# Hakkında sınır dışı edilme kararı verilen Uygur Türklerine ilişkin - **Tür:** Yazılı soru önergesi (TBMM 28. Dönem) - **Esas no:** 7/25906 - **Veren:** Mustafa Yeneroğlu (Bağımsız, İstanbul) - **Muhatap:** İçişleri Bakanlığı (Ali Yerlikaya) - **Veriliş tarihi:** 14 Mart 2025 - **Durum:** TBMM’nin kaydına göre süresi geçtikten sonra cevaplandı (verilişinden 495 gün sonra, 22 Temmuz 2026) - **TBMM kaydı:** https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/09c15b7b-153a-4090-90da-0195a2dfb4fc - **Vekilpedia:** https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-25906-hakkinda-sinir-disi-edilme-karari-verilen-uygur-turklerine-iliskin > Mustafa Yeneroğlu (Bağımsız), 14 Mart 2025 tarihinde 7/25906 esas numaralı yazılı soru önergesi verdi; muhatap: İçişleri Bakanlığı. TBMM’nin kaydına göre süresi geçtikten sonra cevaplandı (verilişinden 495 gün sonra, 22 Temmuz 2026). ## Önerge metni Aşağıdaki sorularımın İçişleri Bakanı Sayın Ali YERLİKAYA tarafından Anayasa'nın 98'inci ve TBMM İçtüzüğü'nün 96'ncı ve 99'uncu maddeleri gereğince yazılı olarak cevaplandırılmasını saygılarımla arz ederim. N N AKS NE Ae ROG A Son dönemde, Göç İdaresi Müdürlüklerince Uygur Türkleri hakkında sınır dışı edilme kararları verildiği ve bu kararların iptali için idare mahkemelerine açılan davaların reddedildiği görülmektedir. Bu kararların gerekçelerinde kamu düzeni ve güvenliği gibi genel ifadeler kullanılmış ancak sınır dışı edilen Uygur Türklerinin Çin Halk Cumhuriyeti'ne gönderilmeleri halinde işkence ve insanlık dışı muameleye maruz kalacakları yönündeki somut uluslararası raporlar ve Dışişleri Bakanlığının tespitleri göz ardı edilmiştir. Çin Halk Cumhuriyeti hükümetinin Uygur Türklerine karşı uyguladığı sistematik baskılar, toplama kampları, zorla çalıştırma ve işkence uygulamaları Birleşmiş Milletler İnsan Hakları Yüksek Komiserliği, Uluslararası Af Örgütü ve İnsan Hakları İzleme Örgütü (HRW) tarafından ortaya konmuştur. 31 Ağustos 2022 tarihinde Birleşmiş Milletler İnsan Hakları Yüksek Komiserliği tarafından yayımlanan raporda, Çin Halk Cumhuriyeti'nin Sincan Uygur Özerk Bölgesi'nde "terör ve aşırılıkla mücadele" adı altında ciddi insan hakları ihlalleri işlendiği belirtilmiştir. Raporda, keyfi tutuklamalar, işkence, zorla tıbbi müdahaleler ve temel özgürlüklerin kısıtlanması gibi uygulamalara dikkat çekilmiştir. Türkiye, 1951 Cenevre Sözleşmesi, Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi ve Birleşmiş Milletler İşkenceye Karşı Sözleşme kapsamında, kişilerin işkence görebileceği ülkelere sınır dışı edilmemesi yükümlülüğünü taşımaktadır. Uluslararası sözleşmelerin yanı sıra 6458 sayılı Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu'nun (YUKK) 4'üncü ve 5'inci maddeleri de "hiç kimsenin işkenceye, insanlık dışı veya onur kırıcı ceza ya da muameleye tabi fululacağı bir ülkeye gönderilemeyeceğini" açıkça düzenlemektedir. . Ayrıca Dışişleri Bakanlığının 9 Şubat 2019 tarihli açıklamasında Çin Halk Cumhuriyeti'nin Sincan Uygur Özerk Bölgesi'ndeki Uygur Türklerinin dini ve kültürel kimliklerinin tasfiye edilmesi amacıyla temel insan haklarını ihlal eden uygulamalara maruz bırakıldıkları ve keyfi tutuklamalarla hapishanelerde ve toplama kamplarında işkence gördükleri açıkça ifade edilmektedir. TBMM Halkla İlişkiler Binası 4. Kat, Oda: B 404 Bakanlıklar/Ankara Bu bağlamda; 1. İçişleri Bakanlığı neden Uygur Türklerinin sınır dışı edilmesi politikası izlemektedir? İstanbul Valiliği İl Göç İdaresi Müdürlüğü tarafından verilen sınır dışı kararlarında, Çin Halk Cumhuriyeti'nin "güvenli ülke" olup olmadığına ilişkin herhangi