köşk ilçesinde yapılacak olan üretim için 31.600 galden T.Sinensis üretilecektir. Üretilen faydalılar 2025 yılı ilkbahar aylarında Köşk ilçesinde ilk olarak çıkan gallerin tespit edildiği ve geçen yıl da faydalı salımı yapılan kestane ormanına bırakılacaktır. Ayrıca zararlı ile mücadelede Bursa Orman Bölge Müdürlüğü ile Bursa Teknik Üniversitesi arasında yapılan 2 yıllık araştırma projesi neticesinde gal arısı erginlerini toplayan renk tuzaklı cezbedici belirlenerek deneme amaçlı bölge müdürlüklerince uygulanmaya başlanmıştır. Aynı uygulamayı Muğla Orman Bölge Müdürlüğü de Köşk ilçesinde tatbik ederek uçma zamanında asılan bir tuzağa ortalama 600 adet Kestane Gal Arısı yakalamaktadır. Bakanlığımıza bağlı Orman Genel Müdürlüğü (OGM) tarafından ilk defa 2015 yılında Yalova'da kurulan faydalı üretim istasyonuna İtalya'dan temin edilen 4.500 anaç T.Sinensis ile başlanılmış daha sonra Bursa, Sakarya, İzmir, Zonguldak, Kütahya, Artvin, Kastamonu, Giresun, Trabzon, Sinop, Balıkesir, İstanbul, Bolu ve Muğla illerinde de kurularak 15'e çıkarılmıştır. Köşk ilçesindeki üreticiler dışarıdan aşı kalemi ve kestane fidanı getirmemesi, T.Sinensis faydalısının salınmadığı yerlerde yeni gelmiş olan Kestane Gal Arısı gallerinin ilk çıktığı dönemde üretici tarafından toplanarak aynı gün yakılmak suretiyle imhası da gerek biyolojik gerekse biyoteknik mücadelenin daha kısa sürede etkili olmasını sağlayacaktır. 2024 yılında toplam 180.273 T.Sinensis ergini üretilerek Artvin, Aydın, Balıkesir, Bartın, Bursa, Düzce, Giresun, İstanbul, İzmir, Kastamonu, Kütahya, Ordu, Sakarya, Sinop, Trabzon, Yalova, Zonguldak illerinde zararlının görüldüğü kestane ormanlarına bırakılmıştır. Ormanların korunması ve devamlılığının sağlanması amacıyla, zararlıların teşhisi ve buna uygun biyolojik, biyoteknik, mekanik ve kimyasal mücadele metotlarından uygun olanı belirlenerek yapılması ve/veya yaptırılmasına yönelik çalışmalar devam etmektedir. İbrahim YUMAKLI Bakan --- **Kaynak gösterme:** Evrim Karakoz (CHP, Aydın). “Aydın'ın Köşk ilçesindeki kestane ağaçlarına zarar veren gal arısına karşı alınan önlemlere ilişkin”. TBMM 28. Dönem yazılı soru önergesi 7/25723, 14 Mart 2025. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-25723-aydin-in-kosk-ilcesindeki-kestane-agaclarina-zarar-veren-gal-arisina-karsi-alinan-onlemler (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/c293a4cd-abca-43a7-a7e1-0195a3202d7c Vekilpedia, TBMM’nin kamuya açık kayıtlarını derleyen bağımsız bir arşivdir; TBMM’nin resmî sitesi değildir ve yorum yapmaz.