# Çocuk işçiliğinin önlenmesi için yapılan çalışmalara ilişkin - **Tür:** Yazılı soru önergesi (TBMM 28. Dönem) - **Esas no:** 7/27254 - **Veren:** Gamze Taşcıer (CHP, Ankara) - **Muhatap:** Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı (Vedat Işıkhan) - **Veriliş tarihi:** 18 Nisan 2025 - **Durum:** TBMM’nin kaydına göre süresi geçtikten sonra cevaplandı (verilişinden 175 gün sonra, 10 Ekim 2025) - **TBMM kaydı:** https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/2b221ca8-5ae0-4e99-9226-0196577a6831 - **Vekilpedia:** https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-27254-cocuk-isciliginin-onlenmesi-icin-yapilan-calismalara-iliskin > Gamze Taşcıer (CHP), 18 Nisan 2025 tarihinde 7/27254 esas numaralı yazılı soru önergesi verdi; muhatap: Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı. TBMM’nin kaydına göre süresi geçtikten sonra cevaplandı (verilişinden 175 gün sonra, 10 Ekim 2025). ## Önerge metni Aşağıdaki sorularımın Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanı Vedat Işıkhan tarafından Anayasanın 98 inci ve Meclis İçtüzüğünün 96 ıncı ve 99 uncu maddeleri uyarınca yazılı olarak cevaplandırılmasını arz ederim. Ecz. Gamze TAŞCIER Çocuk işçiliği, sınıfsal eşitsizliklerin, emek sömürüsünün ve neoliberal politikaların çarpıcı bir sonucudur. Bu bakımdan ülkemizde toplumsal eşitsizliğin ve adaletsizliğin en ağır biçimde görünür olduğu alanlardan biridir. AKP iktidarının yıllardır uyguladığı piyasacı politika anlayışı 'neticesinde kamusal eğitim niteliksizleşmiş, sosyal koruma mekanizmaları zayıflamıştır. Bu bilinçli politikanın sonucu olarak yoksulluk derinleşmiş, eğitime erişimdeki eşitsizlikler artmış, sosyal devletin geri çekilmesi nedeniyle de güvencesiz çalışma biçimleri yaygınlaşmış ve — çocuklar güvencesizliğin nesnesi haline getirilerek, erken yaşta işgücü piyasasına sürüklenmiştir. ISİG' Meclisi tarafından açıklanan son veriler çocuk işçiliğinin geldiği noktayı cı biçimde gözler önüne sermiştir. Buna göre; e 14 yaşındaki Abdurrahman Özkul Niğde Bor Karma OSB'de, bir plastik geri dönüşüm tesisinde çalışırken ağır iş makinesine kaptırılarak yaşamını kaybetmiştir. e 17 yaşındaki Mehmet Özarslan, Kayseri Sarıoğlan'da kum ocağında çalıştığı sırada Kızılırmak Nehri'ne düşerek ölmüştür. e 17 yaşındaki Yakup Taşar, Antalya Gazipaşa'da çalıştığı işyerinde ihtihâr etmiştir. e 14 yaşındaki Suriyeli Yusuf Mısri, Konya Beyşehir'de sondaj makinesinden fırlayan borunun çarpması sonucu hayatını kaybetmiştir. Tüm bu can kayıplarına karşın, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanı'nın kamuoyuna herhangi bir açıklama yapmaması, çocuk işçiliğine karşı sorumluluğunu yerine getirmemesi ve bu ölümler karşısında sessiz kalması kabul edilemez. Sayın Bakan'ın sosyal medya hesaplarında bu çocukların isimlerine ve ölümlerine dair hiçbir ifade yer almazken; aynı dönemde Cumhurbaşkanı'nın konuşmalarını paylaşması, yurt dışı ziyaretlerine ilişkin açıklamalar yapması ve bazı etkinlik ve kongrelere dair paylaşımlarda bulunması, bu sessizliğin bilinçli bir tercihe dayandığını göstermektedir. Bu çocuklar, yoksulluğun, eğitime erişememenin, göçmen olmanın ve sosyal dışlanmanın ortak kurbanlarıdır. Devletin asli görevi olan çocukları koruma yükümlülüğü sistematik olarak ihlal edilmekte, çocuklar hem emeğin hem de hayatın en ağır sömürüsüne maruz bırakılmaktadır. Oysa Anayasa'nın 41, 42 ve 50. maddeleri ile 4857 sayılı İş Kanunu ve tarafı olduğumuz uluslararası sözleşmeler (Çocuk Haklarına Dair Sözleşme, ILO'nun 138 ve 182 sayılı Sözleşmeleri), çocukların çalıştırılmasını yasaklamakta ve onların korunmasına ilişkin devlete açık yükümlülükler getirmektedir. Ancak bu yükümlülükler kâğıt üzerinde kalmaktadır. Türkiye'de çocuk