# Gıda ürünlerindeki pestisit kalıntılarının denetlenmesine ilişkin - **Tür:** Yazılı soru önergesi (TBMM 28. Dönem) - **Esas no:** 7/27712 - **Veren:** Perihan Koca Doğan (DEM Parti, Mersin) - **Muhatap:** Tarım ve Orman Bakanlığı (İbrahim Yumaklı) - **Veriliş tarihi:** 30 Nisan 2025 - **Durum:** TBMM’nin kaydına göre süresi geçtikten sonra cevaplandı (verilişinden 126 gün sonra, 3 Eylül 2025) - **TBMM kaydı:** https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/4dc88da1-baf4-458f-bca3-019690285cd9 - **Vekilpedia:** https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-27712-gida-urunlerindeki-pestisit-kalintilarinin-denetlenmesine-iliskin > Perihan Koca Doğan (DEM Parti), 30 Nisan 2025 tarihinde 7/27712 esas numaralı yazılı soru önergesi verdi; muhatap: Tarım ve Orman Bakanlığı. TBMM’nin kaydına göre süresi geçtikten sonra cevaplandı (verilişinden 126 gün sonra, 3 Eylül 2025). ## Önerge metni AVİ .Aşağıdaki sorularımın, Tarım ve Orman Bakanı İbrahim Yumaklı tarafından Anayasa'nın 98. ve TBMM içtüzüğünün 96. ile 99. maddeleri gereğince yazılı olarak cevaplandırılmasını saygılarımla arz ederim. 30.04.2025 Perihan KOCA -Mersin Milletvekili Greenpeace Türkiye'nin yaptırdığı pestisit kalıntı analiz sonuçlarını da içeren "Pestisitler ve Çocuklar" raporu yayımlanmıştır. Rapora göre, analiz edilen her 3 gıdadan 1'inde mevzuata uygunsuzluk tespit edilmiştir. İstanbul?da beş zincir marketin mağazalarından ve farklı semt pazarlarından alınan 14 tür sebze ve meyveye ait 155 ayrı örneğin, uluslararası akredite bir laboratuvarda incelendiği ve analiz sonucuna göre örneklerin yüzde 61'inde birden fazla pestisit kalıntısı, yüzde 43*ünde ise en az bir PFAS'li pestisit kalıntısı tespit edilmiştir. Analiz edilen ürünlerin yüzde 31,6'sında ise hormonal sistem bozucu, nörolojik gelişim etkileyici ve kanserojen olduğu bilinen pestisitlere rastlanmıştır. Yetişkinlere kıyasla çocukların pestisitlere çok daha hassas oldukları bilinmektedir. Çocukların bağışıklık, sinir ve hormonal sistemlerinin gelişim aşamasında olması nedeniyle pestisitlerin etkileri yetişkinlere kıyasla daha zarar verici ve kalıcı olabilmektedir. Bilimsel çalışmalar, kritik nörogelişimsel dönemde pestisitlere maruz kalmanın, nörogelişimsel bozukluklar da dahil olmak üzere birçok hastalığa yatkınlığı artırdığını göstermektedir. Greenpeace Türkiye tarafından yayımlanan rapora göre, rapor kapsamında incelenen 155 örneğin yüzde 33'ünün (51 örnek), Türk Gıda Kodeksi Pestisitlerin Maksimum Kalıntı Limitleri Yönetmeliği"ne uygun olmadığı belirlenmiştir. Bu ürünlerin 50?*sinde ruhsatsız pestisit kullanımı tespit edilmiştir. Raporda, analiz edilen örneklerin yüzde 61'inde (94 ürün) birden fazla pestisit kalıntısı tespit edildiği ifade edilirken analiz edilen örneklerin yüzde 31,6?sında (49 örnek) hormonal sistem bozucu, nörolojik gelişimi etkileyen, kanserojen ya da üreme sağlığı açısından tehdit oluşturan en az bir pestisit kalıntısı bulunmuştur. Bu bağlamda; . Sürekli gündemde olan bir konu olan gıda ürünlerindeki pestisit kalıntılarının denetlenmesi ile ilgili bakanlığınızın ne gibi çalışmaları