# Kocaeli'de bulunan bir fabrikada yürütülen toplu iş sözleşmesi sürecine ilişkin

- **Tür:** Yazılı soru önergesi (TBMM 28. Dönem)
- **Esas no:** 7/27997
- **Veren:** İskender Bayhan (EMEP, İstanbul)
- **Muhatap:** Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı (Vedat Işıkhan)
- **Veriliş tarihi:** 30 Nisan 2025
- **Durum:** TBMM’nin kaydına göre süresi geçtikten sonra cevaplandı (verilişinden 506 gün sonra, 18 Eylül 2026)
- **TBMM kaydı:** https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/b12ae3c7-59fa-4a40-be3e-0196901bb502
- **Vekilpedia:** https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-27997-kocaeli-de-bulunan-bir-fabrikada-yurutulen-toplu-is-sozlesmesi-surecine-iliskin

> İskender Bayhan (EMEP), 30 Nisan 2025 tarihinde 7/27997 esas numaralı yazılı soru önergesi verdi; muhatap: Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı. TBMM’nin kaydına göre süresi geçtikten sonra cevaplandı (verilişinden 506 gün sonra, 18 Eylül 2026).

## Önerge metni

Aşağıdaki sorularımın Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanı Vedat Işıkhan tarafından Anayasa'nın 98, TBMM İç Tüzüğü'nün 96 ve 99'uncu maddeleri gereğince yazılı olarak cevaplandırılmasını arz ederim. 30.04.2025 vw Yeh.

Kocaeli'de kurulu Öz-Ka Lastik fabrikasında yaklaşık 800 işçinin çalıştığı süreçte, DİSK/Lastik-İş sendikası ile fabrika heyeti arasında yürütülen toplu iş sözleşmesi, işçilerin bilgisi ve onayı alınmaksızın sonuçlandırılmıştır. İşçiler, sözleşmenin imzalandığını sendika temsilcilerinden değil fabrika müdüründen öğrenmiş; duruma tepki göstererek ek protokol talebiyle fiili greve çıkmışlardır.

Öz-Ka Lastik fabrikasında traktör, iş makinesi, forklift ve askeri araç lastikleri üretilmekte olup, üretim koşullarının ağır, otomasyon düzeyinin düşük olmasına karşın işçiler sektör ortalamasının altında bir ücret almaktadır. 17 yıldır çalışan işçilerin dahi ücretleri 33 bin TL düzeyindedir. Ayrıca fabrikada Hindistanlı ve Pakistanlı işçilerin daha düşük ücretlerle, 22 bin TL karşılığında çalıştırıldığı ve kayıt dışı istihdamın söz konusu olduğu görülmektedir.

Öz-Ka Lastik, Türkiye'nin en büyük 500 sanayi kuruluşu arasında 355. sırada yer almakta, 2023 yılında 4.49 milyar TL net satış yaparken satışlarını 9056 oranında artırmasına rağmen ödediği kurumlar vergisi ise 9025 oranında azalmıştır. 2021'de 149 milyon TL olan vergi matrahı, 2023'te yalnızca 29 milyon TL'ye düşmüştür. Ödediği vergiler düşmesine rağmen Öz-Ka Lastik ayrıca AR-GE merkezi ve Turguality programı kapsamında önemli kamu teşviklerinden yararlanmakta ancak işçilere gelince insanca yaşamaya yetecek ücret artışı sağlamamaktadır.

Bu durum, işçilerin sendikal hak ve özgürlüklerinin ihlali, toplu sözleşme haklarının gasbedilmesi ve iş güvencesi ihlalleri bakımından önemli hak kayıplarını büyütmektedir. Ek olarak Öz-Ka Lastiğin düşük vergi ödemesine karşın kamu teşviklerinden yararlanmaya devam etmesi ve kayıt dışı çalıştırma iddiaları da bakanlığınızın sorumluluk alanına girmektedir.

Bu bağlamda;

1. Öz-Ka Lastik fabrikasında işçilerin onayı alınmadan imzalanan toplu iş sözleşmesi hakkında Bakanlığınıza ulaşan bir şikayet olmuş mudur? Bakanlığınızca bu konuda bir inceleme başlatılmış mıdır?

