# Ağrı'da bulunan Yazıcı Sulama Birliğine ilişkin - **Tür:** Yazılı soru önergesi (TBMM 28. Dönem) - **Esas no:** 7/27509 - **Veren:** Nejla Demir (DEM Parti, Ağrı) - **Muhatap:** Tarım ve Orman Bakanlığı (İbrahim Yumaklı) - **Veriliş tarihi:** 25 Nisan 2025 - **Durum:** TBMM’nin kaydına göre süresi geçtikten sonra cevaplandı (verilişinden 194 gün sonra, 5 Kasım 2025) - **TBMM kaydı:** https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/00f0af6c-fde4-4d90-a578-01967b554852 - **Vekilpedia:** https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-27509-agri-da-bulunan-yazici-sulama-birligine-iliskin > Nejla Demir (DEM Parti), 25 Nisan 2025 tarihinde 7/27509 esas numaralı yazılı soru önergesi verdi; muhatap: Tarım ve Orman Bakanlığı. TBMM’nin kaydına göre süresi geçtikten sonra cevaplandı (verilişinden 194 gün sonra, 5 Kasım 2025). ## Önerge metni Aşağıdaki sorularımın Tarım ve Ormân Bakanı İbrahim YUMAKLI tarafından Anayasa'nın 98'inci ve TBMM İçtüzüğünün 96'ıncı ve 99'uncu maddeleri gereğince yazılı olarak cevaplandırılmasını arz ederim. Ağrı'nın kuzeydoğusunda yer alan ve 16 köyü kapsayan Yazıcı Sulama Birliği, Devlet Su İşleri (DSİ) tarafından inşa edilen Yazıcı Barajı sonrası bölgedeki su kaynaklarını denetim altına almıştır. Ancak bu sulama projesi, çiftçilerin temel geçim kaynağı olan tarımsal faaliyetleri büyük oranda sekteye uğratmaktadır. Bölgede yaşayan çiftçiler, kendi yerel su kaynaklarına dahi erişemez hale gelmiş; suyun kontrolü tek elde toplanmış ve "saha içi" ile "saha dışı" ayrımı yapılarak suya erişimde ciddi bir eşitsizlik yaratılmıştır. Bu ayrım hem mali hem de sosyal açıdan köylüler arasında mağduriyet doğurmuştur. Kendi köyünde tarım yapan bir yurttaş, kullandığı su için dönüm başına 240 TL ile 400 TL arasında değişen ücretler ödemektedir. Dahası, bu su kaynaklarının birçoğu, baraj projeleriyle bağlantısı olmayan doğal derelerden temin edilmesine rağmen, köylüler bu sular için de para ödemeye ve hatta cezalara maruz kalmaya zorlanmaktadır. Bu durum açıkça bir kamu hizmetinin ticarileştirilmesi ve yerel halkın yaşam hakkının ihlali anlamına gelmektedir. Oysa ki sosyal devlet ilkesi gereği, halkın ortak varlıklarının kamu yararı doğrultusunda adil, şeffaf ve ücretsiz bir şekilde kullanımı desteklenmelidir. "Bu bağlamda; 2) 3) 2) 6) Yazıcı Sulama Birliği'nin denetimi hangi kamu kurumları tarafından yürütülmektedir? Birlik kararlarının alınma süreçlerinde çiftçilerin temsil hakkı var mıdır? Sulama hizmeti kapsamında belirlenen dönüm başına ücretlerin belirlenme kriterleri nelerdir? Bu ücretler hangi maliyet kalemlerine dayanmaktadır? Sulama sahası dışında kalan köylülerden daha yüksek bedeller talep edilmesinin hukuki dayanağı nedir? Bu uygulama Anayasa'nın eşitlik ilkesine aykırı değil midir? DSİ tarafından "barajla ilgisi olmayan" derelerden su temin eden çiftçilere para ve ceza uygulanmasının yasal gerekçesi nedir? Bu suların kullanımı neden yasaklanmıştır? 