vardır? Bakanlığınızın başta çocuklar olmak üzere halk sağlığını ciddi şekilde tehdit eden pestisitlerin kullanımının . yasaklanmasıyla ilgili bir çalışması var mıdır? . Standart dışı ve ruhsatsız pestisit kullanımı konusunda bakanlığınızın denetim yapan personel sayısı ve bütçesi yeterli midir? . Bakanlığınızı süresince pestisit kullanımı konusunda Türk Gıda Kodeksi standartlarına uymayan kaç firmaya ne gibi yaptırımlar uygulanmıştır? . Bakanlığınızca ruhsatsız pestisit kullanımı yaptığı tespit edilen üretici ve firmalara ne gibi yaptırımlar uygulanmıştır? . Halk sağlığını doğrudan ilgilen gıda güvenliği konusuyla ilgili bakanlığınızın bir eylem planı var mıdır? ## Bakanlığın cevabı Taze meyve ve sebzelerde tarladan sofraya tüm tedarik zincirinde pestisit denetimleri yapılmaktadır. Bu çerçevede hatalı pestisit kullanımının denetlenmesi amacıyla tarla bağ bahçe sera gibi üretim alanlarında 2012 yılından itibaren Hasat Öncesi Pestisit Denetimleri yürütülmektedir. Denetimler sonucunda uygunsuzluk tespit edilen üreticilere hasat geciktirme, ürün imhası ve idari para cezası uygulanmaktadır. Pestisit denetimleri, Bakanlığımız il müdürlükleri ve yetkilendirilmiş ilçe müdürlükleri tarafından özellikle; e Hal giriş noktalarında, e Toptan ve perakende satış noktalarında ve " Taze meyve sebze paketleme işletmelerinde yapılmaktadır. Bitkisel ürünlerde yapılan hasat sonrası yurtiçi resmi kontrol ve denetimler işletmenin taşıdığı risk esasına göre uygun sıklıkta ve gıda maddesinin taşıdığı riskle orantılı olarak hasat sonrası 28 ürün çeşidinde pestisit analizleri yapılmaktadır. Riske dayalı denetim sisteminde; kalıntı riski görülen ürünler başta olmak üzere önceki kontrollerden edinilen bilgi ve deneyimler, yurt içi üretim ve tüketim miktarları ile ihraç edilen ürünlere yönelik AB'den alınan bildirimler, ortaya çıkan gelişmeler ve resmi kontrollerin sonuçlarına göre risk çarpanları belirlenmektedir. Türkiye'de ilk kez ruhsatlandırılacak bitki koruma ürünü aktif maddesinin Avrupa Birliği veya G8 ülkelerinde ruhsatlı olması şartı aranmaktadır. Bakanlığımızca ruhsatlandırılan ürünler toksikolojik, ekotoksikolojik, kalıntı, biyolojik etkinlik, fiziksel ve kimyasal özellikler, diğer ülkelerdeki ruhsat ve tavsiyeye ait bilgi ve belgeler dikkate alınarak, yapılan değerlendirme sonucunda insan, bitki ve çevre açısından uygun bulunan ürünlerdir. Uluslararası kuruluşlarca insan ve çevre sağlığı ile benzeri konularda riskli olduğu bilimsel çalışmalarla belirlenen aktif maddeler ülkemizde de yasaklanmaktadır. Bu kapsamda, 2009'dan bu yana 223 aktif maddenin kullanımı sonlandırılmıştır. Bakanlığımız, riskli olduğu tespit edilen aktif maddeler ile ilgili çalışmalarına devam etmektedir. Pestisit analizi için örnekleme ve numune alımı özel mevzuatla düzenlenmiş özel bir metotla yapılmakta, analiz sonuçlarının yorumlanması çok farklı kriterlerin birlikte değerlendirilmesi ile yapılabilmektedir. Ayrıca ölçüm belirsizliği, tespit duyarlılığı ve benzeri faktörlerin de değerlendirilmesine ihtiyaç vardır. Bu nedenle numunelerin alınması, analizlerin gerçekleştirilmesi ve sonuçların