# Organik tarımın teşvik edilmesi amacıyla yürütülen çalışmalara ilişkin - **Tür:** Yazılı soru önergesi (TBMM 28. Dönem) - **Esas no:** 7/26233 - **Veren:** Mustafa Bilici (Yeni Yol, İzmir) - **Muhatap:** Tarım ve Orman Bakanlığı (İbrahim Yumaklı) - **Veriliş tarihi:** 25 Mart 2025 - **Durum:** TBMM’nin kaydına göre süresi geçtikten sonra cevaplandı (verilişinden 162 gün sonra, 3 Eylül 2025) - **TBMM kaydı:** https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/673f2979-b870-405d-87bd-0195d1398239 - **Vekilpedia:** https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-26233-organik-tarimin-tesvik-edilmesi-amaciyla-yurutulen-calismalara-iliskin > Mustafa Bilici (Yeni Yol), 25 Mart 2025 tarihinde 7/26233 esas numaralı yazılı soru önergesi verdi; muhatap: Tarım ve Orman Bakanlığı. TBMM’nin kaydına göre süresi geçtikten sonra cevaplandı (verilişinden 162 gün sonra, 3 Eylül 2025). ## Önerge metni Anayasanın 98. ve Türkiye Büyük Millet Meclisi İçtüzüğünün 96. Maddesi gereğince aşağıdaki sorularımın Tarım ve Orman Bakanı İbrahim YUMAKLI tarafından yazılı olarak cevaplandırılmasını arz ederim. 2103/2025 • Organik tarımda kullanılan anaç ve ana tohumların korunması, genetiği değiştitilmemiş ve yerli tohumların yaygınlaştırılması, hem tarımsal üretimin sürdürülebilirliği hem de sağlıklı gıda tüketimi açısından stratejik bir gereklilik haline gelmiştir. Türkiye'de son yıllarda yerli ve organik tohum kullanımına yönelik çeşitli teşvikler sağlanmış olsa da, yabancı menşeli hibrit ve GDO'lu tohumların yaygınlığı, bu alanda daha kapsamlı bir devlet politikasına duyulan ihtiyacı ortaya koymaktadır. Bu bilgilendirme ışığında: 1. Türkiye'de organik tarımda kullanılan yerli ve genetiği değiştirilmemiş anaç ve ana tohumların üretimi ve kullanımı konusunda hangi teşvik ve destekler sağlanmaktadır? 2. Çiftçilerin yerli ve organik tohumlara erişimini artırmak için yürütülen projeler nelerdir? Bu projelerin sonuçları değerlendirilmiş midir? 3. Türkiye'deki toplam tarım arazilerinin ne kadarı organik tarım uygulamalarına ayrılmıştır? Organik tarım alanlarının artırılması için hangi stratejik planlar uygulanmaktadır? 4. Hibrit ve GDO'lu tohumların Türkiye tarımındaki oranı nedir? Yerli ve organik tohum kullanımını artırmaya yönelik bir dönüşüm planı mevcut mudur? 5. Türkiye'de organik tarım yapan üreticilere sağlanan desteklerin yeterliliği konusunda bir araştırma yapılmış mıdır? Organik tarımı teşvik edecek yeni düzenlemeler gündemde midir? 6. Anaç ve ana tohumların korunması, çoğaltılması ve gelecek nesillere aktarılması için yürütülen çalışmalar nelerdir? Türkiye?de yerli tohum bankalarının kapasitesi artırılacak mıdır? 7. Sağlıklı gıda tüketimini teşvik etmek amacıyla organik ürünlerin * 'piyasaya erişimini kolaylaştırmak için bakanlık tarafından alınan önlemler nelerdir? E-mail.: mustafa.bilici(©tomm.gov.tr Adres : TBMM Halkla İlişkiler Binası 2. Kat F Koridor Oda No: 224 06543-ANKARA ## Bakanlığın cevabı Sürdürülebilirlik ilkesi çerçevesinde kaliteye, teknoloji kullanımına ve çevre koruma önceliklerine göre bitkisel üretim faaliyetinde, sertifikalı tohumluk kullanımının yetersiz olduğu bazı türlerde yurt içinde üretilip sertifikalandırılan tohumları kullanan Çiftçi Kayıt Sistemi (ÇKSYne kayıtlı çiftçilere dekar başına sertifikalı tohum kullanım desteği verilmektedir. Ayrıca üretim planlaması kapsamında kamu araştırma enstitüleri ve üniversiteler tarafından yağlık ayçiçeği, dane mısır, pamuk ve patateste yurt içinde ıslah edilerek tescil edilen çeşitlerinin yurt içinde üretilip sertifikalandırılan tohumunu kullanarak ekim/dikim yapan çiftçilere ilave destek ödemesi yapılacaktır. Ülkemizde 2024 yılında 1,3 milyon ton sertifikalı tohum üretimi gerçekleşmiştir. Yoğun olarak ayçiçeği ve mısır türlerinde hibrit (melez) tohum üretimleri mevcut olup 2024 yılında toplam 130 bin ton sertifikalı ayçiçeği ve mısır tohumu üretimi