2. Fabrikada çalışan Hindistanlı ve Pakistanlı işçilerin çalışma izinleri ve sosyal güvenlik kayıtları Bakanlığınızca denetlenmiş midir? Kayıt dışı çalıştırıldıkları iddiaları doğru mudur? Bu fabrikada göçmen işçiler neden eşit işi yaptığı işçilerden daha düşük ücretler almaktadır? Bu durum yasal mıdır?

3. Öz-Ka Lastik'te çalışan işçilerin ücretlerinin sektör ortalamasının altında olduğu tespiti doğru mudur? Bakanlığınız, ücret dengesizliklerinin önlenmesi, insanca yaşayacak bir ücret politikası için herhangi bir çalışma yürütecek midir?

4. Öz Ka Lastik fabrikasının AR-GE merkezi ve Turguality programı gibi kamu teşviklerinden yararlanmasına rağmen işçilere açlık ücreti politikası uygulaması hakkında Bakanlığınızın ne gibi bir değerlendirmesi veya yaptırımı olacaktır?

5. Ülkenin dört bir yanında, sendikal bürokrasi ile kapitalistlerin iş birliği sonucu, işçilerin onayına sunulmadan toplu iş sözleşmeleri sonuçlandırılmakta ve böylece işçilerin talepleri ile iradeleri yok sayılmaktadır.

Toplu sözleşme taslaklarının hazırlanmasından görüşme süreçlerine kadar tüm aşamalarda işçilerin doğrudan onayının alınması ve işçilerin iradesine sunulmadan(referandum) toplu sözleşme imzalanmasının yasaklanması için Bakanlık olarak bir yasal düzenleme yapmayı düşünüyor musunuz?

6. İktidarınız, grev yasakları, sendika barajları ve güvencesizlik politikaları ile işçilerin hak arama özgürlüğünü kısıtlamakla nam salmıştır.

Anayasada tanımlanmasına rağmen fiilen kullandırılmayan bu hakların önündeki engellerin kaldırılması için; grev yasaklarının ve sendikal barajların kaldırılması, iş güvencesinin sağlanması yönünde Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı olarak hangi sorumlulukları üstlenecek ve hangi somut adımları atacaksınız?

7. Öz-Ka Lastik'te yaşanan iş kazaları ve işçi sağlığı ihlalleri hakkında Bakanlığınız tarafından yapılmış bir denetim var mıdır? Var ise yapılan denetimler hangi tarihlerdedir ve sonuçları nelerdir? Önlem almayan fabrika sahipleri için Bakanlığınız herhangi bir yaptırımda bulunmuş mudur?

## Bakanlığın cevabı

İlgi (o : 20.05.2025 tarihli ve E-43452547-120.07.04-16300872 sayılı yazınız. GK İbi

İlgi yazınız ile İstanbul Milletvekili Sayın İskender BAYHAN tarafından yöneltilen 7/27997 Esas Numaralı yazılı soru önergesine ilişkin cevap aşağıda sunulmuştur.

"4857 sayılı İş Kanununun 39 uncu maddesi ile Cumhurbaşkanlığı Teşkilatı Hakkında 1 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi'nin 522 inci maddesinin birinci fıkrasının (f) bendi gereğince, iş sözleşmesi ile çalışan ve bu Kanun'un kapsamında olan veya olmayan her türlü işçinin ekonomik ve sosyal durumlarının düzenlenmesi için ücretlerin asgari hadlerinin, Asgari Ücret Tespit Komisyonu aracılığı ile Asgari Ücret Yönetmeliği'nde belirlenen ilke ve esaslara göre belirleneceği öngörülmüştür.

Asgari Ücret Tespit Komisyonunca belirlenen asgari ücret Resmi Gazete'de yayımlanmakta olup, Bakanlığımız internet sitesinde de bilgilendirme amacıyla yer almaktadır. Asgari ücretin üzerindeki ücret ve sosyal haklar ise, işçi ve işveren arasında akdedilen iş sözleşmeleri ve taraflar arasında bağıtlanan toplu iş sözleşmeleri ile ya da işyeri personel yönetmelikleriyle serbestçe belirlenebilmektedir.

