# 27 Nisan 2025 tarihinde Samsun'un Canik ilçesine bağlı Toptepe Mahallesi'nde meydana gelen bir heyelan olayına ilişkin - **Tür:** Yazılı soru önergesi (TBMM 28. Dönem) - **Esas no:** 7/27651 - **Veren:** Murat Çan (CHP, Samsun) - **Muhatap:** Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı (Murat Kurum) - **Veriliş tarihi:** 30 Nisan 2025 - **Durum:** TBMM’nin kaydına göre süresi geçtikten sonra cevaplandı (verilişinden 163 gün sonra, 10 Ekim 2025) - **TBMM kaydı:** https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/68e2b036-4570-4151-8510-01968fec4187 - **Vekilpedia:** https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-27651-27-nisan-2025-tarihinde-samsun-un-canik-ilcesine-bagli-toptepe-mahallesi-nde-meydana-gelen > Murat Çan (CHP), 30 Nisan 2025 tarihinde 7/27651 esas numaralı yazılı soru önergesi verdi; muhatap: Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı. TBMM’nin kaydına göre süresi geçtikten sonra cevaplandı (verilişinden 163 gün sonra, 10 Ekim 2025). ## Önerge metni Aşağıdaki sorularımın Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı Sn. Murat Kurum tarafından, Anayasa'nın 98'inci, TBMM İçtüzüğü'nün 96 ve 99*uncu maddeleri uyarınca yazılı olarak yanıtlanmasını talep ederim. unat ÇAN Samsun Milletvekili 27 Nisan 2025 tarihinde Samsun ilinin Canik ilçesinde, Samsun-Ordu karayolunun Toptepe Mahallesi sınırları içinde kalan bir bölümünde heyelan meydana gelmiş ve dağdan kopan toprak ve kaya parçaları akaryakıt istasyonunun oto yıkama kısmına düşerek, üç kişinin hayatını kaybetmesine, bir kişinin ise yaralanmasına sebep olmuştur. Olayın ardından başlatılan adli tahkikat sürecinde, olayın yaşandığı noktadaki akaryakıt istasyonunun sahibi ve mesul müdürü gözaltına alınmıştır. Genelde Samsun ilinin tamamına yakını, özelde ise bu son olayın meydana geldiği Canik ilçemizin Toptepe Mahallesi, jeolojik yapısı, yağış rejimi ve yüksek eğimli arazilerin varlığı sebebiyle heyelan yönünden ciddi riskler barındırmakta ve bahse konu alanda sıklıkla heyelan yaşanmaktadır. Jeolojik, jeomorfolojik ve iklimsel koşulların yanı sıra bölgede, plansız şehirleşme uygulama ve politikaları, altyapının yetersiz ve düzensiz oluşu, ilgili mevzuat hükümlerine aykırı ve mühendislik hizmetinden yoksun yapılaşma faaliyetleri, yanlış arazi kullanımı gibi insan kaynaklı kusurların da da heyelan aktivitelerini tetiklediği somut bir gerçektir. Hal böyle iken, heyelan riskinin çok yüksek olduğu bir alana AVM, oto yıkama ve akaryakıt istasyonu ruhsatı verilmiş olması ve aynı güzergahta ve aynı risk kategorisinde daha birçok işletmeye inşa izni ve yapı ruhsatı verilmesi, adeta felakete davetiye çıkarmaktır. Bu tespit ve değerlendirmelerden hareketle; 1 — İmar planları oluşturulurken ve yapılaşma öncesi, bölgenin doğal tehlike analizleri yapılmış mıdır? Şayet bu çalışma yapıldı ve heyelan riski tespit edilmiş ise bu duruma ilişkin hangi önlem ve çalışmalar yapılmıştır? 