# Diyarbakır'ın Çınar ilçesine bağlı Çömçeli köyünde açılması planlanan kum ocağının çevresel etkilerine ilişkin - **Tür:** Yazılı soru önergesi (TBMM 28. Dönem) - **Esas no:** 7/26435 - **Veren:** Serhat Eren (DEM Parti, Diyarbakır) - **Muhatap:** Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı (Murat Kurum) - **Veriliş tarihi:** 27 Mart 2025 - **Durum:** TBMM’nin kaydına göre süresi geçtikten sonra cevaplandı (verilişinden 119 gün sonra, 24 Temmuz 2025) - **TBMM kaydı:** https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/3ded985a-efb5-4618-a484-0195dbcc4bf0 - **Vekilpedia:** https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-26435-diyarbakir-in-cinar-ilcesine-bagli-comceli-koyunde-acilmasi-planlanan-kum-ocaginin-cevrese > Serhat Eren (DEM Parti), 27 Mart 2025 tarihinde 7/26435 esas numaralı yazılı soru önergesi verdi; muhatap: Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı. TBMM’nin kaydına göre süresi geçtikten sonra cevaplandı (verilişinden 119 gün sonra, 24 Temmuz 2025). ## Önerge metni Aşağıdaki sorularımın Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı Murat Kurum tarafından Anayasa" nın 98"inci ve TBMM İçtüzüğünün 96'ncı ve 99*uncu maddeleri gereğince yazılı olarak cevaplandırılmasını arz ederim. Serhat EREN Diyarbakır Milletvekili Diyarbakır'ın Çınar ilçesine bağlı Çömçeli köyünde ormanlık alanda bir çimento firması tarafından kum ocağı açılmak istenmekte, bu girişim halkın rızası olmadan yürütülmektedir. Köylüler, yaşam alanlarını ve geçim kaynaklarını tehdit eden bu projeye karşı çıkmakta; ancak idari ve siyasi mercilerden beklentilerine karşılık alamamaktadır. Tarafımızca daha önce yöneltilen yazılı soru önergesine verilen yanıtta, projeye ilişkin "ÇED Gerekli Değildir" kararı verildiği ve proje dosyasında çevresel etkilerin sınırlı olduğu iddia edilmiştir. Ne var ki köylüler, bu projenin orman varlığına, tarım ve hayvancılıkla geçinen halkın yaşamına, su kaynaklarına ve bölge ekosistemine ağır tahribatlar vereceğini belirtmektedir. Bu endişelerin yersiz olmadığı, 24 Mart 2025 tarihinde yaşanan jandarma müdahalesiyle bir kez daha kanıtlanmıştır. Köylüler, kum ocağının açılmasına karşı çıkarak yaşam alanlarını korumaya çalışırken jandarma tarafından müdahaleye uğramış, havaya ateş açılmıştır. Bu müdahale, projeye dair verilen "zararsızlık" kararlarını fiilen geçersiz kılmakta ve projenin sadece çevresel değil, aynı zamanda sosyal bir krize yol açtığını ortaya koymaktadır. Bu bağlamda; 1. Çömçeli köyünde ormanlık alanda kum ocağı açılması için verilen "ÇED Gerekli Değildir" kararı, halkın itirazları ve fiili direnişi karşısında yeniden değerlendirmeye alınacak mıdır? 2. Projenin uygulanacağı alanın, köy yerleşim alanına bu denli yakın olması ve doğrudan geçim kaynaklarını tehdit etmesi göz önüne alındığında, Bakanlığınız bu alanda bir yerinde denetim gerçekleştirmiş midir? 3. Köylülerin dilekçeleri ve halkın itirazları Bakanlığınıza ulaştı mı? Ulaştıysa, bu itirazlara ilişkin alınmış herhangi bir idari karar var mıdır? 4. Proje için "ÇED Gerekli Değildir" kararı alınırken, bölgedeki kümülatif etkiler, yeraltı su kaynakları, hayvancılık faaliyetleri ve toprak yapısına dair bağımsız ve yerel ölçekte bir bilimsel rapor hazırlanmış mıdır? 5. Jandarma eşliğinde yürütülen çalışmalarda halkın tepkisine rağmen projenin devam ettirilmesi, Bakanlığınızın "katılımcı çevre yönetimi" ilkesine uygun mudur? 6. Çömçeli köyünde yaşanan bu örnekte olduğu gibi, halkın onayı olmadan yürütülen projelerle ilgili çevresel ve sosyal etki analizlerinin zorunlu hale getirilmesi için Bakanlığınızın bir düzenleme planı bulunmakta mıdır? 7. Kum ocağı açılması planlanan bu ormanlık alanın, Bakanlığınız tarafından özel koruma bölgesi ilan edilmesi gündeme gelecek midir? ## Bakanlığın cevabı İLİŞKİN SORULAR VE CEVABI SORULAR 1. Çömçeli köyünde ormanlık alanda kum ocağı açılması için verilen "ÇED Gerekli Değildir" karan, halkın itirazları ve fiili direnişi karşısında yeniden değerlendirmeye alınacak mıdır? 2. Projenin uygulanacağı alanın, köy yerleşim alanına bu denli yakın olması ve doğrudan geçim kaynaklarını tehdit etmesi göz önüne alındığında, Bakanlığınız bu alanda bir yerinde denetim gerçekleştirmiş midir? 