işçiliği, özellikle tarım, inşaat, sanayi ve hizmet sektörlerinde artarak devam etmektedir. Çocuklar, okullar yerine işyerlerine gönderilmekte, devletin sağlamakla yükümlü olduğu sosyal koruma ağı yerini kaderciliğe ve toplumsal sessizliğe bırakmaktadır. Kayıt dışılık, denetimsizlik ve yoksulluğun istismar edildiği bu düzende çocuklar, piyasa mekanizmalarının en kırılgan halkası haline getirilmiştir. Bu tablo, yalnızca sosyal adaletin değil, aynı zamanda demokrasinin ve hukuk devletinin de iflasını göstermektedir. Çocuk işçiliği ile etkin mücadele, sadece teknik önlemlerle değil, aynı zamanda açık bir siyasi irade ve kararlılıkla mümkündür. Bu nedenle, çocukların yaşam hakkını hiçe sayan, onları eğitim ve güvenli yaşam ortamından mahrum bırakan bu düzenin değişmesi zorunludur. Çocuk işçiliği ile mücadele; yalnızca "iyi niyetli tedbirler"ie değil, sosyal devletin yeniden inşası, eğitim hakkının kamusal bir hak olarak örgütlenmesi, ailelerin yoksulluktan korunması ve sermaye karşısında emeğin güçlendirilmesiyle mümkündür. Bu bakımdan iktidardan ve ölümlerden birinci derecede sorumlu olan Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı'ndan merhamet çağrısı yapmasını değil, konunun ilgili tüm taraflarıyla ortak bir hak mücadelesine köstek olmamasıdır. Bu bağlamda; 1. Son bir ay içerisinde en az dört çocuğun çalıştırıldıkları işyerlerinde hayatını kaybetmiş olmasına rağmen, neden bu ölümler hakkında Bakanlık tarafından kamuoyuna bir açıklama yapılmamıştır? Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanı olarak bu çocuklara ve ailelerine karşı bir sorumluluk hissediyor musunuz? 2. Çocuk işçiliği ile mücadele etmekle yükümlü olan Bakanlığınız, bu ölümlerin ardından hangi denetim ve soruşturma süreçlerini başlatmıştır? 3. Sosyal medya hesaplarınızda, Cumhurbaşkanı'nın açıklamalarına yer verirken, yurt dışı ziyaretlerinizi duyururken veya kongre etkinliklerinizi paylaşırken, çocuk işçiliğe bağlı ölümlere neden tek bir cümleyle dahi yer vermediniz? Bu sessizlik Bakanlığınızın çocuk © işçiliği konusuna bakışını mı yansıtmaktadır? 4) 14 yaşındaki Abdurrahman Özkul'un Niğde Bor Karma OSB'de ve 14 yaşındaki Suriyeli Yusuf Mısri'nin Konya Beyşehir'de çalıştıkları işyerlerinde daha önce denetim yapılmış mıdır? Bu işyerleri çocuk işçi çalıştırdıkları için herhangi bir yaptırıma uğramış mıdır? 5) Bakanlığınızın işçi sağlığı ve güvenliği ile ilgili teftiş mekanizması, çocuk işçiliği vakalarını izleme ve önleme bakımından işlevsiz hale mi gelmiştir? Eğer Bakanlık mekanizması işlevsiz değilse çocuk işçiliğini önlemek ve yaşanan ölümlere son vermek gibi bir siyasi ve kamusal önceliğiniz yok mudur? 6) Türkiye genelinde kayıtlı ve kayıt dışı olarak çalıştırılan çocuk işçi sayısı kaçtır? Yaş ve sektör bazında bir dağılım yapılmış mıdır? 7) 2023 ve 2024 yıllarında çocuk işçilik kaynaklı iş kazaları sonucu hayatını kaybeden çocuk sayısı kaçtır? Bu vakalar hangi illerde ve hangi sektörlerde yaşanmıştır? 8) İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu kapsamında denetlenen işyerleri arasında çocuk işçi çalıştırdığı tespit edilen işletme sayısı kaçtır? Bu işletmelerde kaç çocuk tespit edilmiştir? Yaş, cinsiyet, uyruk ve illere göre yıllar bazında dağılımı nedir? Bu işletmelere hangi yaptırımlar uygulanmıştır? 9) Göçmen ve mülteci çocukların çalışma yaşamındaki durumuna ilişkin Bakanlığınızın özel bir izleme, denetim ve koruma programı var mıdır? 10) Çocuk işçiliğinin önlenmesi ve çocukların örgün eğitime yönlendirilmesi amacıyla Bakanlığınız ile Milli Eğitim Bakanlığı arasında yürütülen herhangi bir ortak çalışma var mıdır? 