# AİHM'in Türkiye aleyhine verdiği hak ihlali kararlarına ilişkin - **Tür:** Yazılı soru önergesi (TBMM 28. Dönem) - **Esas no:** 7/26732 - **Veren:** Mustafa Sezgin Tanrıkulu (CHP, Diyarbakır) - **Muhatap:** Adalet Bakanlığı (Yılmaz Tunç) - **Veriliş tarihi:** 9 Nisan 2025 - **Durum:** TBMM’nin kaydına göre süresi geçtikten sonra cevaplandı (verilişinden 274 gün sonra, 8 Ocak 2026) - **TBMM kaydı:** https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/e3124776-e079-4297-9022-019634b1142f - **Vekilpedia:** https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-26732-aihm-in-turkiye-aleyhine-verdigi-hak-ihlali-kararlarina-iliskin > Mustafa Sezgin Tanrıkulu (CHP), 9 Nisan 2025 tarihinde 7/26732 esas numaralı yazılı soru önergesi verdi; muhatap: Adalet Bakanlığı. TBMM’nin kaydına göre süresi geçtikten sonra cevaplandı (verilişinden 274 gün sonra, 8 Ocak 2026). ## Önerge metni Aşağıdaki sorularımın Anayasa'nın 98'inci ve İçtüzüğün 96'ncı ve 99'uncu maddeleri uyarınca, Adalet Bakanı Sayın Yılmaz TUNÇ tarafından yazılı olarak cevaplandırılmasını af ve talep ederim. Av. DEM. ezlin TANRIKULU Diyarbakır Milletvekili Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi (AİHM), 2024 yılında Türkiye aleyhine toplam 67 ihlal kararı vermiştir. Bu kararların başında, 13 ihlal kararı ile adil yargılama hakkı ve ayrımcılık yasağı gelmektedir. Ayrıca, Türkiye, AİHM'de henüz çözülemeyen 21 bin 600 başvuru ile birinci sırada yer almaktadır. Bu durum, Türkiye'nin insan hakları ve adil yargılama standartları açısından ciddi bir sınavla karşı karşıya olduğunu göstermektedir. Bu bağlamda; 1. AİHM'in 2024 yılında Türkiye aleyhine verdiği 67 ihlal kararının detayları nelerdir? Bu kararların hangi davalarla ilgili olduğu ve hangi temel hak ihlallerini içerdiği konusunda hükümetin resmi bir değerlendirmesi var mıdır? 2. Adil yargılama hakkı ile ilgili 13 ihlal kararının alınmasına neden olan davaların özellikleri nelerdir? Bu davalarda adil yargılama hakkının hangi unsurlarının ihlal edildiği tespit edilmiştir? 3. AİHM'in Türkiye'ye yönelik ihlal kararlarının uygulanması ve bu kararların iç hukuka yansıtılması konusunda hükümet tarafından ne gibi adımlar atılmıştır? Bu kararların uygulanmaması durumunda Türkiye'nin uluslararası hukuk açısından karşılaşabileceği yaptırımlar nelerdir? 4. Türkiye'nin AİHM'de henüz çözülemeyen 21 bin 600 başvurusu bulunmaktadır. Bu başvuruların çözüm sürecini hızlandırmak ve adil yargılama hakkını güçlendirmek amacıyla hükümet tarafından ne gibi önlemler alınmaktadır? 5. AİHM'in 2024 yılında Türkiye'ye yönelik verdiği ihlal kararlarında, özellikle ayrımcılık yasağı (13 ihlal) ve toplantı ve dernek kurma özgürlüğü (6 ihlal) konularında hangi somut ihlaller tespit edilmiştir? Bu ihlallerin önlenmesi için hükümet tarafından ne gibi çalışmalar yürütülmektedir? 6. Türkiye'nin AİHM'e yaptığı başvuruların nüfusa oranla 46 ülke arasında 24'üncü sırada yer alması, ülkemizdeki insan hakları ve adil yargılama standartlarının geliştirilmesi açısından ne anlam ifade etmektedir? Bu durumun iyileştirilmesi için hükümetin bir eylem planı, var mıdır? 