# Hayvancılık sektöründe yaşanan maliyet artışlarına ilişkin - **Tür:** Yazılı soru önergesi (TBMM 28. Dönem) - **Esas no:** 7/25948 - **Veren:** Bülent Tezcan (CHP, Aydın) - **Muhatap:** Tarım ve Orman Bakanlığı (İbrahim Yumaklı) - **Veriliş tarihi:** 19 Mart 2025 - **Durum:** TBMM’nin kaydına göre süresi geçtikten sonra cevaplandı (verilişinden 168 gün sonra, 3 Eylül 2025) - **TBMM kaydı:** https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/5287a55f-7239-48d4-862c-0195b2476bd1 - **Vekilpedia:** https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-25948-hayvancilik-sektorunde-yasanan-maliyet-artislarina-iliskin > Bülent Tezcan (CHP), 19 Mart 2025 tarihinde 7/25948 esas numaralı yazılı soru önergesi verdi; muhatap: Tarım ve Orman Bakanlığı. TBMM’nin kaydına göre süresi geçtikten sonra cevaplandı (verilişinden 168 gün sonra, 3 Eylül 2025). ## Önerge metni Aşağıdaki sorularımın Tarım ve Orman Bakanı İbrahim YUMAKLI tarafından yazılı olarak yanıtlanmasını saygılarımla arz ve talep ederim. Bülent CAN Aydın Milletvekili Tarım ve hayvancılık sektörü, ülkemizin gıda güvenliği, ekonomik sürdürülebilirliği ve kırsal kalkınması açısından stratejik bir öneme sahiptir. Ancak son yıllarda yaşanan ekonomik dalgalanmalar, artan girdi maliyetleri ve yetersiz destek politikaları nedeniyle hayvancılık sektörü ciddi sorunlarla karşı karşıya kalmaktadır. Özellikle yem fiyatlarında yaşanan yüksek oranlı artışlar, besicilik yapan üreticilerimizi zor durumda bırakmaktadır. Türkiye Yem Sanayicileri Birliğinin açıkladığı verilere göre, 2024 yılı Şubat ayında besi yemi fiyatları, bir önceki yılın aynı dönemine göre 9030 oranında artmıştır. 2025 yılı Şubat ayı için yapılan projeksiyonlar ise yem fiyatlarının 2024 yılı Şubat ayına kıyasla "635 oranında yükseldiğini göstermektedir. Yem fiyatlarında yaşanan bu hızlı artış, hayvancılık yapan üreticilerin maliyetlerini önemli ölçüde artırmakta ve et üretimi üzerinde baskı oluşturmaktadır. Artan maliyetler, küçük ve orta ölçekli işletmelerin sektörde varlığını sürdürebilmesini zorlaştırmakta, bu durum ise et fiyatlarına doğrudan yansimaktadır. Besi yemi fiyatlarındaki bu artışın, hayvancılık sektörüne olan etkilerinin azaltılması için alınması gereken tedbirlerin belirlenmesi ve hayvancılıkla uğraşan üreticilerimizin desteklenmesi hayati önem taşımaktadır. Özellikle küçük ölçekli üreticiler başta olmak üzere tüm besicilerin sürdürülebilir bir üretim yapabilmesi için yem maliyetlerini düşürücü politikaların geliştirilmesi gerekmektedir. Bu bağlamda: 1. o 2024yılı Şubat ayında besi yemi fiyatlarının bir önceki yılın aynı dönemine göre 9030 oranında artmasının nedenleri nelerdir? Bakanlığınız bu artışı önlemek veya sınırlamak adına hangi politikaları uygulamıştır? : 709549 2. 2025 yılı Şubat ayı için öngörülen "35'lik fiyat artışı dikkate alındığında, besi yemi fiyatlarını dengelemek için hangi önlemler alınacaktır? 3. o Yem fiyatlarındaki artışın hayvancılık sektörüne olumsuz etkilerini azaltmak amacıyla, üreticilere yönelik doğrudan destek veya sübvansiyon sağlanması planlanmakta mıdır? 4. Küçük ve orta ölçekli hayvancılık işletmelerinin yem maliyetlerini düşürmek amacıyla herhangi bir özel teşvik veya kredi desteği sağlanacak mıdır? 5. o Yerli yem üretimini artırmaya yönelik olarak, yem hammaddesi üretimi ve yem sanayisinin desteklenmesine yönelik ne gibi projeler yürütülmektedir? 6. o Son beşyıl içerisinde ithal edilen hayvan yemi miktarı ve bunun toplam yem üretimi içindeki payı nedir? Bakanlığınız yerli üretimi artırmaya yönelik hangi politikaları hayata geçirmiştir? 7. o Artanyem fiyatlarının kırmızı et üretimi ve et fiyatları üzerindeki etkisiyle ilgili herhangi bir etki analizi yapılmış mıdır? Yapıldıysa, sonuçları nelerdir? 