bir değerlendirme neden yapılmamaktadır? İçişleri Bakanlığı, Çin Halk Cumhuriyeti'nin Uygur Türkleri açısından güvenli bir ülke olup olmadığı konusunda resmi bir görüşe sahip midir? Bakanlığınızın Çin Halk Cumhuriyeti'nde Uygur Türklerine yapılan insan hakları ihlallerine ilişkin görüşü, Dışişleri Bakanlığının Uygur Türklerinin temel insan haklarını ihlal eden uygulamalara maruz bırakıldıkları ve keyfi tutuklamalarla hapishanelerde ve toplama kamplarında işkence gördüklerini belirten görüşünden farklı mıdır? Türkiye, BM İşkenceye Karşı Sözleşme'nin 3*üncü maddesine ve Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi (AİHM) ve Anayasa Mahkemesi içtihatlarına göre, geri gönderme (non-refoulement) yasağına uymak zorundadır. Ancak, Çin Halk Cumhuriyeti'ne gönderilen Uygur Türklerinin işkenceye ve kötü muameleye maruz kalma riski açıkça bilinmekteyken Bakanlığınız bu yükümlülüklerin gereğini neden yerine getirmemektedir? Çin Halk Cumhuriyeti'ne sınır dışı edilmesi kararı alınan veya sınır dışı edilmesi planlanan Uygur Türkleri hakkında Bakanlığınızın elinde herhangi bir takip mekanizması var mıdır? Bu kişilerin akıbeti hakkında bilgi edinilebilmekte midir? Afganistan, Suriye ve bazı Afrika ülkelerinden gelen sığınmacılara geçici koruma sağlanmışken, Çin Halk Cumhuriyeti'nden gelen Uygur Türkleri için neden benzer bir yaklaşım sergilenmemektedir? Uygur Türklerine ait insani ikamet izni başvuruları son yıllarda neden sistematik olarak reddedilmektedir? Türkiye'ye sığınan Uygur Türklerinin hukuki statüsünü belirlemek ve uluslararası hukuk çerçevesinde koruma sağlamak için özel bir değerlendirme süreci yürütülmekte midir? Son 10 yıl içinde Çin Halk Cumhuriyeti'ne veya başka ülkelere sınır dışı kararı verilen ve sınır dışı edilen Uygur Türklerinin sayısı kaçtır? Bu kişilerden kaçı hakkında daha sonra bilgi alınabilmiştir? TBMM Halkla İlişkiler Binası 4. Kat, Oda: B 404 Bakanlıklar/Ankara ## Bakanlığın cevabı İlgi (O: 26/03/2025 tarihli ve 1603709 sayılı yazınız. İlgi yazınız ekinde yer alan İstanbul Milletvekili Mustafa YENEROĞLU"na ait 7/25906 esas numaralı yazılı soru önergesi incelenmiştir. Soru önergesinde geçen iddiaların aksine ülkemizde bulunan tüm yabancılar gibi Uygur Türkleri'de işkenceye, insanlık dışı ya da onur kırıcı ceza veya muameleye tabi tutulacağı veya ırkı, dini, tabiiyeti, belli bir toplumsal gruba mensubiyeti veya siyasi fikirleri dolayısıyla hayatının veya hürriyetinin tehdit altında bulunacağı bir yere zorla geri gönderilmemektedir. Bir yabancı ancak güvenli olan menşei ülkesine veya güvenli olan üçüncü bir ülkeye sınır dışı edilmektedir. Ayrıca iddiaların aksine ülkemizde bulunan Uygur Türklerinin ikamet izni işlemlerinde yasal prosedürler kapsamında her türlü kolaylık sağlanmaktadır. Diğer taraftan ilgili mevzuat kapsamında Afganistan ve Afrika ülkelerinden gelen yabancılara geçici koruma statüsü tanınmamaktadır. Mustafa ÇİFTÇİ Bakan Bu belge, güvenli elektronik ımza ile imzalanmıştır. Telefon No: (312)422 05 00 Faks No: (312)397 52 76 Polis Memuru EN ğ Mustafa ÇİFTÇİ Bakan --- **Kaynak gösterme:** Mustafa Yeneroğlu (Bağımsız, İstanbul). “Hakkında sınır dışı edilme kararı verilen Uygur Türklerine ilişkin”. TBMM 28. Dönem yazılı soru önergesi 7/25906, 14 Mart 2025. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-25906-hakkinda-sinir-disi-edilme-karari-verilen-uygur-turklerine-iliskin (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/09c15b7b-153a-4090-90da-0195a2dfb4fc Vekilpedia, TBMM’nin kamuya açık kayıtlarını derleyen bağımsız bir arşivdir; TBMM’nin resmî sitesi değildir ve yorum yapmaz.