# İller Bankası tarafından kredi ve hibe desteği sağlanan belediyelere ilişkin - **Tür:** Yazılı soru önergesi (TBMM 28. Dönem) - **Esas no:** 7/28006 - **Veren:** Süreyya Öneş Derici (CHP, Muğla) - **Muhatap:** Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı (Murat Kurum) - **Veriliş tarihi:** 30 Nisan 2025 - **Durum:** TBMM’nin kaydına göre süresi geçtikten sonra cevaplandı (verilişinden 83 gün sonra, 22 Temmuz 2025) - **TBMM kaydı:** https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/e560280f-ff3f-4607-a5c9-01968ff8f9f5 - **Vekilpedia:** https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-28006-iller-bankasi-tarafindan-kredi-ve-hibe-destegi-saglanan-belediyelere-iliskin > Süreyya Öneş Derici (CHP), 30 Nisan 2025 tarihinde 7/28006 esas numaralı yazılı soru önergesi verdi; muhatap: Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı. TBMM’nin kaydına göre süresi geçtikten sonra cevaplandı (verilişinden 83 gün sonra, 22 Temmuz 2025). ## Önerge metni Aşağıdaki sorularımın, Anayasa'nın 98'inci ve İçtüzüğün 96'ncı maddeleri uyarınca Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı Murat Kurum tarafından yazılı olarak yanıtlanmasını arz ederim. Süreyya ÖNEŞ DERİCİ Muğla Milletvekili 31 Mart 2024 yerel seçimleri sonucunda Cumhuriyet Halk Partisi Türkiye genelinde halkın geniş kesimlerinden güçlü bir destek alarak çok sayıda belediyede yönetimi devralmıştır. Bu seçim sonuçları, yerel demokrasinin ve halk iradesinin açık bir tezahürü olarak kayda geçmiştir. Ancak seçimlerin ardından, kamuoyuna yansıyan bilgiler ve çeşitli iddialar, merkezi idarenin yerel yönetimlere yönelik kaynak tahsisinde ayrımcı uygulamalara başvurduğuna yönelik ciddi kaygılar doğurmuştur. Belediyelere yönelik mali desteklerin ve proje hibelerinin kamu kaynaklarının adil, şeffaf ve eşitlikçi bir biçimde yönetilmesi, Anayasa'nın 127. maddesinde tanımlanan yerel yönetim ilkesinin temel gereğidir. İller Bankası A.Ş. (İLBANK) tarafından sağlanan paylar, kredi destekleri ve doğrudan hibeler; belediyelerin altyapıdan ulaşıma, çevre projelerinden sosyal hizmetlere kadar vatandaşlara doğrudan dokunan hizmetleri sunabilmesi açısından kritik öneme sahiptir. Son yıllarda, özellikle seçimlerin ardından, Cumhuriyet Halk Partili belediyelere yönelik olarak İLBANK kaynaklarının sistematik biçimde sınırlı tutulduğu, proje onay süreçlerinin uzatıldığı ya da gerekçesiz şekilde askıya alındığına ilişkin çok sayıda örnek kamuoyuna yansımıştır. Aynı nitelikteki projelerin, iktidar partisine mensup belediyeler için hızla onaylanması, ancak muhalefet partili belediyeler için bekletilmesi, merkezi yönetimin yerel hizmet üretimini bir siyasi araca dönüştürdüğü izlenimini güçlendirmektedir. Bu uygulamaların, halkın oylarıyla seçilen belediyelerin hizmet üretmesini engellediği, dolayısıyla vatandaşın doğrudan cezalandırıldığı yönünde yaygın bir toplumsal algı oluşmuştur. Yerel yönetimlere yönelik mali uygulamalarda parti kimliği gözetilmesi, demokratik hukuk devleti ilkesiyle bağdaşmamaktadır. Bu çerçevede kamuoyunun aydınlatılması açısından; . 2019 sonrası, İller Bankası tarafından Türkiye genelindeki il ve ilçe belediyelerine aktarılan toplam pay miktarı yıllar bazında nedir? Siyasi partiler arası kaynak tahsis farkı dikkate alındığında objektif kriterler gözetilmiş midir? . İLBANK tarafından kredi veya hibe desteği sağlanmasında kullanılan değerlendirme kriterleri nelerdir? Bu kriterler, başvuru yapan tüm belediyelere aynı şekilde mi uygulanmaktadır? Bu kriterlere ilişkin, objektiflik sağlamak üzere herhangi bir denetim mekanizması bulunmakta mıdır? . 2019-2025 döneminde, doğrudan hibe (karşılıksız destek) verilen Büyükşehir, İl ve İlçe belediyelerinin listesi nedir? Bu desteklerin illere, partilere ve yıllara göre dağılımı nasıldır? Hibe tahsislerinde öncelik sıralaması hangi objektif esaslara dayandırılmaktadır? . 