2 — Söz konusu hat üzerinde bulunan ve yüksek heyelan riski barındıran noktalarda kaç yapı ve işyeri yer almaktadır? 3 — Yüksek risk taşıyan ve son heyelanın meydana geldiği bu bölgenin imar planları hangi tarihte onaylanmış, hangi tarihte uygulamaya konmuş ve AVM, oto yıkama ve akaryakıt istasyonu yapımı için verilen izin ve ruhsatlar, hangi tarihte ve hangi mevzuat hükümleri . çerçevesinde verilmiştir? 4 — Heyelan riski taşıdığı halde bölgede AVM, oto yıkama ve akaryakıt istasyonu inşaatı yapımı ve işletmesine ilişkin izin ve ruhsatları onaylayan mülki ve mahalli idare hakkında hangi adli ve idari işlemler tesis edilmiştir? ## Bakanlığın cevabı Milletvekillerimiz tarafından Bakanlığıma yöneltilen ve ilişik listede, TBMM Esas numaraları ve konuları belirtilen yazılı soru önergeleri incelenmiş olup, söz konusu önergelerde yer alan hususlara ilişkin cevaplarımız ekte sunulmuştur. Bilgilerinizi ve gereğini arz ederim. Bakan -Dosya (1 Takım) Mustafa Kemal Mahallesi Eskişehir Devlet Yolu (Dumlupınar Bulvarı) 9. km. No: 278 Çankaya / Ankara İrtibat:Tamer IŞIK Tel: 410 14 45 SAYIN MURAT ÇAN'IN ok 156 TBMM 7/27651 ESAS SAYILI ? YAZILI SORU ÖNERGESİNE İLİŞKİN SORULAR VE CEVAPLAR SORULAR 27 Nisan 2025 tarihinde Samsun ilinin Canik ilçesinde, Samsun-Ordu karayolunun Toptepe Mahallesi sınırları içinde kalan bir bölümünde heyelan meydana gelmiş ve dağdan kopan toprak ve kaya parçaları akaryakıt istasyonunun oto yıkama kısmına düşerek, üç kişinin hayatını kaybetmesine , bir kişinin ise yaralanmasına sebep olmuştur. Olayın ardından başlatılan adli tahkikat sürecinde, olayın yaşandığı noktadaki akaryakıt istasyonunun sahibi ve mesul müdürü gözaltına alınmıştır. Genelde Samsun ilinin tamamına yakını, özelde ise bu son olayın meydana geldiği Canik ilçemizin Toptepe Mahallesi, jeolojik yapısı, yağış rejimi ve yüksek eğimli arazilerin varlığı sebebiyle heyelan yönünden ciddi riskler barındırmakta ve bahse konu alanda sıklıkla heyelan yaşanmaktadır. Jeolojik, jeomorfolojik ve iklimsel koşulların yanı sıra bölgede, plansız şehirleşme uygulama ve politikaları, altyapının yetersiz ve düzensiz oluşu, ilgili mevzuat hükümlerine aykırı ve mühendislik hizmetinden yoksun yapılaşma faaliyetleri, yanlış arazi kullanımı gibi insan kaynaklı kusurların dada heyelan aktivitelerini tetiklediği somut bir gerçektir. Hal böyle iken, heyelan riskinin çok yüksek olduğu bir alana AVM, oto yıkama ve akaryakıt istasyonu ruhsatı verilmiş olması ve aynı güzergahta ve aynı risk kategorisinde daha birçok işletmeye inşa izni ve yapı ruhsatı verilmesi, adeta felakete davetiye çıkarmaktır. Bu tespit ve değerlendirmelerden hareketle; 1. İmar planları oluşturulurken ve yapılaşma öncesi, bölgenin doğal tehlike analizleri yapılmış mıdır? Şayet bu çalışma yapıldı ve heyelan riski tespit edilmiş ise bu duruma ilişkin hangi önlem ve çalışmalar yapılmıştır? 2. Söz konusu hat üzerinde bulunan ve yüksek heyelan riski barındıran noktalarda kaç yapı ve işyeri yer almaktadır? 