2025 yılı için planlanan sulama ücretlerinde öngörülen artış nedir? Çiftçilerin ekonomik durumuna ve tarımın sürdürülebilirliğine ilişkin herhangi bir etki analizi yapılmış mıdır? Bölgede yaşanan bu uygulamaların, köyden kente göçü tetiklediği ve kırsal kalkınmayı engellediği bilinmektedir. Bu konuda Bakanlığınızın önlem almayı planladığı herhangi bir sosyal ya da ekonomik destek programı mevcut mudur? ## Bakanlığın cevabı Yer altı ve yer üstü suları stratejik önemi ile birlikte sosyal ve ekonomik değeri yüksek kamu mallarıdır ve devletin hüküm ve tasarrufu altındadır. Bu nedenle bu kaynaklardan yararlanmak için ilgili mevzuata uygun hareket edilmesi zorunludur. Yer altı sularının kullanımı ve korunması 167 sayılı Yeraltı Suları Hakkında Kanun ve 4 No'lu Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi ile Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğü'ne (DSİ) verilmiştir. DSİ tarafından inşa edilen sulama tesislerinin işletme, bakım ve yönetimi aynı Kararname'nin 121?inci maddesi uyarınca su kullanıcı teşkilatlara devredilebilmektedir. Bu teşkilatlar, devir sözleşmesi ve ilgili mevzuat çerçevesinde izinsiz su temin edilmesi halinde söz konusu suyun tahsisli su rezervine müdahale anlamına gelmesi nedeniyle ilgili kişilere ücret ve/veya ceza uygulaması yapabilmektedir. 6172 sayılı Sulama Birlikleri Kanunu'nun 2'nci maddesinin birinci fıkrasının (() bendi ile 9'uncu maddesinin üçüncü fıkrasının (c) bendi uyarınca, Bakan onayıyla yürürlüğe giren "2025 Yılında Sulama Birliklerince İşletilen Sulama Tesislerinde Asgari Değer Olarak Alınacak Su Kullanım Hizmet Bedeli Tarifeleri" belirlenmiştir. Bu tarifeler, sulama birliklerinin belirleyeceği ve uygulayacağı ücretler için bir eşik değer işlevi görmektedir. Sulama birlikleri, 2025 yılı için kendi tarifelerini Bakanlık onaylı eşik değerin altında belirleyememektedir. Ayrıca, gelir ve giderlerini dengeleyecek bir bütçe oluşturmaları da beklenmektedir. Sulama birlikleri kâr amacı gütmeyen ve denk bütçe esasına göre çalışan kurumlardır. Su Kullanım Hizmet Bedeli (SKHB) eşik değerleri ise, tesislerin sürdürülebilirliği ile işletme ve bakım giderlerini karşılayacak en düşük düzeyde belirlenmektedir. Sulama birliklerinin işletme ve bakım giderleri, detayda birçok alt kalemi barındırsa da esas itibarıyla personel, bakım ve onarım, araç ve makine parkı giderlerinin yanı sıra, terfili sulamalarda enerji ve diğer cari giderlerden oluşmaktadır. İzleme ve değerlendirme çalışmalarına göre maliyeti etkileyen başlıca gider unsurları aşağıda sıralanmıştır: e Sulama tesisinin klasik, kanaletli veya borulu sisteme göre inşa edilmesi, e Sulama tesisine suyun cazibeli, terfili veya yer altı suyu kuyuları ile sağlanması, e Sulama tesisinin terfili olması durumunda terfi merkezi sayısı, terfi yüksekliği vb, e Suiletim ve dağıtım kayıpları, e Sulama sahasında uygulanan sulama yöntemi (vahşi, yüzeysel, basınçlı vb), e Tesisten kaçak veya kontrolsüz su kullanım durumu, e Sulamatesisinin işletme yaşı ve kalan ekonomik ömrü, e Sulamatesisinin bakım ve onarım ihtiyacı, e Sulama tesisinin yenileme ihtiyacı ve sulama birliğinin imkanları, e İşletme, bakım ve onarım faaliyetlerinde