yorumlanması; resmi kontrol konusunda özel eğitimlere tabi tutulmuş Bakanlığımızda görevli teknik elemanlar tarafından gerçekleştirilmektedir. Yürütülen resmi denetim ve kontrollerde "Türk Gıda Kodeksi Pestisitlerin Maksimum Kalıntı Limitleri Yönetmeliği'nde belirtilen maksimum kalıntı limitlerinin üzerinde pestisit kalıntısı çıkması ya da tavsiye dışı kullanımının tespit edilmesi halinde 5996 sayılı Veteriner Hizmetleri, Bitki Sağlığı, Gıda ve Yem Kanunu kapsamında bitkisel ürünü üreten birincil üreticilere 39'uncu maddenin birinci fıkrasının (() bendi, paketleyen ve piyasaya arz eden işletmeciye 21'inci maddenin beşinci fıkrası, 40'ıncı maddenin birinci fıkrasının (d) bendi hükümleri gereği yasal işlem uygulanmaktadır. Bu kapsamda 2024 yılında bitkisel ürünlerde yapılan hasat sonrası yurtiçi resmi kontrol ve denetimler sonucu numune alımları gerçekleştirilmiş, analizler yapılmış ve bazı numunelerde limit aşımı tespit edilmiştir. Yapılan denetimler sonucunda, limit üstü veya tavsiye dışı pestisit kullanımı belirlenen ürünler için 5996 sayılı Kanun kapsamında bitkisel ürünü üreten, TARIM VE ORMAN BAKANLIĞI Strateji Geliştirme Başkanlığı paketleyen ve piyasaya arz eden işletmeciye yasal işlem uygulanmıştır. 2025 yılı pestisit kalıntısı denetimlerimiz ve numune alımları devam etmektedir. Bakanlığımızın 2024-2028 dönemini kapsayan Stratejik Planının amaçlarından biri üretimden tüketime kadar gıda ve yem güvenilirliğini sağlamaktır. Bu planla, gıda ve yem güvenilirliğine yönelik yürütülen resmi kontrol hizmetlerinin etkinliğini artırmak ve gıda güvenilirliğine yönelik uygulamaları geliştirerek gıda kayıp ve israfın azaltılması hedeflenmektedir. Bakanlığımızca uluslararası standartlar doğrultusunda pestisit kullanımına alternatif yöntemlerin kullanılması, çevre dostu mücadele yöntemlerinin yaygınlaştırılması amacıyla Entegre Zararlı Yönetimi (İPM), Entegre ve Kontrollü Ürün Yönetimi (EKÜY) projeleri teşvik ve tavsiye edilmekte olup, bu yönde eğitim, proje ve kontrol faaliyetleri yürütülmektedir. Pestisit kullanımına alternatif yöntemlerden biyolojik ve biyoteknik mücadele yöntemlerini kullanan üreticilere destekleme ödemesi yapılmaktadır. Bakanlığımızca pestisit kalıntısının önlenmesi amacıyla 2022-2027 yıllarını kapsayan "Kalıntı Eylem Planı" uygulamaya konulmuştur. Eylem Planı biber, turunçgil, yaprağı yenen sebzeler, nar, ayva, domates ve bağ ürünlerinde Adana, Ankara, Antalya, Aydın, Bursa, Denizli, Eskişehir, Hatay, İzmir, Mersin, Manisa, Muğla, Sakarya, Burdur ve Tokat illerinde yürütülmektedir. İbrahim YUMAKLI Bakan --- **Kaynak gösterme:** Perihan Koca Doğan (DEM Parti, Mersin). “Gıda ürünlerindeki pestisit kalıntılarının denetlenmesine ilişkin”. TBMM 28. Dönem yazılı soru önergesi 7/27712, 30 Nisan 2025. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-27712-gida-urunlerindeki-pestisit-kalintilarinin-denetlenmesine-iliskin (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/4dc88da1-baf4-458f-bca3-019690285cd9 Vekilpedia, TBMM’nin kamuya açık kayıtlarını derleyen bağımsız bir arşivdir; TBMM’nin resmî sitesi değildir ve yorum yapmaz.