yapılmıştır. Organik tarım faaliyetleri, 5262 sayılı "Organik Tarım Kanunu" ve kanun kapsamında çıkarılan "Organik Tarımın Esasları ve Uygulanmasına İlişkin o Yönetmelik" çerçevesinde yürütülmektedir. İlgili Yönetmeliğin organik tarımın genel kuralları başlığı altında yer alan Sinci ve 10'uncu maddesinde organik bitkisel üretimde kullanılacak olan tohumluk ile ilgili genel kurallar belirlenmiş olup Genetik Yapısı Değiştirilmiş Organizma (GDOY'lı çoğaltım materyalinin kullanılamayacağı hükme bağlanmıştır. Yurtiçinde üretimi yapılan ve genetik yapısı değiştirilmiş organizma (GDO) yönünden risk teşkil eden türlerin sertifikalı tohumluk üretimleri GDO yönünden izleme ve denetim amacıyla numune alma programına yönelik usul ve esaslar "Sertifikalı Tohumda GDO Analizi Genelgesi" kapsamında yürütülmektedir. Bu kapsamda 96100 numune sıklığına göre GDO analizi yapılmaktadır. Bununla birlikte 5977 sayılı Biyogüvenlik Kanunu kapsamında genetiği değiştirilmiş bitkilerin ekimi yasak olduğundan ülkemizde GDO'lu tohum bulunmamaktadır. Ülkemizde GDO'lu tohum üretimiyle birlikte iç ve dış ticareti yasaktır. Ülkemizde organik tarım destekleri, 2005 yılında bitkisel üretime yönelik olarak başlatılmış, 2011 yılında hayvancılık desteklemeleri de eklenmiştir. İlgili üretim yılı içerisinde organik tarım faaliyeti yapan, ÇKS ve Organik Tarım Bilgi Sistemine (OTBİS) kayıtlı, geçiş-2, geçiş-3 ve organik statüde yer alan tarım arazilerinde ürettiği ürüne "ürün sertifikası" düzenlenmiş çiftçiler ile ilgili üretim yılında arıcılık kayıt sistemi ve organik tarım bilgi sistemine kayıtlı organik statüde bulunan kovanlar için arı yetiştiriciliği yapan üreticilere organik tarım desteği ödemesi yapılmaktadır. Ülkemizde 259 farklı tür ile 343 bin hektar alanda organik tarım faaliyetleri yürütülmektedir. Cumhurbaşkanlığı 12. Kalkınma Planı ve Bakanlığımıza ait Stratejik Planda organik tarımın desteklenmesine yönelik tedbir maddeleri yer almaktadır. Bu kapsamda organik tarım yapan üreticiler aldıkları tarımsal desteklere ilave organik tarım desteği de verilerek teşvik edilmektedir. Üretim planlaması kapsamında organik tarım öncelikli alanlardan biri olarak belirlemiş olup 2025-2027 yıllarında yapılacak yeni destekleme modelinde üretimi geliştirme destekleri altında desteklenecektir. Organik tarım ile ilgili Bakanlığımız Atatürk Bahçe Kültürleri Merkez Araştırma Enstitüsü Müdürlüğü?nde yürütülüp sonuçlandırılmış ve hâlihazırda devam etmekte olan farklı türlere ait 6 proje bulunmaktadır. Bununla birlikte aynı enstitüsü müdürlüğüne ait domates, biber, hıyar, Strateji Geliştirme Başkanlığı karpuz, altınçilek, patlıcan ve pırasa türlerinde güncel olarak orijinal kademede organik tohum üretimi yapılmaktadır. Ülkemizde tescil ettirilen yerli çeşitlere ait tohumlukların rekabet gücünün geliştirilmesi ve üretici şartlarında yaygınlaştırılması amacıyla "Yerli Hibrit Çeşitlerin Kullanımının Yaygınlaştırılması Projesi" uygulanmaktadır. Bununla birlikte Bakanlığımızca organik tarımda AR-GE faaliyetleri de yürütülmektedir. Bu kapsamda "Organik Tarımın Yaygınlaştırılması ve Kontrolü Projesi" ile organik tarımda kullanılabilecek tohumluk (tohum, fide, fidan), organik gübreler, bitki koruma ürünleri, organik yetiştirme tekniği ve çeşit-birey geliştirme, verim ve kalitenin artırılması, hasat sonrası teknolojilerinin kullanılması, koruyucu toprak işleme yöntemleri, organik hayvancılık gibi temel konularda araştırma ve geliştirme faaliyetleri yürütülmektedir. Söz konusu çalışmaların sonuçları eğitim ve demonstrasyonlarla uygulamaya aktarılmakta olup organik tarımın yaygınlaştırılmasına katkı sağlamaktadır. Söz konusu proje kapsamında, organik tarımın yaygınlaştırılması ve geliştirilmesinin yanı sıra organik ürünlerin güvenilirliğine yönelik il ve ilçe müdürlüklerinde görevli organik tarım birimleri tarafından üretim ve satış yerlerine yönelik denetimler