8. o Küçük ölçekli hayvancılık işletmelerinin kapanmasını önlemek adına, uzun vadeli ve sürdürülebilir bir politika oluşturulması yönünde bakanlığınızın çalışmaları var mıdır? 9. o Besiciliğin sürdürülebilirliğini sağlamak amacıyla hayvancılık sektörüne yönelik yeni destekleme modelleri geliştirilmesi planlanmakta mıdır? 10. TMO, üreticilerin yem maliyetlerini düşürmek amacıyla piyasaya daha fazla arpa ve mısır sunmayı planlamakta mıdır? 11. TMO'nun piyasaya sürdüğü ürün miktarı neden yetersiz kalmıştır? Bu miktarın artırılması için herhangi bir çalışma var mıdır? ## Bakanlığın cevabı Hayvancılıkta sürdürülebilirliğin sağlanması, geliştirilmesi, verimliliğin artırılması, üreticinin korunması, hayvansal ürün piyasalarında istikrarın sağlanarak tüketicinin yeterli ve sağlıklı gıdaya erişimi Bakanlığımızın öncelikleri arasında yer almaktadır. 8760 sayılı 2024-2026 Yıllarında Yapılacak Hayvancılık Desteklemelerine İlişkin Cumhurbaşkanı Kararı kapsamında hayvansal üretim, su ürünleri üretimi, tarımsal araştırma ve geliştirmenin desteklenmesine ilişkin hususlar düzenlenmiştir. Hayvansal üretimde yeni destekleme programı temel hayvancılık ve ürün geliştirme destekleri olmak üzere iki gruba ayrılmaktadır. Temel hayvancılık destekleri; büyükbaş hayvancılık, küçükbaş hayvancılık, atık, arıcılık ve ipek böceği faaliyetlerinin desteklenmesinden oluşmaktadır. Aile işletmeleri, genç ve kadın yetiştiriciler, birinci derece örgüt üyesi ile planlama bölgeleri gibi yönlendirici kriterleri sağlayan yetiştiricilere temel destek tutarına ilave destek verilmektedir. Ayrıca suni tohumlama, soy kütüğü, yerli sperma, ari işletme, sürü yöneticisi (çoban) gibi verimlilik kriterlerine ilave destek sağlanmaktadır. e Ürün geliştirme destekleri; çiğ süt, besilik erkek sığır (karkas), tiftik üretimi desteklerini kapsamaktadır. Aile işletmeleri, genç ve kadın yetiştiriciler, birinci derece örgüt üyesi ile planlama bölgeleri gibi yönlendirici kriterleri sağlayan üreticilere temel destek tutarına ilave destek verilmektedir. Ayrıca ari işletme, kendi tankında soğutma, örgüt üzerinden pazarlama, karkas ağırlığı, kaliteli tiftik ve sözleşmeli üretim gibi verimlilik kriterlerine ilave destek verilmektedir. Yeni destekleme modeli ile ilk defa; e Oğlak ve kuzuya temel destek ödemesi, " Genç ve kadın yetiştiriciye ilave destek, " Aile işletmelerine temel destek oranında ilave destek, " Doğduğu aile işletmesinden kesime giden erkek sığırlara ilave destek, e" Gezginci arıcılık yapanlara ilave destek ve e Birinci derece örgüt üyesi yetiştiricilere ilave destek verilmektedir. Ayrıca planlı üretim bölgelerinde uygun üretim yapanlara ilave destek ve her buzağıya temel destek ödemesi yapmak suretiyle üreten herkesin destek alması sağlanmaktadır. Yeni destekleme modeli ile birlikte hayvancılık işletmelerinin ekonomik açıdan güçlü, dirençli ve sürdürülebilir bir yapıya kavuşması hedefiyle sübvansiyonlu kredilerde; kadınlara, gençlere ve planlı üretim bölgelerine ilave indirim uygulanmaktadır. Bu sayede geleceğimizin teminatı gençlerimiz ve ailemizin temel direği olan kadınlarımızın üretimde kalmalarına imkân sağlanmaktadır. Üreticilerin tarımsal üretime yönelik finansman ihtiyaçlarının uygun koşullarda sağlanması amacıyla, 2024-2026 yılları için yayımlanan 8038 ve 8039 sayılı Cumhurbaşkanı Kararları kapsamında Ziraat Katılım Bankası A.Ş., T.C. Ziraat Bankası A.