3. Yüksek risk taşıyan ve son heyelanın meydana geldiği bu bölgenin imar planları hangi tarihte onaylanmış, hangi tarihte uygulamaya konmuş ve AVM, oto yıkama ve akaryakıt istasyonu yapımı için verilen izin ve ruhsatlar, hangi tarihte ve hangi mevzuat hükümleri çerçevesinde verilmiştir? 4. Heyelan riski taşıdığı halde bölgede AVM, oto yıkama ve akaryakıt istasyonu inşaatı yapımı ve işletmesine ilişkin izin ve ruhsatları onaylayan mülki ve mahalli idare hakkında hangi adli ve idari işlemler tesis edilmiştir? CEVAPLAR Samsun İli sınırlarını kapsayan alanda Bakanlığımızca onaylı Samsun-Çorum-Tokat Planlama Bölgesi 1/100.000 ölçekli Çevre Düzeni Planı bulunmaktadır. Çevre Düzeni Planı-Plan Hükümleri'nin "1.4 GENEL HÜKÜMLER" başlığı altında; "/.4.75 Plan sınırları içerisinde, Nazım ve Uygulama İmar planı çalışmalarında afet riskinin (deprem, sel, heyelan gibi) değerlendirilmesi, "4fet Bölgelerinde Yapılacak Yapılar Hakkında Yönetmelik" hükümleri uyarınca yerleşime esas jeolojik / jeoteknik etütlerin yaptırılması zorunludur." hükmü yer almakta olup, alt ölçekli planlama çalışmalarının, imar planına esas jeolojik-jeoteknik etüt çalışması kapsamında belirlenen tüm risk unsurları göz önünde bulundurularak yürütülmesi zaruridir. I Numaralı Cumhurbaşkanlığı Teşkilatı Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi'nin 102/1. Maddesi'nin (d) bendine göre; "Risk yönetimi ve sakınım planlarının yapılmasına ve onaylanmasına ilişkin kuralları belirlemek ve izlemek, plana esas jeolojik ve jeoteknik etütleri yapmak, yaptırmak ve onaylamak" görevi Bakanlığımıza verilmiştir. Afete duyarlı planlama O yaklaşımında; (oyerleşim (alanlarında (o yapılacak İmar Planı'na Esas Jeolojik-Jeoteknik / Mikrobölgeleme Etütleri ile afet tehlikelerinin ve risklerinin önceden belirlenerek yerleşime uygunluk durumunun net olarak ortaya konulması, tüm doğa kaynaklı afet riskleri dikkate alınarak planlama yapılması, sürdürülebilir ve yaşanabilir alanlar Oo yaratmaya (dönük çalışmalar yapılması Bakanlığımızın en öncelikli hedeflerindendir. Yerleşim alanlarının seçimi ve mekansal planlama çalışmaları yapılmadan önce afet tehlikelerini (o belirleyen Jeolojik-Jeoteknik veya Mikrobölgeleme KHtütleri (o yapılarak yerleşim alanlarının "yerleşime uygunluk durumu" ortaya konulmaktadır. Jeolojik-Jeoteknik Etütleri kapsamında yürütülen sondaj çalışmaları, jeofizik çalışmalar, paleosismoloji çalışmaları ve çeşitli laboratuvar analizleri ile yerleşime açılacak alanlardaki afet tehlikeleri tespit edilerek hangi bölgelerin "yerleşime uygun alan" hangi bölgelerin "yerleşime uygun olmayan alan" olduğu belirlenmektedir. Yapılan arşiv incelemelerinde; bahse konu alanın, 16.12.2020 tarihinde Samsun Valiliği (Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğü) tarafından onaylanan, "Samsun İli Canik İlçesi Sınırları İçindeki Yaklaşık 1537,83 Hektarlık Alanın İmar Planına Esas Jeolojik-Jeoteknik Etüt Raporu'nun o sınırları oOiçinde yer aldığı belirlenmiştir. Bakanlığımızca onaylanmış olan bu raporda, söz