# Hakkari ilindeki işsizlik sorununa yönelik yapılan çalışmalara ilişkin - **Tür:** Yazılı soru önergesi (TBMM 28. Dönem) - **Esas no:** 7/26173 - **Veren:** Öznur Bartin (DEM Parti, Hakkari) - **Muhatap:** Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı (Vedat Işıkhan) - **Veriliş tarihi:** 26 Mart 2025 - **Durum:** TBMM’nin kaydına göre süresi geçtikten sonra cevaplandı (verilişinden 541 gün sonra, 18 Eylül 2026) - **TBMM kaydı:** https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/7a592837-e068-4b02-9d46-0195d6c93ed5 - **Vekilpedia:** https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-26173-hakkari-ilindeki-issizlik-sorununa-yonelik-yapilan-calismalara-iliskin > Öznur Bartin (DEM Parti), 26 Mart 2025 tarihinde 7/26173 esas numaralı yazılı soru önergesi verdi; muhatap: Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı. TBMM’nin kaydına göre süresi geçtikten sonra cevaplandı (verilişinden 541 gün sonra, 18 Eylül 2026). ## Önerge metni Aşağıdaki sorularımın, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanı Vedat Işıkhan tarafından Anayasanın 98 ve İç Tüzüğün 96. ve 99. Maddeleri gereğince yazılı olarak cevaplandırılmasını arz ederim. Öznur Bartin Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) tarafından açıklanan 2024 yılı işgücü istatistiklerine göre, Hakkâri ilimiz, ülke genelinde en yüksek işsizlik oranına sahip il olarak öne çıkmaktadır. Ülke genelindeki işsizlik oranı 908,7 iken, Hakkâri'de bu oran *018,3"e ulaşmıştır. Bu oran, sadece ülke genelinde değil, aynı zamanda Doğu Anadolu Bölgesi'nde de en yüksek seviyeye çıkmıştır. Geçtiğimiz yıllarda Burdur ve Kastamonu gibi iller 9014 civarında işsizlik oranlarına sahipken, 2024 yılında Hakkâri, en yüksek işsizlik oranına sahip il olmuştur. Van (416,7), Muş (9013,1) ve Bitlis (9011,4) gibi çevre illerle karşılaştırıldığında da Hakkâri en yüksek işsizlik oranına sahip il konumundadır. Bu yüksek işsizlik oranı, Hakkâri'nin sosyo-ekonomik yapısını derinden etkileyerek, bölgenin kalkınma potansiyelini sınırlamaktadır. Aynı zamanda, işsizlik oranının bu kadar yüksek olması, bölgedeki çalışma yaşamının yapısal sorunlarını da gözler önüne sermektedir. Hakkâri?deki işsizlik sorununun sebeplerine dair alınan tedbirler, istenilen düzeyde çözüm üretmekte yetersiz kalmakta ve bu da bölgesel kalkınmayı engellemektedir. i Hakkari'deki işsizlik oranının yüksek olmasının başlıca sebeplerinden biri, bölgedeki siyasal sorunlardır. Çatışmaların ve toplumsal barışa dair endişelerin devam etmesi, bölgede yatırım yapılmasını engellemektedir. Devletin güvenlik harcamalarına ayırdığı büyük bütçeler, bölgenin ekonomik kalkınma projelerinin önüne geçmekte, bu da bölgedeki işsizlik oranının konusunda gerekli adımları atmaması, bölgedeki ekonomik koşulları daha da olumsuz hale getirmektedir. Demokratik bir çözüm süreci, bölgedeki toplumsal kaygıları ortadan kaldıracak ve yatırımların önünü açacaktır. Ancak, hükümetin barışçıl bir çözüm konusunda gerekli adımları atmaması, işsizlik oranlarının yüksek seyretmesine neden olmaktadır. Hakkari'deki işsizlik oranının düşürülmesi için atılması gereken öncelikli adımlardan biri, sınır ticaretinin geliştirilmesidir. Hakkâri'nin, İran ve Irak ile sınır komşusu olması, potansiyel olarak büyük bir ticaret fırsatı sunmaktadır. Ancak, gümrük altyapısının eksikliği ve bürokratik engeller, bu potansiyelin kullanılmasını engellemektedir. İktidar, sınır kapılarını modernize ederek, gümrük işlemlerini kolaylaştırmalı ve ticaretin önündeki engelleri kaldırmalıdır. 