# Hakkari ilindeki işsizlik sorununa yönelik yapılan çalışmalara ilişkin - **Tür:** Yazılı soru önergesi (TBMM 28. Dönem) - **Esas no:** 7/26169 - **Veren:** Öznur Bartin (DEM Parti, Hakkari) - **Muhatap:** Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı (Mahinur Özdemir Göktaş) - **Veriliş tarihi:** 26 Mart 2025 - **Durum:** TBMM’nin kaydına göre süresi geçtikten sonra cevaplandı (verilişinden 104 gün sonra, 8 Temmuz 2025) - **TBMM kaydı:** https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/d7d2a52f-1ebc-4e6b-83ae-0195d69caf44 - **Vekilpedia:** https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-26169-hakkari-ilindeki-issizlik-sorununa-yonelik-yapilan-calismalara-iliskin > Öznur Bartin (DEM Parti), 26 Mart 2025 tarihinde 7/26169 esas numaralı yazılı soru önergesi verdi; muhatap: Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı. TBMM’nin kaydına göre süresi geçtikten sonra cevaplandı (verilişinden 104 gün sonra, 8 Temmuz 2025). ## Önerge metni Aşağıdaki sorularımın, Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanı Mahinur Özdemir Göktaş tarafından Anayasanın 98 ve İç Tüzüğün 96. ve 99. Maddeleri gereğince yazılı olarak cevaplandırılmasını arz ederim. Öznur Bartin Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) tarafından açıklanan 2024 yılı işgücü istatistiklerine göre, Hakkâri ilimiz, ülke genelinde en yüksek işsizlik oranına sahip il olarak öne çıkmaktadır. Ülke genelindeki işsizlik oranı 908,7 iken, Hakkâri'de bu oran 9018,3*e ulaşmıştır. Bu oran, sadece ülke genelinde değil, aynı zamanda Doğu Anadolu Bölgesi'nde de en yüksek seviyeye çıkmıştır. Geçtiğimiz yıllarda Burdur ve Kastamonu gibi iller 9014 civarında işsizlik oranlarına sahipken, 2024 yılında Hakkâri, en yüksek işsizlik oranına sahip il olmuştur. Van (9016,7), Muş (013,1) ve Bitlis (011,4) gibi çevre illerle karşılaştırıldığında da Hakkâri en yüksek işsizlik oranına sahip il konumundadır. Bu yüksek işsizlik oranı, Hakkâri'nin sosyo-ekonomik yapısını derinden etkileyerek, bölgenin kalkınma potansiyelini sınırlamaktadır. Aynı zamanda, işsizlik oranının bu kadar yüksek olması, bölgedeki çalışma yaşamının yapısal sorunlarını da gözler önüne sermektedir. Hakkâri"deki işsizlik sorununun sebeplerine dair alınan tedbirler, istenilen düzeyde çözüm üretmekte yetersiz kalmakta ve bu da bölgesel kalkınmayı engellemektedir. Hakkari'deki işsizlik oranının yüksek olmasının başlıca sebeplerinden biri, bölgedeki siyasal sorunlardır. Çatışmaların ve toplumsal barışa dair endişelerin devam etmesi, bölgede yatırım yapılmasını engellemektedir. Devletin güvenlik harcamalarına ayırdığı büyük bütçeler, bölgenin ekonomik kalkınma projelerinin önüne geçmekte, bu da bölgedeki işsizlik oranının artmasına yol açmaktadır. Hükümetin, Kürt sorununa kalıcı ve demokratik bir çözüm bulmak konusunda gerekli adımları atmaması, bölgedeki ekonomik koşulları daha da olumsuz. hale getirmektedir. Demokratik bir çözüm süreci, bölgedeki toplumsal kaygıları ortadan kaldıracak ve yatırımların önünü açacaktır. Ancak, hükümetin barışçıl bir çözüm konusunda gerekli adımları atmaması, işsizlik oranlarının yüksek seyretmesine neden olmaktadır. Hakkari'deki işsizlik oranının düşürülmesi için atılması gereken öncelikli adımlardan biri, sınır ticaretinin geliştirilmesidir. Hakkâri'nin, İran ve Irak ile sınır komşusu olması, potansiyel olarak büyük bir ticaret firsatı sunmaktadır. Ancak, gümrük altyapısının