kullanılan diğer girdi fiyatlarındaki artışlar (elektrik, asgari ücret, boru ve ekipmanları vb), e Projedeki planlama öngörülerinin gerçekleşme durumu, e Sulama sahasındaki bitki deseni, e Sulama sahasında sulu tarım kültürü (entansif veya esktansif), geleneksel alışkanlıklar, çiftçinin işbirliği ve katılımı, e Sulama birliğinin kurumsal kapasitesi (teşkilat yapısı, personelin vasfı ve sayısı, araç ve iş makinası parkı durumu, araç veya iş makinası kiralama ihtiyacı), TARIM VE ORMAN BAKANLIĞI Strateji Geliştirme Başkanlığı e Sulama sahasındaki toplulaştırma ve tarla içi geliştirme çalışmalarındaki durum ve ihtiyaç ile " Sulama birliğinin borç stoğu ve birliğin bu borcu ödeme kabiliyeti, mali yeterliliği ve etkinliği gelmektedir. 28.04.2018 tarihli ve 30405 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 7139 sayılı Kanun'un 51 inci maddesiyle 6172 sayılı Kanun'a eklenen Ek madde V'in altıncı fıkrasında; "Birlik görev alanı dışında kalan su kullanıcılarından, suladıkları her dekar arazi başına su kullanım hizmet bedelinin iki katı ücret alınır." şeklinde düzenlenmiştir. Kanun'da belirlenen hükümler dışında uygulama yapılması mümkün değildir. Sulama tesislerinin işletme ve bakım sorumluluğunu devralan birlikler, görev alanı dışına; su kaynağı, görev alanının sulama suyu ihtiyacını karşılıyor ve artıyorsa, sulama sistemi ilave alanlara verilecek su miktarını taşıyabilecek kapasitede ise görev alanı dışında sulanmak istenen sahada meyve bahçesi vb. sabit tesis kurulmaması, tek yıllık bitki ekimi yapılması, sahanın ve kullanılan su miktarının kontrolünün sağlanması şartlarına bağlı olarak DSİ'nin uygun görüşü alınmak kaydıyla bir yıl süreli su kullanım sözleşmeleri ile su verebilmektedir. 28.04.2018 tarihli ve 30405 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 7139 sayılı Kanun ile 6172 sayılı Kanun'da yapılan değişiklikler kapsamında, 6172 sayılı Kanun'un 18'inci maddesinin birinci fıkrası "Birliklerin denetimi DSİ veya Bakanlık tarafından yapılır. Birlikler mali yönden yılda bir defa ayrıca Maliye Bakanlığı'nın denetimine tabidir. Bu denetimler sonucunda düzenlenecek raporların bir örneği, gerekli işlemlerin yapılması için Bakanlığa gönderilir." şeklinde değiştirilmiştir. Diğer taraftan sulama birlikleri Sayıştay tarafından da doğrudan denetlenebilmektedir. Ayrıca DSİ'nin, devrettiği tesisi her zaman kontrol edebileceği ve yürütülen işletme, bakım ve yönetim hizmetlerini bu sözleşme hükümleri ve mer'i mevzuat uyarınca denetleyebileceği devir sözleşmesinde de yer almaktadır. İbrahim YUMAKLI Bakan --- **Kaynak gösterme:** Nejla Demir (DEM Parti, Ağrı). “Ağrı'da bulunan Yazıcı Sulama Birliğine ilişkin”. TBMM 28. Dönem yazılı soru önergesi 7/27509, 25 Nisan 2025. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-27509-agri-da-bulunan-yazici-sulama-birligine-iliskin (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/00f0af6c-fde4-4d90-a578-01967b554852 Vekilpedia, TBMM’nin kamuya açık kayıtlarını derleyen bağımsız bir arşivdir; TBMM’nin resmî sitesi değildir ve yorum yapmaz.