# Ülke genelinde yaşanan zirai don afetinden etkilenen çiftçilerin mağduriyetinin giderilmesi talebine ilişkin - **Tür:** Yazılı soru önergesi (TBMM 28. Dönem) - **Esas no:** 7/27515 - **Veren:** İzzet Akbulut (CHP, Burdur) - **Muhatap:** Tarım ve Orman Bakanlığı (İbrahim Yumaklı) - **Veriliş tarihi:** 28 Nisan 2025 - **Durum:** TBMM’nin kaydına göre süresi geçtikten sonra cevaplandı (verilişinden 191 gün sonra, 5 Kasım 2025) - **TBMM kaydı:** https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/26945a0a-24ee-4706-8337-01968053130e - **Vekilpedia:** https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-27515-ulke-genelinde-yasanan-zirai-don-afetinden-etkilenen-ciftcilerin-magduriyetinin-giderilmes > İzzet Akbulut (CHP), 28 Nisan 2025 tarihinde 7/27515 esas numaralı yazılı soru önergesi verdi; muhatap: Tarım ve Orman Bakanlığı. TBMM’nin kaydına göre süresi geçtikten sonra cevaplandı (verilişinden 191 gün sonra, 5 Kasım 2025). ## Önerge metni Aşağıda belirtilen sorularımın Tarım ve Orman Bakanı Sayın İbrahimyY' ı tarafından yazılı olarak cevaplandırılması saygılarımla arz ederim. İzzet AKBULUT Burdur Milletvekili Nisan 2025'te ülkemizin çeşitli bölgelerinde meydana gelen zirai don olayları, başta kayısı olmak üzere birçok tarım ürününe ciddi zararlar vermiştir. Bakanlık, 34 ilde don olayının farklı boyutlarda etkili olduğunu ve hasar tespit çalışmalarının ardından çiftçi ödemelerinin hızla yapılacağını belirtmiştir. Ayrıca, Tarım ve Orman Bakanlığı'nın son denetimlerinde, bazı gıda ürünlerinde taklit ve " tağşiş yapıldığı tespit edilmiştir. Özellikle, bazı kıymalarda tek tırnaklı hayvan eti, baharatlarda ise yasaklı gıda boyaları bulunmuştur. Bu Bağlamda; I- Zirai don olayından etkilenen 34 ilde hasar tespit çalışmaları tamamlanmış mıdır? Tamamlandıysa, hangi illerde ne kadar zarar tespit edilmiştir? 2- Zarar gören çiftçilere yönelik destek ödemeleri ne zaman yapılacaktır? Bu ödemelerin miktarı ve kapsamı nedir? 3- Son denetimlerde taklit ve tağşiş yapıldığı tespit edilen gıda ürünleri ve firmalar hangileridir? Bu firmalara uygulanan yaptırımlar nelerdir? 4- Gıda güvenliğini sağlamak amacıyla Bakanlık tarafından alınan önlemler nelerdir? Denetim sıklığı ve kapsamı artırılacak mıdır? 5-Zirai don ve benzeri doğal afetlere karşı çiftçilerin korunması amacıyla TARSİM sigortası gibi mekanizmaların etkinliği nasıl değerlendirilmektedir? Bu tür afetlere karşı çiftçilerin sigorta kapsamına alınması teşvik edilecek midir? ## Bakanlığın cevabı Ülkemizde yaşanan zirai don olayı 65 ilde görülmüş, 34 ilde yoğun bir etkilenme meydana gelmiştir. Yaşanan zirai dondan en çok meyve grubu etkilenmiştir. Ülkemiz genelinde yaşanan zirai don öncesinde ililçe tarım ve orman müdürlüklerimiz ile Tarım Sigortaları Havuzu (TARSİM) tarafından iklimsel gelişmeler sahada yakından takip edilmiş, gerekli gözlemler yapılmış ve alınacak önlemler konusunda yoğun bilgilendirme çalışmaları yapılmıştır. Yaşanan zirai don olayı uyarı sistemi devreye girmiş ve üreticilerimize yazılı ve görsel basının yanında SMS yoluyla bilgilendirme yapılmıştır. Zirai don olayının meydana gelmesine müteakip il/ilçe tarım ve orman müdürlüklerimiz ve TARSİM eksperlerince sahada hasar tespitleri belirli teknikler çerçevesinde ve belirlenen takvim doğrultusunda yapılmaktadır. Tarım sigortası yaptıran üreticilerimizin zararları yapılan hasar tespitleri neticesinde TARSİM tarafından ivedilikle karşılanmaktadır. Don teminatı almak isteyen üreticilerimize 9667 oranında Devlet Prim Desteği sağlanmasının yanı sıra çiftçilerimizin ödeyeceği prim tutarlarını daha makul seviyelere getirmek için; 905 oranında "Şehit Yakını ve Gazi İndirimi", 905 oranında "Peşin Ödeme İndirimi", 9610 oranında "Kadın Çiftçi İndirimi", 40 yaş altı yetiştiricilerimize "5 oranında "Genç Çiftçi İndirimi" ve "5 oranında "Engelli Çiftçi İndirimi" uygulanmaktadır. Sözleşmeli üretim yapan çiftçilerimiz için de 9010 ila "ol5 oranlarında ve Tarımsal üretim planlamasına konu ürünlerde ise 9610 oranında prim indirimleri uygulanmaktadır. Bu indirimlerin yanı sıra; zirai don zararının etkilerini azaltıcı rüzgâr pervaneleri, sisleme ve yağmurlama sistemi kullanılan ürünler için tarife fiyatının 9625 ile 9035'i oranlarında prim indirimi uygulanmaktadır. 2025 Yılında Meydana Gelen Zirai Don Nedeniyle Ürünleri Hasar Gören Çiftçilere Destekleme Ödemesi Yapılmasına İlişkin Cumhurbaşkanı Kararı 14.09.2025 tarihli ve 33017 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak 01.02.2025 tarihinden itibaren yürürlüğe girmiştir. Söz konusu karar kapsamında 2025 yılı Şubat, Mart ve Nisan aylarında 65 ilde meydana gelen zirai don olayından etkilenen ve Çiftçi Kayıt Sistemi (ÇKS)Y'ne kayıtlı olan çiftçilere (2025 üretim yılı için 13 Nisan'a kadar kayıtları bulunan) toplam 16 üründe (Antep fıstığı, armut, ayva, badem, ceviz, elma, erik, fındık, kayısı, kiraz, limon, mandalina, portakal, şeftali/nektarin, üzüm, vişne) destekleme ödemesi yapılmaya başlanmıştır. Müracaat eden ve hasarları il/ilçe tarım ve orman müdürlüklerince tespit edilen; tarım sigortası yaptırmamış olanlar veya tarım sigortası bulunmakla birlikte don teminatı bulunmayan çiftçiler destekten yararlanmaktadır. Ödemeler, girdi maliyetleri, hasar alanları ve hasar oranları nispetinde hesaplanarak ödenmektedir. Bu kapsamda, tarım sigortası bulunan üreticilere 23 milyar TI, hasar tazminatı ödenecek olup bugüne kadar 19 milyar TL"si ödenmiştir. Tarım sigortası bulunmayan ancak ÇKS'ye kayıtlı üreticilere ise 23,5 milyar TL destekleme ödemesi yapılacak olup 13,4 milyar TL'si ödenmiştir. 8038 sayılı "Ziraat Katılım Bankası A.Ş. Tarafından Tarımsal Üretime Dair Hazine Kâr Payı Destekli Yatırım ve İşletme Finansmanı Kullandırılmasına İlişkin Karar" ile 8039 sayılı "T.C. Ziraat Bankası A.Ş. ve Tarım Kredi Kooperatiflerince Tarımsal Üretime Dair Hazine Faiz Strateji Geliştirme Başkanlığı Destekli Yatırım ve İşletme Kredisi Kullandırılmasına İlişkin Karar" 30.12.2023 tarihli ve 32415 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girmiştir. Doğal afetlerden etkilenen üreticilerimizin 8038 ve 8039 sayılı Cumhurbaşkanı Kararları ve bu Kararlara dayanılarak hazırlanan 2024/15 sayılı "Tarımsal Üretime Dair Faiz/Kâr Payı Destekli Yatırım Ve İşletme Kredisi/Finansmanı Kullandırılmasına İlişkin Uygulama Esasları Tebliği" kapsamında kullandıkları sübvansiyonlu krediler/finansmanlar, ürünlerin doğal afetlerden etkilendiklerinin tespit edilmesi halinde Bankalar ve Tarım Kredi Kooperatiflerinin kendi, usul, esas ve mevzuatı çerçevesinde, vade tarihinden/hesap devresinden/taksit tarihinden itibaren "025 oranında faiz/kâr payı indirimli olarak | yıl süreyle ertelenebilmekte, azami 5 yıla kadar "020 oranında faiz/kâr payı indirimli olarak taksitlendirilebilmektedir. Ayrıca, TBMM tarafından 2025 yılının Nisan ayında ülkemizde gerçekleşen zirai don olayının sonuçlarının araştırılması, üreticilerin ve tarımsal ürünlerin uğradığı zararların tespiti ve gelecekte yaşanabilecek benzer olayların etkilerinin en aza indirilmesi için alınması gereken tedbirlerin belirlenmesi amacıyla Meclis Araştırma Komisyonu kurulmuştur. Ülkemiz gıda mevzuatı Avrupa Birliği müktesebatı, Kodeks Alimentarius standartları, bilimsel veriler ışığında ülkemiz ihtiyaçları dikkate alınarak titizlikle hazırlanmaktadır. 