gerçekleştirilmektedir. Organik ürünlerde piyasa kontrollerinin etkinliğinin artırılması amacıyla proje kapsamında analiz amaçlı "Numune Takip Programı" da yürütülmektedir. Ayrıca Bakanlığımızca üreticilerin organik tarım konusunda bilgilendirilmesi, genç ve kadın çiftçilerin organik tarım üretim sistemine yönelmesinin teşvik edilmesi, üretici örgütlenmesinin geliştirilmesi, organik ürün konusunda tüketici bilincinin geliştirilerek iç pazarın geliştirilmesine katkı sağlamak amacıyla, eğitim ve yayım çalışmaları yapılmaktadır. Bununla birlikte 11 ilde 21 adet organik tarım pazarı bulunmakta ve bu pazarların da denetimleri Bakanlığımızca yapılmakta olup pazardaki üretici ve satış temsilcilerine yönelik gıda güvenirliği, organik ürünlerin pazarlanması ve etiketlenmesi ve organik tarımda logo kullanımında dikkat edilmesi gereken hususlar ile ilgili eğitimler de gerçekleştirilmektedir. Ayrıca organik tarım üreticileri Tarım ve Kırsal Kalkınmayı Destekleme Kurumu destekleri ile T.C. Ziraat Bankası ve Tarım Kredi Kooperatifleri tarafından verilecek olan tarımsal üretime dair Hazine ve faiz destekli yatırım ve işletme kredisinden de faydalanabilmektedirler. Organik tarım desteklerinin Yıllık İzleme ve Etki Değerlendirmesi, devlet yardımlarının uygulanması, koordinasyonu, izlenmesi ve değerlendirilmesine ilişkin usul ve esasları belirleyen 102 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi kapsamında yürütülmektedir. Üretim planlaması kapsamında 2025-2027 yıllarını kapsayan yeni destekleme modeline göre, organik tarım yapılan alanlar üretimi geliştirme destekleri altında yer alıp ürünün bulunduğu gruba karşılık gelen destek katsayısına göre hesaplanan tutar üzerinden desteklenmeye devam edilecektir. Gen Bankaları, ülkemiz genetik kaynaklarının korunması, uzun süreli muhafazası, sürdürülebilirliği, bilimsel araştırmalarda kullanımı ve gelecek kuşaklara aktarılabilmesi amacıyla gıda ve tarım için ex-situ ve in-situ koruma çalışmaları gerçekleştirilmektedir. Bu kapsamda genetik kaynakların muhafaza edildiği merkezler kurulmuş olup 32 Gen bankasında bitki, hayvan, su ürünleri, mikroorganizma ve omurgasız genetik kaynaklarımızın toplanması, muhafazası, kayıt altına alınması, moleküler ve morfolojik karakterizasyonu, üretim yenilenmesi ve araştırma kurumlarının kullanımına sunulması çalışmaları yürütülmektedir. Strateji Geliştirme Başkanlığı Ankara ve İzmir'de bulunan Ulusal Tohum Gen Bankası ve Türkiye Tohum Gen Bankası'nda 122.750 tohum materyali saklanmakta olup 18 Arazi Gen Bankamızda ise 10.108 canlı materyal bulunmaktadır. Ayrıca üreticilerin tarımsal üretime yönelik kredi/finansman ihtiyaçlarının uygun koşullarda karşılanması amacıyla, 8038 ve 8039 sayılı Cumhurbaşkanı Kararları kapsamında 01.01.2024- 31.12.2026 tarihleri arasında Ziraat Katılım Bankası A.Ş. ile T.C. Ziraat Bankası A.Ş. ve Tarım Kredi Kooperatiflerinden 28 farklı konuda 9625-9100 aralığında Hazine faiz/kâr payı destekli yatırım ve işletme kredi/finansmanı kullanımı yapılabilmektedir. Anılan kararlar kapsamında, kapalı ortamda bitkisel üretim, meyve yetiştiriciliği ve bağcılık ile temel bitkisel üretim konularında kullandırılan işletme kredisi/finansmanlarında uygulanan standart faiz/kâr payı indirimine ek olarak organik tarım uygulamalarında 95 oranında ilave faiz/kâr payı desteği sağlanmaktadır. İbrahim YUMAKLI Bakan --- **Kaynak gösterme:** Mustafa Bilici (Yeni Yol, İzmir). “Organik tarımın teşvik edilmesi amacıyla yürütülen çalışmalara ilişkin”. TBMM 28. Dönem yazılı soru önergesi 7/26233, 25 Mart 2025. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-26233-organik-tarimin-tesvik-edilmesi-amaciyla-yurutulen-calismalara-iliskin (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/673f2979-b870-405d-87bd-0195d1398239 Vekilpedia, TBMM’nin kamuya açık kayıtlarını derleyen bağımsız bir arşivdir; TBMM’nin resmî sitesi değildir ve yorum yapmaz.