eksikliği ve bürokratik engeller, bu potansiyelin kullanılmasını engellemektedir. İktidar, sınır kapılarını modernize ederek, gümrük işlemlerini kolaylaştırmalı ve ticaretin önündeki engelleri kaldırmalıdır. Aynı zamanda, bölgenin lojistik altyapısı iyileştirilmeli ve ticaret merkezleri oluşturulmalıdır. Bu adımlar, Hakkari'nin ticaret kapasitesini artıracak ve çalışma yaşamı için istihdam firsatları yaratacaktır. Tarım ve hayvancılık sektörü de Hakkari?nin ekonomisinde önemli bir yer tutmaktadır. Ancak, geleneksel yöntemlerle yapılan tarım, modern tekniklerden uzak kalmakta ve verimlilik düşmektedir. Su varlıklarının sınırlılığı ve yetersiz destekler, bu sektördeki verimliliği olumsuz etkilemektedir. Hükümet, tarım sektörüne yönelik modernizasyon projelerini hızlandırmalı ve çiftçilere yönelik eğitimler vermelidir. Ayrıca, hayvancılık sektöründeki desteklerin artırılması ve verimliliğin yükseltilmesi için çeşitli teşvikler sunulmalıdır. Ancak, hükümetin bu sektördeki desteklerinin yetersizliği, tarım ve hayvancılıkla geçinen birçok yurttaşın işsizlikle karşı karşıya kalmasına neden olmaktadır. Sanayi yatırımlarının eksikliği, Hakkari?deki işsizlik sorununu derinleştiren bir başka faktördür. Sanayi tesislerinin bulunmaması, üretime dayalı istihdam fırsatlarını kısıtlamaktadır. Hakkari'nin sanayi altyapısının eksik olması, bölgeye yatırım yapmayı düşünen girişimcilerin ilgisini çekmemektedir. Hükümetin, Organize Sanayi Bölgeleri (OSB) kurarak, sanayi yatırımlarını teşvik etmesi gerekmektedir. Bu tür yatırımlar hem bölgedeki işsizliği azaltacak hem de bölgenin ekonomik yapısını dönüştürecektir. Ancak, mevcut teşvik politikalarının yetersiz olması, Hakkari'nin sanayi yatırımlarından yeterince faydalanamamasına neden olmaktadır. Mesleki eğitim kurumlarının sayısının artırılması ve bölgeye özgü meslek edindirme kurslarının yaygınlaştırılması da işsizlik sorununa çözüm bulmada önemli bir adımdır. Ancak, Hakkari'deki mesleki eğitim kurumlarının sayısı yetersizdir ve bölgenin ihtiyaçlarına uygun eğitim programları oluşturulmamaktadır. Hükümet, bu sorunu çözmek için İŞKUR ve Milli Eğitim Bakanlığı iş birliğinde meslek edindirme kursları açmalı ve bölgenin taleplerine uygun mesleki eğitim programları geliştirmelidir. Bu, bölgedeki iş gücünün niteliklerini artıracak ve işsizlik oranlarını azaltacaktır. Ancak, hükümetin mesleki eğitime yeterince yatırım yapmaması, bölgedeki işsizliğin yüksek kalmasına neden olmaktadır. Kadın istihdamı, Hakkari'deki iş gücü yaşamının diğer bir önemli sorunudur. Kadınların iş gücüne katılım oranı, erkeklere kıyasla oldukça düşüktür. Bu durumu değiştirmek için bakanlıkların kadın girişimciliğini destekleyecek programlar geliştirmesi gerekmektedir. Ancak, hükümetin kadın istihdamını artırmaya yönelik özel teşvikler geliştirmemesi, bu sorunun çözülmesini engellemektedir. Hakkâri gibi dezavantajlı bölgelerde kadınların iş gücüne katılımını artırmak, toplumsal cinsiyet eşitliğini gidermek adına önemli bir adımdır. Ancak, mevcut politikaların bu yönde yetersiz kaldığı açıktır. Hakkari'deki işsizlik sorununa yönelik çözüm önerilerinin birçoğu, hükümetin ekonomik kalkınma ve istihdam politikalarındaki eksiklikleri ele almayı gerektirmektedir. İktidarın, bölgenin kalkınmasını engelleyen yapısal sorunlara yönelik daha etkin politikalar geliştirmesi ve işsizlik oranlarını azaltmak için somut adımlar atması gerekmektedir. Ancak, şu anki durumda hükümetin attığı adımların yetersiz kaldığı ve bölgedeki işsizlik sorununu çözmek için daha kapsamlı bir yaklaşım benimsenmesi gerektiği açıktır. 