# Van'da bulunan tarihi Şamran Kanalı için yürütülen tadilat çalışmalarına ilişkin

- **Tür:** Yazılı soru önergesi (TBMM 28. Dönem)
- **Esas no:** 7/2685
- **Veren:** Mahmut Dindar (DEM Parti, Van)
- **Muhatap:** Tarım ve Orman Bakanlığı (İbrahim Yumaklı)
- **Veriliş tarihi:** 1 Ağustos 2023
- **Durum:** TBMM’nin kaydına göre süresi geçtikten sonra cevaplandı (verilişinden 196 gün sonra, 13 Şubat 2024)
- **TBMM kaydı:** https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/902ab704-e88a-4c93-a0bb-0189b52eb56c
- **Vekilpedia:** https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-2685-van-da-bulunan-tarihi-samran-kanali-icin-yurutulen-tadilat-calismalarina-iliskin

> Mahmut Dindar (DEM Parti), 1 Ağustos 2023 tarihinde 7/2685 esas numaralı yazılı soru önergesi verdi; muhatap: Tarım ve Orman Bakanlığı. TBMM’nin kaydına göre süresi geçtikten sonra cevaplandı (verilişinden 196 gün sonra, 13 Şubat 2024).

## Önerge metni

Aşağıdaki sorularımın Tarım ve Orman Bakanı İbrahim YUMAKLI tarafından Anayasa'nın 98 inci ve TBMM İçtüzüğünün 96'ncı ve 99'uncu maddeleri gereğince yazılı olarak cevaplandırılmasını saygılarımla arz ederim.

Urartular döneminde Kral Minua tarafından inşa edilmiş, binlerce yıldır Van'da yaşayan halkın arazilerinin sulanmasına hizmet eden Şamran Kanalı?nın korunması, tadil edilmesi ve yeniden halkın hizmetine sunulması için yıllardır yürütülmesi gereken çalışmalar halen aksamaktadır. Gürpınar'dan (Payizava'dan) Van Kale'sine kadar 50 kilometreden fazla uzunluğunda bir alana kullanma suyu sağlayan kanalın önemi, kuraklık ve su sorunu olan yıllarda daha iyi anlaşılmaktadır.

Yıllar itibariyle Şamran Kanalı'nın birçok yerinde aşınma, yıkılma, dağılma durumları ortaya çıkmıştır. Öte yandan gerekli bakım ve temizlik çalışmaları yürütülmediğinden dönem dönem kanalda çöp yığınları oluştuğu kamuoyuna yansımaktadır. Halkın mağdur edilmemesi için ve su ihtiyacının zamanında karşılanması için kanal temizliği ve tadilatlarının mart-nisan aylarında tamamlanması ve kanalın özellikle yaz aylarında işler halde tutulması gerekmektedir. Kanalın işler halde tutulmaması, gerekli temizlik çalışmalarının zamanında yapılmaması nedeniyle her yıl yaz aylarında çiftçiler mağdur olmaktadır. Şamran kanalı güzergahında birçok bahçe ve alanın bu yaz boyunca susuz kaldığı kamuoyuna yansımıştır. Özellikle kanalın yerleşim yerlerine yakın geçtiği yerlerde hem boğulma vakalarının önüne geçmek hem de kanala çöp ve diğer atıkların karışmasını önlemek amacıyla koruma setleri yapılmalıdır.

Şamran Kanalı'nın çevresindeki yerleşim yerlerinde çöplerin toplanması ve çevre temizliği çalışmalarının etkili bir şekilde yapılması kanal suyunun daha temiz akmasını sağlayacaktır. Kanala su akışı sağlayan su kaynaklarının rant ve sermaye odaklı bir yaklaşımla değerlendirildiği, su havzasında HES'lerin inşa edilerek tarihi ve doğal dokuya zarar verileceği birçok bilim insanınca ifade edilmektedir.

Tarihi Minua/Şamran kanalının dünya mirası listesine alınması, tarihi dokusuna uygun korunması ve yapılış amacına uygun olarak çevre ve çeperindeki halkın temel sulama ihtiyacını karşılaması amacıyla bir çalışma yürütülmesi gerekmektedir.

Bu bağlamda;

1. Tarihi Şamran Kanalı'nın tarihi dokusuna uygun korunması ve amacına hizmet etmesi amacıyla yürütülen çalışmalar nelerdir?

2. Şamran Kanalı'nda son 50 yıl içinde yapılan tadilatlar ve bu tadilatların etkileri nelerdir?

3. Şamran Kanalına çöp ve atıkların karışmaması amacıyla hangi çalışmalar yapılmaktadır?

4. Şamran Kanalı'na su kaynağı sağlayan havzada kaç HES inşa edilmiştir?

5. Şamran Kanalı'na su verilememesinin sonuçları nelerdir? Bu nedenle kanal güzergahında 2023 yılında kaç çiftçi mağdur olmuştur? Su verilmemesi nedeni ile açığa çıkan doğal ve ekonomik zararlara ilişkin bakanlığınızın bir çalışması mevcut mudur?

## Bakanlığın cevabı

Şamran Kanalı 2016 yılında Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kurulu tarafından SİT alanı olarak ilan edilmiştir.

Yeni Şamran Kanalı, 1950 yılında Van Merkez ve Edremit ilçesi mahallelerini sulamak amacıyla, tarihi Şamran Kanalı'nın dışında inşa edilmiştir. Bu kanal, Edremit ilçesi Köprüler Mahallesi sınırlarında Köprüler (Gem) Regülatörü ile başlayıp Akköprü Deresi'ne mansaplanmakta ve tarihi Şamran Kanalı'na paralel olarak uzanmaktadır.

Yeni Şamran Kanalı'nın tamamı yerleşim birimleri içerisinden geçmektedir. Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğümüzce bu kanalda belirli aralıklarla temizlik çalışmaları yapılmaktadır.

Tarihi Şamran Kanalı üzerinde herhangi bir Hidroelektrik Santrali (HES) tesisi inşa edilmemiştir. Ancak 1950 yılında inşa edilmiş Yeni Şamran Kanalı'nın 20'nci km'sinde Engil HES tesisi bulunmaktadır. Su kullanım anlaşması gereği bu HES tesisi sulama sezonu içerisinde çalıştırılmamaktadır.

İbrahim YUMAKLI
Bakan

---

**Kaynak gösterme:** Mahmut Dindar (DEM Parti, Van). “Van'da bulunan tarihi Şamran Kanalı için yürütülen tadilat çalışmalarına ilişkin”. TBMM 28. Dönem yazılı soru önergesi 7/2685, 1 Ağustos 2023. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-2685-van-da-bulunan-tarihi-samran-kanali-icin-yurutulen-tadilat-calismalarina-iliskin (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/902ab704-e88a-4c93-a0bb-0189b52eb56c

Vekilpedia, TBMM’nin kamuya açık kayıtlarını derleyen bağımsız bir arşivdir; TBMM’nin resmî sitesi değildir ve yorum yapmaz.