konusu alanın yerleşime uygunluk açısından Önlemli Alanlar 2.3 (ÖA-2.3): Önlem Alınabilecek Nitelikte Heyelan ve Kaya Düşmesi (Kompleks Hareket) Sorunlu Alanlar olarak değerlendirildiği belirlenmiştir. Raporun, Bakanlığımızın 08.09.2011 tarih ve 2011/09 sayılı Genelgesi kapsamında Samsun Valiliği ( Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğü ) onaylanmasına müteakip, 16.12.2020 tarih ve 35370 sayılı yazı ile "..imar planı ile ilgili iş ve işlemlerde bu rapordaki hususlara uyulması gerekmekte olup, raporda belirtilen önlemlerin alınmasından ilgili idare sorumludur" ibaresi ilgili kurumlara gönderildiği belirlenmiştir. İmar Planı'na Esas (o Jeolojik-leoteknik oOve Mikrobölgeleme Etüt ORaporları'nın hazırlanmasına (o ilişkin Ousul ve esasları belirleyen Mülga Bayındırlık ve İskan Bakanlığı'nın 19.08.2008 tarih ve 10337 sayılı Genelgesinde; Önlemli Alanlara ilişkin "Çalışma alanı içinde doğal afet tehlikeleri ve/veya jeolojik-jeoteknik özellikleri nedeniyle yerleşime uygunluğu etkileyebilecek, belirli önlemleri yapılaşma öncesi ve/veya esnasında almak şartıyla planlamaya ve yapılaşmaya gidilebilecek alanlar olarak düşünülmeli, önlem alınması gereken konular, nedenleri ve alınması önerilen önlemler alt başlıklarda verilmelidir. Temel ve zemin etütlerine atıflarda bulunulmalıdır." tanımlaması yer almaktadır. Samsun Valiliği ( Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğü) tarafından onaylanan raporda; bu tanımlamalara uygun olarak, inceleme alanında gelişebilecek olası heyelan tehlikesi önemle vurgulanarak, zemin ve temel etüt çalışmalarında alınacak mühendislik önlemlerinin belirlenmesi gerektiği belirtilmiştir. Buna göre yapılaşma öncesi hem İmar Planı'na Esas Jeolojik-Jeoteknik ve Mikrobölgeleme Etüt Raporları'nda belirtilen önlemlerin, hem de parsel bazındaki detaylı çalışmalara dayalı statik projeye altlık olarak hazırlanacak Zemin ve Temel Etütleri'nde belirlenen önlemlerin alınması gerekmektedir. Bu kapsamda; söz konusu alan ve çevresine yönelik mevzuatımıza uygun olarak hazırlanıp onaylanan İmar Planı'na Esas Jeolojik-Jeoteknik Etüt Raporu'nda, olası stabilite sorunları önceden öngörülmüş ve bu tehlikelere karşı alınacak mühendislik önlemlerin hazırlanacak zemin ve temel etütleri aşamasında alınması gerektiği " Yerleşime Uygunluk" ile "Sonuç ve Öneriler" başlığı altında ayrıntılı olarak belirtilmektedir. --- **Kaynak gösterme:** Murat Çan (CHP, Samsun). “27 Nisan 2025 tarihinde Samsun'un Canik ilçesine bağlı Toptepe Mahallesi'nde meydana gelen bir heyelan olayına ilişkin”. TBMM 28. Dönem yazılı soru önergesi 7/27651, 30 Nisan 2025. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-27651-27-nisan-2025-tarihinde-samsun-un-canik-ilcesine-bagli-toptepe-mahallesi-nde-meydana-gelen (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/68e2b036-4570-4151-8510-01968fec4187 Vekilpedia, TBMM’nin kamuya açık kayıtlarını derleyen bağımsız bir arşivdir; TBMM’nin resmî sitesi değildir ve yorum yapmaz.