2.6169 Bu bağlamda; 1. Hakkâri'de kadınların iş gücüne katılımını artırmak için Bakanlık olarak özel bir teşvik programı geliştirilmiş midir? 2. Kadın girişimciliğini destekleyecek programlar Hakkâri için ne zaman devreye girecektir? 3. Hakkâri'deki işsizlik oranının yüksekliği göz önünde bulundurulduğunda, bölgedeki meslek edindirme kurslarının sayısının artırılması için hangi adımlar atılacaktır? 4. Hakkâri'de engelli bireylerin çalışma yaşamına katılımını sağlamak için ne tür projeler hayata geçirilecektir? 5. Bölgedeki iş gücü için mesleki eğitim programlarının sayısı artırılacak mıdır? Hangi alanlarda eğitimler verilecektir? 6. Hakkâri'deki yüksek işsizlik oranı göz önüne alındığında, bu sorunun çözülmesi için atılacak adımlar nelerdir? ## Bakanlığın cevabı İlgi © :a) 06.12.2024 tarihli ve 1542881 sayılı yazınız. b) 09.04.2025 tarihli ve 1608670 sayılı yazınız. Türkiye Büyük Millet Meclisi - Tüekiye Büyük Millet Meclisi Başkanlı Tarih: 08/07/2025 15:39 Sayı: E-120.07.03-1659790 2025 AİLE YILI ACELE 7/1596 Ox © 7/ 26165 Ge 137 İlgi yazılar ekinde alınan Hakkari Milletvekili Sayın Öznur BARTİN tarafından Bakanlığımıza yöneltilen 7/19896 ve 7/26169 Esas Numaralı soru önergelerine, Türkiye Büyük Millet Meclisi İçtüzüğünün 99 uncu maddesi uyarınca hazırlanan cevabi yazılarımız ekte sunulmuştur. Mahinur ÖZDEMİR GÖKTAŞ Bakan 1. 7/19896 Cevap Metni (5 Sayfa) 2. 7126169 Cevap Metni (3 Sayfa) Çocuk Gelişimcisi 5 Telefon No:(312) 705 58 09 n 7 Jaçles Ge. 127 Hakkari Milletvekili Sayın Öznur BARTİN" Ait 7/26169 Esas Numaralı Yazılı Soru Önergesine İlişkin Cevap Metni Türkiye'de kadının güçlenmesi konusunda ulusal mekanizma olan Bakanlığımızca uygulamaya konulan ve 2024-2028 yıllarını kapsayan "Kadının Güçlenmesi Strateji Belgesi ve Eylem Planı'nda 2028 yılına kadar kadınların ekonomik alanda güçlenmesine yönelik olarak belirlenen politikalar; kadınların çalışma hayatına daha aktif katılım sağlaması ve değişen işgücü piyasası dinamikleri doğrultusunda ekonomik hayatta söz sahibi olmasını sağlamak temel amacıyla kurgulanmıştır. Bahse konu belge, kadınları ve kız çocuklarını her alanda güçlendirmek amacıyla kurumlar arası iş birliğini geliştirmek üzere Eğitim, Sağlık, Ekonomi, Liderlik ve Karar Alma Mekanizmalarına Katılım, Çevre ve İklim Değişikliği politika eksenleri çerçevesinde oluşturulmuştur. Bahse konu dokümanın "Ekonomi" başlığı altında belirlenen temel amaç, kadınların ekonomik olarak güçlenmesini sağlamak ve değişen işgücü piyasasına tam, eşit ve etkin katılımlarını desteklemektir. Bu doğrultuda, dokümanda belirlenen politika eksenleri aşağıda sıralanmaktadır; 1. Kadınların işgücü piyasasına girişlerini kolaylaştırmak ve insana yakışır işlerde istihdamlarını artırmak için mevzuatın gözden geçirilerek iyileştirici düzenlemeler yapılması, 2. Kadınlara ve kız çocuklarına, ikiz dönüşüme (yeşil ve dijital dönüşüm) uyumlu işgücü piyasasında ihtiyaç duyulacak yeni beceri ve yetenekler kazandırılması, 3. Sürdürülebilir kalkınma için kadınların ekonomik güçlenmelerini desteklemek amacıyla eşitlik ve kapsayıcılık temelinde kamu ve özel sektörün dönüşümünün sağlanması, 4. Kadın girişimciliğinin her alanda desteklenmesi ve kadın kooperatiflerinin güçlendirilmesi amacıyla çalışmalar yapılması, Kadınların istihdama katılımını