7? 24115 Aynı zamanda, bölgenin lojistik altyapısı iyileştirilmeli ve ticaret merkezleri oluşturulmalıdır. Bu adımlar, Hakkari'nin ticaret kapasitesini artıracak ve çalışma yaşamı için istihdam fırsatları yaratacaktır. Tarım ve hayvancılık sektörü de Hakkari'nin ekonomisinde önemli bir yer tutmaktadır. Ancak, geleneksel yöntemlerle yapılan tarım, modern tekniklerden uzak kalmakta ve verimlilik düşmektedir. Su varlıklarının sınırlılığı ve yetersiz destekler, bu sektördeki verimliliği olumsuz etkilemektedir. Hükümet, tarım sektörüne yönelik modernizasyon projelerini hızlandırmalı ve çiftçilere yönelik eğitimler vermelidir. Ayrıca, hayvancılık sektöründeki desteklerin artırılması ve verimliliğin yükseltilmesi için çeşitli teşvikler sunulmalıdır. Ancak, hükümetin bu sektördeki desteklerinin yetersizliği, tarım ve hayvancılıkla geçinen birçok yurttaşın işsizlikle karşı karşıya kalmasına neden olmaktadır. Sanayi yatırımlarının eksikliği, Hakkari"deki işsizlik sorununu derinleştiren bir başka faktördür. Sanayi tesislerinin bulunmaması, üretime dayalı istihdam fırsatlarını kısıtlamaktadır. Hakkari'nin sanayi altyapısının eksik olması, bölgeye yatırım yapmayı düşünen girişimcilerin ilgisini çekmemektedir. Hükümetin, Organize Sanayi Bölgeleri (OSB) kurarak, sanayi yatırımlarını teşvik etmesi gerekmektedir. Bu tür yatırımlar hem bölgedeki işsizliği azaltacak hem de bölgenin ekonomik yapısını dönüştürecektir. Ancak, mevcut teşvik politikalarının yetersiz olması, Hakkari'nin sanayi yatırımlarından yeterince faydalanamamasına neden olmaktadır. Mesleki eğitim kurumlarının sayısının artırılması ve bölgeye özgü meslek edindirme kurslarının yaygınlaştırılması da işsizlik sorununa çözüm bulmada önemli bir adımdır. Ancak, Hakkari'deki mesleki eğitim kurumlarının sayısı yetersizdir ve bölgenin ihtiyaçlarına uygun eğitim programları oluşturulmamaktadır. Hükümet, bu sorunu çözmek için İŞKUR ve Milli Eğitim Bakanlığı iş birliğinde meslek edindirme kursları açmalı ve bölgenin taleplerine uygun • mesleki eğitim programları geliştirmelidir. Bu, bölgedeki iş gücünün niteliklerini artıracak ve işsizlik oranlarını azaltacaktır. Ancak, hükümetin mesleki eğitime yeterince yatırım yapmaması, bölgedeki işsizliğin yüksek kalmasına neden olmaktadır. Kadın istihdamı, Hakkari'deki iş gücü yaşamının diğer bir önemli sorunudur. Kadınların iş gücüne katılım oranı, erkeklere kıyasla oldukça düşüktür. Bu durumu değiştirmek için bakanlıkların kadın girişimciliğini destekleyecek programlar geliştirmesi gerekmektedir. Ancak, hükümetin kadın istihdamını artırmaya yönelik özel teşvikler geliştirmemesi, bu sorunun çözülmesini engellemektedir. Hakkâri gibi dezavantajlı bölgelerde kadınların iş gücüne katılımını artırmak, toplumsal cinsiyet eşitliğini gidermek adına önemli bir adımdır. Ancak, mevcut politikaların bu yönde yetersiz kaldığı açıktır. Hakkari'deki işsizlik sorununa yönelik çözüm önerilerinin birçoğu, hükümetin ekonomik kalkınma ve istihdam politikalarındaki eksiklikleri ele almayı gerektirmektedir. İktidarın, bölgenin kalkınmasını engelleyen yapısal sorunlara yönelik daha etkin politikalar geliştirmesi ve işsizlik oranlarını azaltmak için somut adımlar atması gerekmektedir. Ancak, şu anki durumda hükümetin attığı adımların yetersiz kaldığı ve bölgedeki işsizlik sorununu çözmek için daha kapsamlı bir yaklaşım benimsenmesi gerektiği açıktır. Bu bağlamda; 1. Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı, Hakkâri"deki yüksek işsizlik oranı (9418,3) sonrası, bölgedeki çalışma yaşamında iyileşme sağlamak için hangi somut adımları atmayı planlamaktadır? Ayrıca, Hakkâri ve çevresindeki diğer bölge illerinde (Van, Muş, Bitlis vb.) toplumsal barışın sağlanması ve ekonomik kalkınmanın önündeki engellerin kaldırılması için hangi politikalar uygulanacaktır? 2. Bakanlık, Hakkâri gibi dezavantajlı bölgelerde işsizlikle mücadele etmek için bölgesel ekonomik teşvikler ve destekler sağlamak adına hangi stratejik politikaları uygulamaktadır? Benzer sorunların çözülmesi için Van, Muş, Bitlis gibi diğer illerle ilgili nasıl bir yaklaşım benimsenmektedir? 3. Genç işsizlik oranı Hakkâri'de yüksek seviyelerde olup, bu da kalkınmayı engellemektedir. Bakanlık, gençlerin çalışma yaşamına katılımını artırmak için hangi mesleki eğitim programlarını hayata geçirecektir? Ayrıca, diğer bölge illerinde de benzer eğitim ve istihdam programları uygulanacak mıdır? 4. Çalışma yaşamındaki yapısal sorunlara yönelik kısa, orta ve uzun vadeli çözüm planları nelerdir? Bu planlar, bölge kentlerinin tümüne yayılacak mı ve toplumsal barışa katkı sağlamak adına hangi adımlar atılacaktır? 3. Kadın istihdamı Hakkâri'de düşük seviyelerde olup toplumsal cinsiyet eşitsizliğine yol açmaktadır. Bakanlık, kadınların çalışma yaşamına katılımını artırmak için hangi özel teşvikleri hayata geçirecektir? Diğer bölge illerinde kadın girişimciliğini destekleyecek ne gibi programlar geliştirilmektedir? 6. Sınır ticareti, Hakkâri için önemli bir istihdam fırsatı sunmaktadır. Bakanlık, bu alandaki yatırımların çalışma yaşamına etkilerini nasıl planlamakta ve ticaretin çalışma yaşamı ile uyumlu hale gelmesi için hangi adımları atmaktadır? Diğer bölge illerinde sınır ticaretini geliştirmek için hangi düzenlemeler yapılacaktır? 7. İşsizlik oranlarının yüksekliği, sosyal güvenlik sistemini nasıl etkilemektedir? Bakanlık, işsizlik oranlarını düşürmeye yönelik sosyal güvenlik alanında hangi iyileştirmeleri ve destekleri sunmaktadır? Bölge illerinde benzer sorunları çözmek için hangi önlemler alınacaktır? 8. Tarım ve hayvancılık sektörü, Hakkâri?deki istihdamın önemli bir kısmını oluşturuyor. Bakanlık, bu sektörlerdeki işçilerin sosyal güvenlik kapsamını iyileştirmek için hangi düzenlemeleri yapmaktadır? Diğer bölge illerinde de bu sektördeki işçilere yönelik hangi destekler sağlanacaktır? 9. Tarım, hayvancılık ve küçük ölçekli ticaret gibi sektörlerin yetersiz gelişmesi, Hakkâri?deki yüksek işsizlik oranlarının sebeplerindendir. Bakanlık, bu sektörlerdeki iş gücünü artırmak ve istihdamı yükseltmek için hangi özel program ve teşvikleri sunmayı planlamaktadır? Diğer bölge illerinde de benzer sektörlerde iş gücü potansiyelini artırmak için hangi adımlar atılacaktır? 10. Mesleki eğitim ve çalışma yaşamı arasındaki uyumsuzluk, Hakkâri?deki yüksek işsizlik oranlarına neden olmaktadır. Bakanlık, bölgedeki meslek edindirme kurslarının sayısını artırmak ve iş gücünü nitelikli hale getirmek için hangi planları uygulamaktadır? Diğer bölge illerinde mesleki eğitim fırsatlarını artırmak için nasıl bir strateji izlenecektir? ## Bakanlığın cevabı İlgi o : 09.04.2025 tarihli ve E-43452547-120.07.04-1608670 sayılı yazınız. İlgi yazınız ile Hakkari Milletvekili Sayın Öznur BARTİN tarafından yöneltilen 7/26173 Esas Numaralı yazılı soru önergesine ilişkin cevap aşağıda sunulmuştur. "Bakanlığımız tarafından istihdamın korunması ve