7. AİHM'in Türkiye'ye yönelik ihlal kararlarının azaltılması ve adil yargılama hakkının güçlendirilmesi amacıyla, yargı reformu kapsamında atılan son adımlar nelerdir? Bu adımların etkinliği nasıl ölçülmektedir? 8. AİHM'in Türkiye'ye yönelik ihlal kararlarının, özellikle işkence yasağı (1 ihlal) ve eğitim hakkı (1 ihlal) konularında hangi somut vakalarla ilgili olduğu ve bu vakalarda ne gibi - ihlallerin tespit edildiği konusunda hükümetin resmi bir açıklaması var mıdır? , 9. Türkiye'nin AİHM'deki başvuru sayısının azaltılması ve ihlal kararlarının önlenmesi amacıyla, hükümet tarafından yargı bağımsızlığı ve tarafsızlığını güçlendirmeye yönelik ne gibi somut adımlar atılmıştır? , 10. AİHM'in Türkiye'ye yönelik ihlal kararlarının, özellikle özel ve aile hayatına saygı (9 ihlal) ve mülkiyet hakkı (4 ihlal) konularında hangi somut ihlalleri içerdiği ve bu ihlallerin giderilmesi için ne gibi çalışmalar yürütüldüğü konusunda hükümetin bir değerlendirmesi var mıdır? ## Bakanlığın cevabı 1615003 sayılı yazı. İlgi yazınız ekinde alınan, Diyarbakır Milletvekili Dr. M. Sezgin Tanrıkulu tarafından Bakanlığımıza yöneltilip yazılı olarak cevaplandırılması istenilen 7/26732 Esas Nolu soru önergesine ilişkin, Türkiye Büyük Millet Meclisi İçtüzüğünün 99. maddesi uyarınca hazırlanan cevap ilişikte sunulmuştur. Yılmaz TUNÇ Bakan Soru önergesi cevabı (1 adet) Mevzuat Genel Müdürlüğü Sayı : E-56020453-610-664-5535/7609 Konu : Yazılı soru önergesi otel rob Sayın Dr. M. Sezgin TANRIKULU Diyarbakır Milletvekili Bakanlığımıza yöneltilip yazılı olarak cevaplandırılması istenilen 7/26732 Esas Nolu soru önergesinin cevabı aşağıda sunulmuştur. I- Bakanlığımız ile Dışişleri Bakanlığı arasında imzalanan 14/11/2011 tarihli işbirliği protokolü gereğince; 01/03/2012 tarihinden geçerli olmak üzere, daha evvel Dışişleri Bakanlığı tarafından gerçekleştirilen Avrupa İnsan Hakları Mahkemesine (AİHM) yapılan başvurularda Hükümeti savunma ve AİHM'in ihlâl kararlarının icrası görevi, dış politikayı ilgilendiren başvurular ve Devlet başvuruları için öngörülen istisnalar saklı kalmak kaydıyla, Bakanlığımız tarafından üstlenilmiştir. 1. 10/07/2018 tarihli ve 30474 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren sayılı Cumhurbaşkanlığı Teşkilâtı Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin 40. maddesinin birinci fıkrasının (i) bendinde İnsan Hakları Dairesi Başkanlığı, Bakanlığımız hizmet birimleri arasında sayılmış olup, anılan Kararnamenin 49. maddesinin birinci fıkrasının (a) bendine göre; Dışişleri Bakanlığı ile işbirliği yapmak suretiyle, Türkiye Cumhuriyeti aleyhine Avrupa İnsan Hakları Mahkemesine yapılan başvuruları takip etmek, bu başvurulara ilişkin, ilgili tüm kurum ve kuruluşlardan her türlü bilgi, belge ve görüş istemek, savunmaları hazırlamak ve gerektiğinde oturumlara temsilci göndermekle görevlendirilmiştir. ILI- AİHM'e yapılan bir başvuru, AİHM tarafından Ülkemize iletildiği zaman bilgi sahibi olunmaktadır. Başvuruların, AİHM tarafından Ülkemize iletilmesi, yapıldığı yıla göre değil, kendi kurduğu