desteklemeye yönelik çalışmalar kapsamında, ev içi bakım yükünün hafifletilmesi ve iş-aile yaşam dengesinin güçlendirilmesi gibi konular Bakanlığımız tarafından önem verilen başlıklar arasındadır. Bu kapsamda, kadınların ekonomik güçlenmesini sağlamak amacıyla, değişen iş gücü piyasasına tam, eşit ve etkin katılımlarının teşvik edilmesi hedeflenmiştir. Söz konusu planda 1. Strateji olarak "Kadınların İşgücü Piyasasına Girişlerini Kolaylaştırmak ve İnsana Yakışır İşlerde İstihdamlarını Arttırmak İçin Mevzuatın Gözden Geçirilerek İyileştirici Düzenlemeler Yapılması" hedefi belirlenmiştir. Bu strateji kapsamında, bakım sorumluluklarının gerek ebeveynler arasında gerekse kurumsal bakım hizmetleri yoluyla paylaşılmasına yönelik mevcut destek ve teşvik mekanizmalarının, ihtiyaçlar doğrultusunda geliştirilmesini öngören spesifik faaliyetler bulunmaktadır. Söz konusu faaliyetlerin yanı sıra, kadınların işgücüne katılımını engelleyen yapısal ve toplumsal faktörlerin giderilmesine yönelik olarak ilgili kamu kurum ve kuruluşları ile sivil toplum kuruluşlarıyla iş birliği içinde yürütülen çalışmalar, eylem planının uygulama dönemi boyunca sürdürülecek olup; bu alandaki mevcut iş birliği mekanizmalarının güçlendirilmesi hedeflenmektedir. Diğer taraftan Bakanlığımız görev alanı kapsamında yürütülen projeler ve faaliyetler ise; "* Bakanlığımız tarafından kadınların ekonomik olarak güçlendirilmesi amacıyla "Kadınların Kooperatifler Yoluyla Güçlendirilmesi Projesi? ve "Türkiye?de Kadın-Erkek Eşitliğine Duyarlı Planlama ve Bütçeleme Projesi" yürütülmüştür. Hâlihazırda ise "Türkiye'nin Mühendis Kızları Projesi", "Hobin İşin Olsun Projesi? ve "Geleceğini Kuran Genç Kadınlar Projesi" devam etmektedir. e Bu projelerin yanında kadınların ekonomik ve toplumsal hayata katılımlarının güçlendirilmesi amacıyla Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı ile "Kadın Girişimciliğinin Geliştirilmesine Yönelik İş Birliği Protokolü" ve TÜBİTAK ile "Bilimsel Araştırma-Geliştirme, Yenilik ve Bilimsel Etkinlik İş Birliği Protokolü" imzalanmış olup, "kadingirisimci.gov.tr" internet sitesi erişime açılmıştır. Bahse konu internet sitesinde Kadın Kooperatifleri Ağına kayıtlı kadınlar için "Ben De Varım" uygulaması hayata geçirilmiştir. Ayrıca, kadın kooperatiflerinin güçlendirilmesi kapsamında Tarım ve Orman Bakanlığı ve Ticaret Bakanlığı iş birliğinde imzalanan "Kadın Kooperatiflerinin Güçlendirilmesi İş Birliği Protokolü" çerçevesinde çalışmalar yürütülmektedir. e Bu çalışmaların yanı sıra; kadın istihdamının artırılması, kadın girişimciliğinin teşvik edilmesi ve kadın kooperatiflerinin güçlendirilmesi amacıyla Tarım ve Kırsal Kalkınmayı Destekleme Kurumu ile "IPARD Programına İlişkin İş Birliği Protokolü", İŞKUR ile "İş Pozitif Programı İş Birliği Protokolü", OSTİM Organize Sanayi Bölgesi Müdürlüğü ile "OSTİM İş Birliği Protokolü", Hepsiburada ile "Türkiye'nin Girişimci Kadınları İşbirliği Protokolü", Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı ile "Kadınların ve Engelli Bireylerin Ekonomik ve Sosyal Hayata Katılımlarının Güçlendirilmesine Yönelik İş Birliği Protokolü" ve Reges Elektrik ile "Kadınlar için Enerji Okulu İşbirliği Protokolü" imzalanmış olup, Protokoller kapsamında çalışmalar yürütülmektedir. e Bakanlığımız görev alanı kapsamında, kadın girişimciliğinin desteklenmesi amacıyla özel sektör iş birliğinde çeşitli çalışmalar da yürütülmektedir. Bu kapsamda: • Kadın