Anayasamızın 53 üncü maddesinde ve 63536 sayılı Sendikalar ve Toplu İş Sözleşmesi Kanununun 1 inci maddesinin birinci fıkrasındaki hükümler gereği tarafların toplu iş sözleşmelerine yasalarca yasaklanmamış olmak koşuluyla serbest iradelerini kullanarak istedikleri hükümleri koyma konusunda serbesilikleri bulunmaktadır. Diğer taraftan Türk Ceza Kanununun 118 inci maddesinde sendikal hakların kullanılması güvence altına alınmıştır. Gerek toplu iş sözleşmeleri görüşmeleri sırasında, gerekse taraflar arasında imzalanarak yürürlüğe konulmuş bir toplu iş sözleşmesinin hükümlerinin uygulanması aşamasında, taraflar dışında herhangi bir kişi veya kuruluşa müdahale hakkı tanınmamış olup işçilerle işverenler arasında hizmet akdinden, toplu iş sözleşmesinden veya İş Kanununa dayanan her türlü hak iddialarından doğan hukuk uyuşmazlıklarının kesin olarak çözüme bağlanması görev ve yetkisi iş mahkemelerine ait bulunmaktadır.

Diğer yandan, Sosyal Güvenlik Kurumunca yürütülen iş kazası incelemelerinde; olayın iş kazası olup olmadığı, kazanın meydana gelmesinde kusuru bulunanların tespiti ile sigortalı ve hak sahipleri için kısa vadeli sigorta kollarından sağlanacak hakların kusurlu kişilere rücu edilmesi işlemlerine esas olmak üzere tanzim edilen inceleme raporları, gerekli iş ve işlemlerin tesisi için ilgili birimlerine intikal ettirilmektedir.

Ayrıca ülkemizde çalışmak isteyen yabancılara ilişkin çalışma izin başvuruları 6735 sayılı Uluslararası İşgücü Kanunu ve diğer ilgili mevzuat kapsamında Bakanlığımızca değerlendirilmekte ve istemi uygun bulunanlara çalışma izni verilmektedir. Anılan Kanun'un 6 ncı maddesinde, yabancıların çalışma izni olmaksızın Türkiye'de çalışmaları veya çalıştırılmalarının yasak olduğu, 23 üncü maddesinin birinci fıkrasında, bu Kanun kapsamındaki yabancıların ve işverenlerin bu Kanundan doğan yükümlülüklerini yerine getirip getirmediklerinin Bakanlığımız iş müfettişleri ile Sosyal Güvenlik Kurumu Müfettişleri ve Sosyal Güvenlik Denetmenleri tarafından denetleneceği, bu Kanun gereğince yapılacak teftiş denetim ve soruşturmaların, uygulamakla yükümlü olunan mevzuatın teftiş, denetim ve soruşturma hükümlerine göre yapılacağı ve bu hükümlere göre ilgili yaptırımların uygulanacağı, İkinci fikrasında, kamu idarelerinin denetim elemanları ile kolluk kuvvetlerinin, kendi mevzuatları gereğince işyerlerinde yapacakları her türlü denetim, inceleme ve kontrol sırasında yabancı çalıştıran işverenler ile yabancıların bu Kanun'dan doğan yükümlülüklerini yerine getirmediklerini tespit etmeleri hâlinde, durumun Bakanlığa bildirileceği hüküm altına alınmıştır. "

Bakan Çankaya / ANKARA Tel4312) 296 — 71 68

---

**Kaynak gösterme:** İskender Bayhan (EMEP, İstanbul). “Kocaeli'de bulunan bir fabrikada yürütülen toplu iş sözleşmesi sürecine ilişkin”. TBMM 28. Dönem yazılı soru önergesi 7/27997, 30 Nisan 2025. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-27997-kocaeli-de-bulunan-bir-fabrikada-yurutulen-toplu-is-sozlesmesi-surecine-iliskin (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/b12ae3c7-59fa-4a40-be3e-0196901bb502

Vekilpedia, TBMM’nin kamuya açık kayıtlarını derleyen bağımsız bir arşivdir; TBMM’nin resmî sitesi değildir ve yorum yapmaz.