2019 yılından itibaren, Cumhuriyet Halk Partili belediyeler tarafından başvurusu yapılmış altyapı, çevre, ulaşım ve sosyal konut projeleri arasında onay süreci bekletilen veya bekleme süresi olağanın üzerinde uzatılan örnekler var mıdır? Varsa hangi il veya ilçe belediyelerine aittir? Bu projelerin askıya alınma veya geciktirilme gerekçeleri nelerdir? Aynı kategorideki projeler iktidar partisine ait belediyeler için ne kadar sürede sonuçlandırılmıştır? . İLBANK'ın yönetim kurulu ve karar organlarında görev yapan üyeler ve uzmanlar tarafından, başvuru değerlendirme süreçlerinde başvuru sahiplerine sağlanan ret veya onay gerekçeleri yazılı ve gerekçeli şekilde kayıt altına alınmakta mıdır? Sözkonusu belgeler kamu denetimi ve iç kontrol mekanizmaları açısından arşivlenmekte midir? İLBANK tarafından teknik yeterliliği onaylanmış olmasına rağmen mali destek verilmemiş belediye projeleri bulunmakta mıdır? Mali destek verilmemiş projeler hangi belediyelere aittir ve mali destekten mahrum bırakılma gerekçeleri nelerdir? Bu durumun siyasi kimliğe göre farklı uygulandığına dair bir inceleme yapılmış mıdır? ## Bakanlığın cevabı İLİŞKİN SORULAR VE CEVAPLARI SORULAR 1.2019 sonrası, İller Bankası tarafından Türkiye genelindeki il ve ilçe belediyelerine aktarılan toplam pay miktarı yıllar bazında nedir? Siyasi partiler arası kaynak tahsis farkı dikkate alındığında objektif kriterler gözetilmiş midir? 2. İLBANK tarafından kredi veya hibe desteği sağlanmasında kullanılan değerlendirme kriterleri nelerdir? Bu kriterler, başvuru yapan tüm belediyelere aynı şekilde mi uygulanmaktadır? Bu kriterlere ilişkin, objektiflik sağlamak üzere herhangi bir denetim mekanizması bulunmakta mıdır? 3. 2019-2025 döneminde, doğrudan hibe (karşılıksız destek) verilen Büyükşehir, İl ve İlçe Belediyelerinin listesi nedir? Bu desteklerin illere, partilere ve yıllara göre dağılımı nasıldır? Hibe tahsislerinde öncelik sıralaması hangi objektif esaslara dayandırılmaktadır? 4. 2019 yılından itibaren, Cumhuriyet Halk Partili Belediyeler tarafından başvurusu yapılmış altyapı, çevre, ulaşım ve sosyal konut projeleri arasında onay süreci bekletilen veya bekleme süresi olağanın üzerinde uzatılan örnekler var mıdır? Varsa hangi il veya ilçe belediyelerine aittir? Bu projelerin askıya alınma veya geciktirilme gerekçeleri nelerdir? 5. Aynı kategorideki projeler iktidar partisine ait belediyeler için ne kadar sürede sonuçlandırılmıştır? 6. İLBANK'ın yönetim kurulu ve karar organlarında görev yapan üyeler ve uzmanlar tarafından, başvuru değerlendirme süreçlerinde başvuru sahiplerine sağlanan ret veya onay gerekçeleri yazılı ve gerekçeli şekilde kayıt altına alınmakta mıdır? 7. Sözkonusu belgeler kamu denetimi ve iç kontrol mekanizmaları açısından arşivlenmekte midir? 8-İLBANK tarafından teknik yeterliliği onaylanmış olmasına rağmen mali destek verilmemiş belediye projeleri bulunmakta mıdır? Mali destek verilmemiş projeler hangi belediyelere aittir ve mali destekten mahrum bırakılma gerekçeleri nelerdir? Bu durumun siyasi kimliğe göre farklı uygulandığına dair bir inceleme yapılmış mıdır? Migo CEVAPLAR İller Bankası tarafından Türkiye genelindeki yerel yönetimlere aktarılan toplam pay miktarı yıllar bazında aşağıdaki tabloda yer almaktadır: PAY DAĞITIM YILI PAY TUTARI 2025* 226.090.608.443,55 2024 437.268.169.416,42 2023 243.745.046.111,90 2022 133.140.415.555,30 2021 69.095.302.223,91 2020 50.237.360.603,13 2019 41.766.276.938,79 TOPLAM 1.201.343.179.293,00 • 2025 Mayıs ayı itibari ile Pay dağıtımı, 5779 Sayılı Kanun çerçevesinde aşağıda belirtilen kriterlere göre gerçekleştirilmektedir. Payların Hesaplanması ve Oranı .. "MADDE 2 - (1) İl özel idareleri ve belediyelere genel bütçe vergi gelirleri tahsilatı toplamı üzerinden pay verilir. Pay, genel bütçe vergi gelirleri tahsilatı toplamından, vergi iadeleri düşüldükten sonra kalan net tutar üzerinden hesaplanır. .. (2) (Değişik: 12/11/2012-6360/25 md.) Genel bütçe vergi gelirleri tahsilatı toplamının yüzde 1,50'si büyükşehir