girişimciliğinin teşvik edilmesi amacıyla Bakanlığımız ile Hepsiburada arasında "Türkiye'nin Girişimci Kadınları İş Birliği Protokolü" imzalanmıştır. Protokol çerçevesinde, yeni uygulama ve destek mekanizmaları aracılığıyla Türkiye?de girişimci kadın sayısının artırılması ve bu yolla kadın istihdamının güçlendirilmesi hedeflenmektedir. Söz konusu iş birliğiyle, girişimci kadınların e-ticaret alanındaki bilgi, beceri ve faaliyetlerinin geliştirilmesine katkı sağlanması öngörülmektedir. • Enerji sektöründe kadın istihdamının artırılması ve temsiliyetinin güçlendirilmesi amacıyla, Bakanlığımız ile Reges Elektrik Enerjisi Perakende Satış Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti. arasında "Kadınlar İçin Enerji Okulu İş Birliği Protokolü" imzalanmıştır. Kadınlara yönelik istihdam, iş gücü ve işsizlik oranlarına ilişkin istatistiki veriler Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) tarafından yayımlanmaktadır. TÜİK tarafından kadın ve erkeklere ilişkin karşılaştırmalı istihdam ve iş gücü verileri Türkiye geneli veya bölgesel düzeyde yayımlanmaktadır. TÜİK tarafından gerçekleştirilen Hanehalkı İşgücü Araştırması sonuçlarına göre: Haziran 2023 döneminde, kadınların iş gücüne katılımı 11 milyon 736 bin kişi olarak gerçekleşmiş; bu kadınların 10 milyon 273 bini istihdam edilmiştir. e Haziran 2024 döneminde ise iş gücüne katılan kadın sayısının yaklaşık 420 bin kişi artarak 12 milyon 154 bine, istihdam edilen kadın sayısının ise yaklaşık 410 bin kişi artarak 10 milyon 683 bine ulaştığı gözlemlenmektedir. Bu artış oranlara yansıtıldığında; Kadınların iş gücüne katılım oranı, 9635,5ten 036,9'e, Kadın istihdam oranı ise 9631,1'den 9432,1'e yükselmiştir. Diğer taraftan, Ülkemizde özel sektörde engelli istihdamının takip ve denetimi Türkiye İş Kurumu Genel Müdürlüğü yetkisi ve sorumluluğundadır. Kamuda engelli istihdamının ise nesnel ölçütlere dayandırılması, hak ihlallerinin önüne geçilmesi ve engelli bireylerin eğitim durumlarına uygun kadrolarda istihdamlarının desteklenmesi amacıyla 2011 yılında mevzuat değişikliğine gidilmiş ve her kurumun kendi sınavını düzenlemesi şeklinde işleyen yerleştirme süreci, merkezi sınavın (Engelli Kamu Personeli Seçme Sınavı-EKPSS) uygulamada yerini alması ile sonlandırılmıştır. Sınava katılım sağlayan engelli bireylerin ihtiyaçları doğrultusunda sınav düzenlemeleri ile birlikte tüm engel gruplarının sınava katılımı sağlanmış; adaylar eğitimleri, tercihleri ve aldıkları puanlar do ğrultusunda kamuya memur olarak yerleşme fırsatını elde etmiştir. Bu kapsamda; 50'si kadın 222'si erkek olmak üzere 272 engelli birey Hakkâri ilinde memur olarak istihdam edilmiş durumdadır. Soru önergesinde yer alan diğer konular, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığının görev ve faaliyet alanı içerisinde bulunduğundan Bakanlığımızca değerlendirilememiştir. Mahinur ÖZDEMİR GÖKTAŞ Bakan --- **Kaynak gösterme:** Öznur Bartin (DEM Parti, Hakkari). “Hakkari ilindeki işsizlik sorununa yönelik yapılan çalışmalara ilişkin”. TBMM 28. Dönem yazılı soru önergesi 7/26169, 26 Mart 2025. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-26169-hakkari-ilindeki-issizlik-sorununa-yonelik-yapilan-calismalara-iliskin (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/d7d2a52f-1ebc-4e6b-83ae-0195d69caf44 Vekilpedia, TBMM’nin kamuya açık kayıtlarını derleyen bağımsız bir arşivdir; TBMM’nin resmî sitesi değildir ve yorum yapmaz.