3. Köylülerin dilekçeleri ve halkın itirazları Bakanlığınıza ulaştı mı? Ulaştıysa, bu itirazlara ilişkin alınmış herhangi bir idari karar var mıdır? 4. Proje için "ÇED Gerekli Değildir" karan alınırken, bölgedeki kümülatif etkiler, yeraltı su kaynakları, hayvancılık faaliyetleri ve toprak yapısına dair bağımsız ve yerel ölçekte bir bilimsel rapor hazırlanmış mıdır? 5. Jandarma eşliğinde yürütülen çalışmalarda halkın tepkisine rağmen projenin devam ettirilmesi, Bakanlığınızın "katılımcı çevre yönetimi" ilkesine uygun mudur? 6. Çömçeli köyünde yaşanan bu örnekte olduğu gibi, halkın onayı olmadan yürütülen projelerle ilgili çevresel ve sosyal etki analizlerinin zorunlu hale getirilmesi için Bakanlığınızın bir düzenleme planı bulunmakta mıdır? 7. Kum ocağı açılması planlanan bu ormanlık alanın, Bakanlığınız tarafından özel koruma bölgesi ilan edilmesi gündeme gelecek midir? CEVAP Diyarbakır İli, Çınar İlçesi, Çömçeli Mahallesi sınırları içerisinde OYAK Çimento Fabrikaları A.Ş. tarafından gerçekleştirilmesi planlanan "RN:201900216 (ER:3338115) Ruhsat Numaralı IV-A Grubu Pomza Ocağı" projesi ile ilgili Valiliğimizce (Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğü) 17.12.2021 tarih ve E-2021463 karar sayılı "Çevresel Etki Değerlendirme Gerekli Değildir" kararı verilmiştir. Kararın ilanına ilişkin Çınar Kaymakamlığı, Çınar Belediye Başkanlığı ve Çömçeli Mahalle Muhtarlığı'na 29.12.2021 tarih ve 2578835 sayılı dağıtımlı yazımız ile gerekli duyuruların yapılması istenmiştir. Ayrıca ilgili firmanın 22.11.2024 tarih ve 207024 Referans Numaralı "Sondaj Yöntemi İle Maden Arama Faaliyeti" başvurusu İl Müdürlüğümüzce ÇED Yönetmeliği kapsamında değerlendirilmiş ve ÇED Yönetmeliği Ek-1i, Ek-2 listelerinde yer almadığından 25.11.2024 tarih ve 11044112 sayılı yazımız ile "ÇED Muafiyet Yazısı" verilmiştir. Yakın zamanda Çömçeli Köyünde yapılan çalışma, sadece sondaj yöntemi ile maden arama faaliyetinden ötürü bir çalışmadır. Ayrıca projeye ilişkin ÇED süreci tamamlanmış ve "Çevresel Etki Değerlendirme Gerekli Değildir" kararı verildiğinden ÇED alanı içerisinde proje tanıtım dosyasında belirtilen taahhütler kapsamında çalışılmasında engel bir durum bulunmamaktadır. "Pomza Ocağı" proje sahası içerisinde ya da yakın çevresinde göl, baraj, akarsu veya sulak alan bulunmamaktadır. Proje sahasının içerisinde ve dışında akışları yağışlara bağlı mevsimlik kuru dereler bulunmaktadır. Bu kuru dere yataklarının ekolojik yapısının korunarak muhafaza edilmesi amacıyla kuru dere yataklarına hiçbir şekilde müdahale edilmeyecek, malzeme dökülmeyecek, pasa atılmayacak, akış rejimi bozulmayacak ve doğal halleri korunacaktır. Ayrıca "Pomza Ocağı" projesinden malzeme alınımının tamamlanması sonrası özellikle yağmur sularının birikebileceği çukurların oluşumuna izin verilmeyecek; bu tür oluşumlar kapatılarak ortadan kaldırılacaktır. Ayrıca yağmur sularının kolayca akışını sağlamak için drenaj kanalları oluşturulacağına ilişkin taahhütler proje tanıtım dosyasına eklenmiş olup; kamuoyunun bilgisine sunulmuştur. Diğer taraftan, Proje alanı, Adıyaman-Şanlıurfa-Diyarbakır Planlama Bölgesi 1/100.000 Ölçekli Çevre Düzeni Planı M43-M44 paftalarında yer almaktadır. Alan plan kapsamında "Kayalık Taşlık Alan" içerisinde yer almaktadır. Proje kapsamında, Diyarbakır ili 1/100.000 ölçekli Çevre Düzeni Planının Plan Hükümlerine, ilgili kurum ve kuruluş görüşleri ve ilgili mevzuat hükümlerine uyulacak, madencilik faaliyetlerinde çevreye zarar verilmemesi için her türlü önlem alınacak ve ruhsat süresinin veya rezervin bitmesi halinde söz konusu alan faaliyet sahibince rehabilite edilerek çevre ile uyumlu hale getirileceğine ilişkin proje sahibince gerekli taahhütler verilmiştir. --- **Kaynak gösterme:** Serhat Eren (DEM Parti, Diyarbakır). “Diyarbakır'ın Çınar ilçesine bağlı Çömçeli köyünde açılması planlanan kum ocağının çevresel etkilerine ilişkin”. TBMM 28. Dönem yazılı soru önergesi 7/26435, 27 Mart 2025. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-26435-diyarbakir-in-cinar-ilcesine-bagli-comceli-koyunde-acilmasi-planlanan-kum-ocaginin-cevrese (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/3ded985a-efb5-4618-a484-0195dbcc4bf0 Vekilpedia, TBMM’nin kamuya açık kayıtlarını derleyen bağımsız bir arşivdir; TBMM’nin resmî sitesi değildir ve yorum yapmaz.