11) Mesleki ve teknik eğitimin çocuk gelişimine uygun, pedagojik ilkelere dayalı ve güvenli ortamlarda yürütülmesi için alınan önlemler nelerdir? ## Bakanlığın cevabı İlgi (o : 02.05.2025 tarihli ve E-43452547-120.07.04-1621124 sayılı yazınız. İlgi yazınız ile Ankara Milletvekili Sayın Ecz. Gamze TAŞCIRR tarafından yöneltilen 7/27254 Esas Numaralı yazılı soru önergesine ilişkin cevap aşağıda sunulmuştur. "Bakanlığımız çocuk işçiliği konusunda çalışmalar yapan kamu kurum ve kuruluşları, meslek kuruluşları, işçi-işveren kuruluşları, üniversiteler ve sivil toplum kuruluşları arasında koordinasyon ve işbirliğini sağlamaktadır. Bu kapsamda, Ülkemiz Uluslararası Çalışma Örgütünün 138 sayılı İstihdama Kabulde Asgari Yaşa İlişkin Sözleşmeyi ve 182 sayılı En Kötü Biçimlerdeki Çocuk İşçiliğinin Yasaklanması ve Ortadan Kaldırılmasına İlişkin Acil Eylem Sözleşmesini onaylamış olup ulusal mevzuatı ile politika ve programlarını söz konusu sözleşmelere uygun olarak düzenlemiştir. Çocuk işçiliğinin ortadan kaldırılması amacıyla "Çocuk İşçiliği ile Mücadele Ulusal Programı (2017-2023)? uygulanmıştır. Cumhurbaşkanlığı İkinci 100 Günlük İcraat Programı kapsamında, 81 ilde Çocuk İşçiliği ile Mücadele Birimleri 2019 yılı Ocak ayı itibarıyla kurulmuştur. Diğer taraftan, mevsimlik tarım işçisi olarak başka illere giden işçiler ve ailelerinin yaşam koşullarının iyileştirilmesi ile başta eğitim ve sağlık olmak üzere kamu hizmetlerinin sağlanması amacıyla projeler uygulanmıştır. Bakanlığımızca yürütülen tüm teftişlerde çocuklar öncelikli risk grubu olarak belirlenmekte, ayrıca çocuk işçiliğine ilişkin şikayet ve ihbarlar öncelikli olarak değerlendirilerek teftiş kapsamına alınmaktadır. Gerçekleştirilen tefiişler sonucunda ise 4857 sayılı İş Kanununun "Çalıştırma Yaşı ve Çocukları Çalıştırma Yasağı' başlıklı 71'inci maddesi ile bu maddeye dayanılarak hazırlanan Yönetmelik hükümlerini ihlal eden işyerleri hakkında gerekli idari işlemler uygulanmaktadır. Ayrıca, tüm teftişlerde işyerlerinde kayıt dışı istihdam olup olmadığı ile 6735 sayılı Uluslararası İşgücü Kanunu kapsamındaki yabancıların yükümlülüklerini yerine getirip getirmedikleri incelenmekte, mevzuata ayrılıkların tespit edilmesi halinde gerekli idari işlemlerin yerine getirilmesi istenilmektedir. Bununla birlikte, yabancılara verilecek çalışma izinlerine dair iş ve işlemlerde izlenecek usul ve esaslar ile yetki ve sorumlulukları düzenleyen 6735 sayılı Uluslararası İşgücü Kanunu, 13.08.2016 tarihli ve 29800 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girmiş olup ülkemizde çalışmak isteyen yabancıların çalışma izin taleplerine ilişkin iş ve işlemler bu Kanun ile diğer ilgili mer'i mevzuat çerçevesinde yürütülmektedir. Ayrıca, 4857 sayılı İş Kanununda çocukların çalıştırılmasına ilişkin özel düzenlemeler, Çocuk Koruma Kanununa Göre Verilen Koruyucu ve Destekleyici Tedbir Kararlarının Uygulanması Hakkında Yönetmelik hükümleri ile Türk Ceza Kanununun insan ticaretini düzenleyen 80'inci maddesi çerçevesinde işlemler yapılmaktadır. Öte yandan önergede bahsi geçen konu ile ilgili olarak gerekli araştırma ve inceleme süreci başlatılmış olup, iş kazalarına ilişkin veriler Sosyal Güvenlik Kurum & p b sitesinde (www.sgk.gov.tr) yer almaktadır." Prof. Dr. Ved&t IŞIKHAN Bakan Çankaya / ANKARA Tel: (0312) 296 71 68 Telefan' (21) 904 ANMA --- **Kaynak gösterme:** Gamze Taşcıer (CHP, Ankara). “Çocuk işçiliğinin önlenmesi için yapılan çalışmalara ilişkin”. TBMM 28. Dönem yazılı soru önergesi 7/27254, 18 Nisan 2025. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-27254-cocuk-isciliginin-onlenmesi-icin-yapilan-calismalara-iliskin (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/2b221ca8-5ae0-4e99-9226-0196577a6831 Vekilpedia, TBMM’nin kamuya açık kayıtlarını derleyen bağımsız bir arşivdir; TBMM’nin resmî sitesi değildir ve yorum yapmaz.