5996 sayılı Veteriner Hizmetleri, Bitki Sağlığı, Gıda Ve Yem Kanunu'nun verdiği yetkiyle, büyük çoğunluğu Avrupa Birliği mevzuatına uyumlu uluslararası standartlarda 200'ün üzerinde ikincil gıda mevzuatımız bulunmaktadır. Ayrıca güncel bilimsel gelişmeler, Avrupa Birliği mevzuatında olan değişiklikler ve ülkemiz ihtiyaçları doğrultusunda yeni mevzuat hazırlanması veya mevcut mevzuatın güncellenmesi çalışmalarımız kesintisiz devam etmektedir. Gıda resmi kontrolleri, Bakanlık ve il yıllık numune alma programlarının yanı sıra şüphe, şikâyet, ihbar, TİMER, CİMER ve Alo 174 Gıda Hattı kapsamında şikâyet edilen ürün ve firmalara yönelik olarak da gerçekleştirilmektedir. Resmi kontrollerin sıklığı "İşletmelerin Riske Dayalı Denetim Sıklığının Belirlemesi Prosedürü" çerçevesinde belirlenmekte olup herhangi bir risk durumunda bu sıklık artmaktadır. Bu doğrultuda, sektör bazında denetim sıklığı 1 ay ile 1 yıl arasında değişmekte olup her işletme yılda en az bir kez denetlenmektedir. Ayrıca 8 Mart 2020 tarihinden itibaren hizmete alınan WhatsApp İhbar Hattımız (0 501 174 0 174) ile tüketicilerimizden gelen gıdayla ilgili ihbar ve şikâyetleri hızlıca incelenerek gıda denetim ekipleri harekete geçirilmektedir. Bakanlığımızca, 5996 sayılı Kanun kapsamında tüketici menfaatlerinin korunması ve güvenilir gıda arzının sağlanması amaçlarına hizmet etmek maksadıyla yürütülen risk esaslı, rutin, şikayet, izlenebilirlik denetimleri, Bakanlık ve il yıllık numune alma programları kapsamındaki denetimler ve benzeri amaçlarla yürütülen denetimlere ilave olarak, gıda işletmelerinin mevzuatımızca belirlenen teknik ve hijyenik gerekliliklere ve Kanun tarafından tanımlanan işletmeci sorumluluklarına uygunluklarının doğrulanması amacıyla 81 ilde eş zamanlı sektörel gıda denetim programı uygulanmaktadır. Bakanlığımızca laboratuvar analizi sonucunda taklit veya tağşiş yapıldığı kesinleşen ürünlerle ilgili olarak, bu ürünleri üreten her bir firma hakkında; her yıl yeniden değerlenme oranına göre artış yapılarak güncellenen idari para cezaları uygulanmaktadır. 2025 yılı itibarıyla idari para cezası 377.783 TL'den başlayarak işletmenin gelirine göre 15.111.620 TL'ye kadar ulaşmaktadır. Laboratuvar analizleri neticesinde içeriğinde kişilerin sağlığını tehlikeye düşürebilecek şekilde ilaç etken maddesi tespit edilen ürünler de benzer Strateji Geliştirme Başkanlığı şekilde masrafları sorumlusuna ait olmak üzere piyasadan toplatılmakta ve ürünlerin mülkiyeti kamuya geçirilmektedir. Ayrıca bu ürünleri üreten veya piyasaya arz edenler hakkında kamunun sağlığına karşı suçlar kapsamında Cumhuriyet Savcılığına suç duyurusunda bulunulmaktadır. Yeni uygulamaya alınan gıda kamuoyu duyuru sistemi ile kamuoyu duyuruları anlık olarak, elektronik ortamda tüketicilerimizle paylaşılmaya başlanmıştır. Bu sistemde, taklit ve tağşişe konu firmalar ve ürünlere ilişkin bilgilere https://guvenilirgida.tarimorman.gov.tr/ internet sitesinden erişim sağlanabilmektedir. İbrahim YUMAKLI Bakan --- **Kaynak gösterme:** İzzet Akbulut (CHP, Burdur). “Ülke genelinde yaşanan zirai don afetinden etkilenen çiftçilerin mağduriyetinin giderilmesi talebine ilişkin”. TBMM 28. Dönem yazılı soru önergesi 7/27515, 28 Nisan 2025. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-27515-ulke-genelinde-yasanan-zirai-don-afetinden-etkilenen-ciftcilerin-magduriyetinin-giderilmes (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/26945a0a-24ee-4706-8337-01968053130e Vekilpedia, TBMM’nin kamuya açık kayıtlarını derleyen bağımsız bir arşivdir; TBMM’nin resmî sitesi değildir ve yorum yapmaz.