sistem çerçevesinde ele alma sırasına göre gerçekleştirilmektedir. Bu nedenle, AİHM'e hangi yılda kaç başvuru yapıldığı, ancak AİHM tarafından yapılacak bir istatistiki çalışma sonucunda öğrenilebilecek bir konudur. IW- AİHM tarafından Ülkemiz aleyhine verilen kararlara ait istatistiklere Bakanlığımız İnsan Hakları Dairesi Başkanlığının "https://www.inhak.adalet.gov.tr" adresli internet sitesinden ulaşılması mümkün olabilecektir. V- Temel hak ve özgürlüklerin daha etkin korunması, yargı bağımsızlığı ve tarafsızlığının o geliştirilmesi, hukuki (Ogüvenliğin güçlendirilmesi, adalete erişimin kolaylaştırılması, makul sürede yargılanma hakkının gözetilmesi, yargıya güvenin artırılması ve insan odaklı hizmet anlayışının geliştirilmesi, günümüzde ana ilke ve değerler olarak kabul edilmektedir. Ülkemizde 2002 yılından günümüze kadar aralıksız bir şekilde süregelen reform iradesi de bu ilke ve değerlerin geliştirilmesinin somut bir tezahürüdür. 2009, 2015 ve 2019 yıllarında açıklanan yargı reformu strateji belgeleriyle reform isli Mevzuat Genel Müdürlüğü çalışmaları ivme kazanmıştır. Katılımcı bir anlayışla, uygulayıcı hâkim ve savcıların, baro temsilcilerinin, akademisyenlerin, sivil toplum kuruluşları ile birçok paydaşın görüşü alınarak Bakanlığımızca hazırlanan ve Sayın Cumhurbaşkanımız tarafından 23 Ocak 2025 tarihinde açıklanan 4. Yargı Reformu Strateji Belgesinde "Türkiye Yüzyılı Adaletin Yüzyılı" hedefi doğrultusunda "hukukun üstünlüğünü esas alan, gecikmeyen ve öngörülebilir bir adalet sistemi" vizyonu ön plana çıkarılmıştır. Önceki reform belgelerinin devamı ve tamamlayıcısı durumunda olan 2025-2029 dönemini kapsayan ve 5 amaç, 45 hedef ve 264 faaliyetin yer aldığı yeni reform strateji belgesiyle, yargı bağımsızlığı ve tarafsızlığının daha da güçlendirilmesi, hukuki güvenliğin kuvvetlendirilmesi, yargılamaların makul sürede tamamlanması, çözüm merkezli ve öngörülebilir bir adalet sisteminin oluşturulması, yargılama usullerinin sadeleştirilerek verimliliğin artırılması, yargıya ilişkin güven ve memnuniyetin yükseltilmesi, onarıcı ve telafi edici adalet uygulamalarının yaygınlaştırılması, ceza adalet sisteminin etkinlik ve caydırıcılığının tahkim edilmesi hedeflenmiştir. Söz konusu Belgede yer verilen faaliyetler, Bakanlığımızca hazırlanan Eylem Planında öngörülen uygulama takvimi çerçevesinde hayata geçirilecektir. 4. Yargı Reformu Strateji Belgesine Bakanlığımız "https://yargireformu.adalet.gov.tr" adresli internet sitesinden ulaşılması mümkün olabilecektir. Yılmaz TUNÇ Bakan Dile Yılmaz TUNÇ Bakan --- **Kaynak gösterme:** Mustafa Sezgin Tanrıkulu (CHP, Diyarbakır). “AİHM'in Türkiye aleyhine verdiği hak ihlali kararlarına ilişkin”. TBMM 28. Dönem yazılı soru önergesi 7/26732, 9 Nisan 2025. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-26732-aihm-in-turkiye-aleyhine-verdigi-hak-ihlali-kararlarina-iliskin (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/e3124776-e079-4297-9022-019634b1142f Vekilpedia, TBMM’nin kamuya açık kayıtlarını derleyen bağımsız bir arşivdir; TBMM’nin resmî sitesi değildir ve yorum yapmaz.