Ş. ve Tarım Kredi TARIM VE ORMAN BAKANLIĞI Strateji Geliştirme Başkanlığı Kooperatiflerince 28 farklı konuda 9625-90100 aralığında hazine faiz/kâr payı destekli yatırım ve işletme kredisi/finansmanı kullandırımı yapılabilmektedir. Kararlar kapsamında yem bitkisi üretimi konusunda hem yatırım hem de işletme kredi/finansmanı uygulamalarında 9075 standart indirim oranına ilave olarak özellikli indirim kriterlerini sağlayan işletmelere 0100'e varan oranda 20 milyon TL üst limite kadar hazine faiz/kâr payı destekli yatırım ve işletme kredi/finansman imkânı sunulmaktadır. Sütçü ve kombine sığır yetiştiriciliği, büyükbaş hayvan besiciliği, küçükbaş hayvancılık, temel hayvansal üretim konularında kendi yemini üretenlere standart indirimine ilave 903 faiz/kâr payı özellikli kriter indirimi uygulanmaktadır. Aynı zamanda üreticilerimize hayvansal üretim konusunda 300.000 TL'ye kadar (300.000 TL dahil) sıfır faizli, 300.000 TI nin üzerindeki kredilerde ise 10 milyon TL"ye kadar 9050-94100 aralığında faiz/kâr payı destekli kredi/finansman kullandırılabilmektedir. Bu kapsamdaki işletme kredi/finansmanların bir kısmı ayni olarak tahsis edilir ve akaryakıt, ilaç, yem, gübre, tohum, fide gibi tarımsal girdilerin alımına yöneliktir. Yeni destekleme modeli ile çiğ sütte temel destek şartları sağlayan her üreticiye temel destek verilecek olup temel desteğin ödenmesine müteakip, küçük aile işletmelerimizin korunması için aile işletmesi desteği olarak temel desteğin 9030'u, kadın üretici ve 40 yaş altı desteği olarak "030'u, üretim planlamasına dahil olan illerimizde yaşayan üreticilerimize üretim planlaması desteği olarak 9640'1, verimlilik kriterlerinden kendi tankında soğutulmuş süte 96200'ü, birinci derece örgüt üzerinden pazarlana çiğ süte 96200'ü, hastalıktan ari işletmede üretilen süte • 0300'ü, koyun, keçi mandaya *080'i destek olarak verilmektedir. Yeni destekleme modeli ile hayvancılık işletmeleri içerisinde önemli bir paya sahip olan aile işletmeleri ilk defa ilave destek alacaktır. Bakanlığımızca belirlenen dönem ve birim fiyatlar üzerinden çiğ süt destek primi uygulanarak üretimin devamlılığı ve artırılması sağlanacaktır. Bu hususta Bakanlığımızca IPARD HI programı uygulanmakta olup "tarımsal işletmelerin fiziki varlıklarına yönelik yatırımlar (M1) tedbiri" kapsamında süt, kırmızı et, kanatlı eti ve yumurta üretimine yönelik işletmeler için yapım işleri, makine ekipman, danışmanlık ve görünürlük faaliyetlerine yönelik 9060-75 aralığında değişen oranlarda hibe verilmektedir. IPARD Programı hakkında ayrıntılı bilgilere https://ipard.tarimorman.gov.tr intermet adresinden ulaşılabilmektedir: Tarımsal üretim planlaması kapsamında, besilik materyal üretimini artırmak amacıyla, iklim özellikleri, mera varlığı ve kalitesi ile yetiştirici alışkanlıkları gözetilerek 19 il besilik materyal üretim bölgesi olarak belirlenmiştir. Bakanlığımızca oluşturulan yeni destekleme modeli ile; besilik erkek sığır desteğinde 500 TL./baş olan temel desteğe, yetiştiricilerin ve besilik sığırların taşıdıkları özelliklere göre yapılan ilave ödemeler ile 3.250 TL/Baş'a kadar destekleme ödemesi yapılmaktadır. Böylece, besilik erkek sığır desteğinde 2023 yılına göre 90550'ye varan artış sağlanmıştır. Toprak Mahsulleri Ofisi 2024-2025 satış sezonu hububat stoklarında miktar yönüyle herhangi bir yetersizlik söz konusu değildir. Arpa satışlarımız kullanıcıların ihtiyacı kadar olacak şekilde aylık fiili tüketim esasına göre yapılmaktadır. İbrahim YUMAKLI Bakan --- **Kaynak gösterme:** Bülent Tezcan (CHP, Aydın). “Hayvancılık sektöründe yaşanan maliyet artışlarına ilişkin”. TBMM 28. Dönem yazılı soru önergesi 7/25948, 19 Mart 2025. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-25948-hayvancilik-sektorunde-yasanan-maliyet-artislarina-iliskin (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/5287a55f-7239-48d4-862c-0195b2476bd1 Vekilpedia, TBMM’nin kamuya açık kayıtlarını derleyen bağımsız bir arşivdir; TBMM’nin resmî sitesi değildir ve yorum yapmaz.