işsizlikle mücadele kapsamında tüm ülke genelinde aktif ve pasif istihdam politikaları uygulanmaktadır. Tüm ülke genelinde olduğu gibi Hakkâri ve çevresindeki diğer bölge illerinde de istihdamı artırmak ve işsizliği önlemek amacıyla çeşitli politikalar belirlenmekte ve uygulanmaktadır. Bu kapsamdaki teşvik uygulamalarında başta özel politika gerektiren kadınlar, gençler ve engelliler olmak üzere işsizler çeşitli şarılar altında istihdam eden işverenlere belirli süreyle sosyal güvenlik prim desteği sağlanarak istihdamın korunması ve işsizliğin azaltılması hedeflenmektedir. 4447 sayılı Kanunun geçici 10 uncu maddesi kapsamında 2011 yılından bu yana uygulanan "Kadın, Genç ve Mesleki Yeterlilik Belgesi Olanların İstihdamı Teşvik? ile başta özel politika gerektiren kadınlar ve gençler olmak üzere işe giriş tarihi itibarıyla en az 6 aydır işsiz olan işsizlerin istihdamının desteklenmesi amacıyla 31/12/2026 tarihine kadar özel sektör işyerlerince ilave istihdamı sağlanan sigortalıların, sosyal güvenlik sigorta primi işveren payının tamamı karşılanmaktadır. Özel politika gerektiren gruplar başta olmak üzere işsizlerin işgücü piyasasına geçişini sağlayacak bilgi, beceri, çalışma alışkanlığı ve disiplinini kazandırmak üzere aktif işgücü hizmetleri kapsamında kamu kurum ve kuruluşları ile iş birliği yapılarak İşgücü Uyum Programları düzenlenmektedir. 4 yrıca, İş Pozitif Programı, Her Meslekte Kadın Eli Projesi, Kadın İstihdamı İçin Pozitif Ayrımcılık Projesi (KİPAP), Geleceğin Mesleklerinde İşbaşı Eğitim Programları, Nitelikli İşgücü Yetiştirme Programı (NİYEP) ve İş Kulüpleri Projesi hayata geçirilmiştir. Gençlerimizin kalıcı, kayıtlı ve nitelikli istihdam içine girmesini sağlayan, işsizliği azaltan ve ülkemiz rekabet gücünü büyüten kapsamlı Genç İstihdam Hamlesi 2026 yılında hayata geçirilmiştir. Staj Desteği', "Geleceğim Meslekte", 'NEET İşgücü Uyum", "İşe İlk Adım' ve İŞKUR Gençlik? olmak üzere 5 ana programın çatısı olan bu Program ile gençlerin erken yaşta iş deneyimi kazanmaları, becerilerinin işgücü piyasasının ihtiyaçlarıyla uyumlu hale getirilmesi ve nitelikli istihdama yönelmeleri amaçlanmaktadır. 4447 sayılı İşsizlik Sigortası Kanunu'nun Geçici 35 inci maddesi kapsamında imalat sanayinde üretim sürekliliğini güvence altına almak, işletmelerin finansmana erişimini kolaylaştırmak ve istihdamı korumak amacıyla 2026 yılı itibarıyla "İmalat Sanayi için Kredi Finansmanı ve İstihdamı Koruma Programı' hayata geçirilmiştir. Bununla birlikte, ülkemiz işgücü piyasasına ilişkin veriler Türkiye İstatistik Kurumunun internet sayfasında, İŞKUR'a kayıtlı iş arayanlara ilişkin veriler T: ürkiye İş Kurumunun (İŞKUR) internet sayfasında (www.iskur.gov.tr) yayınlanmakta olan aylık istatistik bültenleri ve istatistik yıllıklarında, sigortalılara ilişkin veriler ise SGK'nın internet sayfasında (www.sgk.gov.tr) yer al dır." Prof Dr. Vedat 1 HAN Bakan Çankaya / ANKARA Tel:(312) 296 — 71 68 --- **Kaynak gösterme:** Öznur Bartin (DEM Parti, Hakkari). “Hakkari ilindeki işsizlik sorununa yönelik yapılan çalışmalara ilişkin”. TBMM 28. Dönem yazılı soru önergesi 7/26173, 26 Mart 2025. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-26173-hakkari-ilindeki-issizlik-sorununa-yonelik-yapilan-calismalara-iliskin (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/7a592837-e068-4b02-9d46-0195d6c93ed5 Vekilpedia, TBMM’nin kamuya açık kayıtlarını derleyen bağımsız bir arşivdir; TBMM’nin resmî sitesi değildir ve yorum yapmaz.