dışındaki belediyelere, yüzde 4,50 'si büyükşehirlerdeki ilçe belediyelerine ve yüzde 0,5'i il özel idarelerine ayrılır. " II Özel idare Paylarının Tahsisine ilişkin Esaslar v "MADDE 4 - (1) 2 nci maddenin ikinci fikrasında belirtilen orana göre ayrılmış bulunan il özel idare payının; a) Yüzde 50'lik kısmı illerin nüfusuna, b) Yüzde 1O'lukkısmı illerin yüzölçümüne, c) Yüzde 10'luk kısmı illerin köy sayısına, ç) Yüzde 15'lik kısmı illerin kırsal alan nüfusuna, d) Yüzde 15'lik kısmı illerin gelişmişlik endeksine, göre İller Bankası tarafından dağıtılır. " . "(2) Birinci fıkranın (c) bendinde belirtilen köy sayısı, Çevre ve Şehircilik Bakanlığı tarafından her yılın ocak ayından geçerli olmak üzere İller Bankasına bildirilir. " Belediye Paylarının Tahsisine ilişkin Esaslar . "MADDE 5 — (1) 2 nci maddenin ikinci fikrasında belirtilen orana göre ayrılan belediye payının; yüzde 80'lik kısmı belediyelerin nüfusuna ve yüzde 20'lik kısmı gelişmişlik endeksine göre İller Bankası tarafindan belediyelere dağıtılır." TERA .. 13) (Değişik: 12/11/2012-6360/26 md) 2 nci maddenin ikinci fıkrasına göre âyrılan büyükşehirlerdeki ilçe belediyeleri payının; yüzde 90'lik kısmı ilçelerin nüfusuna, yüzde 10'luk kısmı ise ilçelerin yüzölçümüne göre dağıtılır. Hesaplanan tutardan yüzde 30 'luk büyükşehir belediyesi payı ayrıldıktan sonra kalan miktar büyükşehir ilçe belediyelerinin hesabına İlbankA.Ş. tarafından aktarılır. " hükümleri yer almakta olup Bankamız, ilgili Kanun maddelerine göre pay dağıtım işlemlerini gerçekleştirmektedir. Yerel Yönetimlerin Bankamıza ilettikleri kredi veya hibe talepleri; Bankamızca hazırlanan ekonomik ve teknik değerlendirme raporları, Bankamız mevzuatı, yatırım ve finansman programı ile Yerel Yönetimlerin kredibiliteleri çerçevesinde değerlendirilmektedir. Sel, heyelan, orman yangını, deprem gibi doğal afetler sonucu oluşan hasarların. acilen giderilmesi gerektiği durumlarda; özellikle içmesuyu tesislerinde meydana gelen ve halk sağlığını tehdit eden altyapı sorunlarına yönelik yerel yönetimlerin Bankamıza yaptığı kredi veya hibe başvuruları öncelikli olarak değerlendirilmektedir. Ayrıca halkın günlük yaşamını olumsuz etkileyen yol, kaldırım, çevre düzenlemesi, yenilenebilir enerji ve ulaşım gibi alanlardaki kredi/hibe taleplerine öncelik verilmektedir. Bankamızın ortakları olan yerel yönetimlerin kullanmış oldukları finansman bilgileri, Bankamıza ve diğer kamu kurumlarına olan borçları ile genel bütçe vergi gelirlerinden aldıkları paylar ve kesintiler hakkında bilgiler, Bakanlıklar, TBMM İhtisas Komisyonu üyeleri ve diğer milletvekillerine verilip verilmemesinin TBMM KİT Alt Komisyonunda tartışılması sonucu konu ile ilgili olarak 06.06.2008 tarih ve 22713 sayılı yazımızla BDDK'ya görüş sorulmuş olup; BDDK'nın 28.06.2008 tarih ve 8277 sayılı yazısı ile "9477 sayılı Kanunun 73. maddesinin 3. Jıkrasında bankaların, ortaklarının, yönetim kurulu üyelerinin, mensuplarının, bunlar adına hareket eden kişiler ile görevlilerinin, sıfat ve görevleri dolayısıyla öğrendikleri bankalara veya müşterilerine ait sırları bu konuda kanunen açıkça yetkili kılınan mercilerden başkasına açıklayamayacakları hüküm oltına alınmakta ve aksine davranışlar o müeyyideye bağlanmaktadır. " görüşü alınmıştır. Yerel Yönetimler, kendisine ait söz konusu bilgilere kullanıcı kodu ve şifreleriyle İLBANK web sitesinden erişebilmektedirler. --- **Kaynak gösterme:** Süreyya Öneş Derici (CHP, Muğla). “İller Bankası tarafından kredi ve hibe desteği sağlanan belediyelere ilişkin”. TBMM 28. Dönem yazılı soru önergesi 7/28006, 30 Nisan 2025. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-28006-iller-bankasi-tarafindan-kredi-ve-hibe-destegi-saglanan-belediyelere-iliskin (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/e560280f-ff3f-4607-a5c9-01968ff8f9f5 Vekilpedia, TBMM’nin kamuya açık kayıtlarını derleyen bağımsız bir arşivdir; TBMM’nin resmî sitesi değildir ve yorum yapmaz.