# Çocuk yoksulluğunun önlenmesi için yapılan çalışmalara ilişkin

- **Tür:** Yazılı soru önergesi (TBMM 28. Dönem)
- **Esas no:** 7/28298
- **Veren:** Nermin Yıldırım Kara (CHP, Hatay)
- **Muhatap:** Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı (Mahinur Özdemir Göktaş)
- **Veriliş tarihi:** 16 Mayıs 2025
- **Durum:** TBMM’nin kaydına göre süresi geçtikten sonra cevaplandı (verilişinden 69 gün sonra, 24 Temmuz 2025)
- **TBMM kaydı:** https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/045edfa8-d86f-4431-9a99-0196ecb63e38
- **Vekilpedia:** https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-28298-cocuk-yoksullugunun-onlenmesi-icin-yapilan-calismalara-iliskin

> Nermin Yıldırım Kara (CHP), 16 Mayıs 2025 tarihinde 7/28298 esas numaralı yazılı soru önergesi verdi; muhatap: Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı. TBMM’nin kaydına göre süresi geçtikten sonra cevaplandı (verilişinden 69 gün sonra, 24 Temmuz 2025).

## Önerge metni

Aşağıdaki sotuların, Anayasa'nın 98'inci ve TBMM İçtüzüğü'nün 96 ve 99'uncu maddeleri gereğince, Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanı Mahinur Özdemir Göktaş tarafından yazılı olarak cevaplandırılmasını saygılarımla arz edetim. | /

NERMİN YILD CHP Hatay Milletvekili

Türkiye'de çocuk haklatının tam anlamıyla hayata geçirilmesini sağlayacak İ ulusal mevzuat ve politikalar mevcut olmasına tağmen, yeterli kaynak ve bütçe tahsis edilememesi nedeniyle uygulamalar yetersiz kalmaktadır.

Türkiye'de hızla attan çocuk yoksulluğu, ancak kapsamlı ve sürdürülebilir bir çocuk hakları politikası geliştirilmesi ve çocukların karşı karşıya kaldığı krizleri o derinlemesine ele alabilecek bir bütçe ile çözülebilir. OECD verilerine göte, çocuk yoksulluğu oranı üye ülkelerde ortalama "012,4 iken, Türkiye'de bu oran 9422 ,6'dır. Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı'nın Sosyal ve Ekonomik Destek Programı tapotuna göre, maddi durumu yetersiz ailelere yapılan yardımlardan yararlanan çocuk sayısı 2012 yılında 37.295 iken, 2023 sonunda 164.995'e, 2024 Eylül ayı itibarıyla ise 170.000'e ulaşmıştır. Bir ailenin yoksulluk düzeyi arttıkça, hane gelirinin gıda, yakıt, ısınma ve barınma gibi zorunlu harcamalara ayrılan payı da artmaktadır. Yaşam maliyetindeki artışın yol açtığı mevcut kriz, en yoksul çocukların temel hizmetlere erişimini daha da kisıtlamakta; şiddet, sömürü ve istismar riskleriyle karşı karşıya kalmalarına neden olmaktadır. Yoksulluk içinde veya sınırında yaşayan ailelerin karşılaştığı zorluklar; devletlerin sosyal harcamaları azalttığı, tüketim vergilerini artırdığı veya kısa vadeli ekonomik canlanma için keimet sıkma politikaları uyguladığı durumlarda daha da derinleşmektedir. Bu tür politikalar, ailelerin bağımlı olduğu destek hizmetlerine erişimini ve hizmet kalitesini olumsuz yönde etkilemektedir.

Bu bağlamda:

Bakanlığınızın Sosyal ve Ekonomik Destek Progtamı tapotlatında "maddi durumu yetetsiz aile" ifadesiyle belirtilen rakamsal tutar nedir? Hatay'da ilköğtetim ve lise çağında, maddi durumu yetersiz aile tanımına giren kaç çocuk bulunmaktadır?

. Ülkemizde ilköğtetim ve lise çağında, maddi durumu yetersiz aile tanımına giren kaç çocuk bulunmaktadır?

Ülkemizde ilköğretim ve lise çağındaki çocuklar için "Hanehalkı Gelir ve Tüketim Harcamaları" vetilerine göre, Türkiye nüfusunun ne kadarı çok yoksul ve yoksul nüfus olatak tespit edilmiştir? Bakanlığınızın bu konuda bit envanteti vat mıdır?

Türkiye'de yoksul ailelerin çocuklarını okula göndermesini engelleyen masraflar (kırtasiye, okul, beslenme, kıyafet vb.) nelerdir ve bu mastaflar çocuk başına kaç Türk Lirası tutarında karşılanmaktadır? Temel gereksinimlerini karşılayamayan ve yaşamlarını en düşük düzeyde dahi sürdürmekte güçlük çeken kişi ve ailelere yönelik "Ayni ve Nakdi Yardım Yönetmeliği" kriterleri nelerdir? Ülkemizde kaç kişi bu yönetmelik kapsamında yardımlardan faydalanmaktadır?

## Bakanlığın cevabı

İlgi (o : 26.05.2025 tarihli ve 1634428 sayılı yazınız.

İlgi yazı ekinde alınan Hatay Milletvekili Sayın Nermin YILDIRIM KARA tarafından Bakanlığımıza yöneltilen 7/28298 Esas Numaralı soru önergesine, Türkiye Büyük Millet Meclisi İçtüzüğünün 99 uncu maddesi uyarınca hazırlanan cevabi yazımız ekte sunulmuştur.

Mahinur ÖZDEMİR GÖKTAŞ Bakan

Hatay Milletvekili Sayın Nermin YILDIRIM KARAya Ait 7/28298 Esas Numaralı Yazılı Soru Önergesine İlişkin Cevap Metni

Bakanlığımız çocuklarımızın korunmasını, haklarının ve esenliklerinin güvence altına alınmasını amaçlamakta, tüm risklere karşı bilinçli ve duyarlı nesiller yetiştirmek üzere koruyucu, önleyici ve destekleyici çalışmaları çocuğun üstün yararı ilkesi çerçevesinde yürütmektedir.

Bakanlığımızca çocukların ihtiyaçlarının karşılanması, ailelerin güçlendirilmesi, geçici olarak yaşanan sosyal ve ekonomik güçlüğün önüne geçilmesi yoluyla çocukların öz aileleri ve yakınları yanında bakımlarının ve desteklenmelerinin sağlanması ile firsat eşitliğinin oluşturulması amacıyla Sosyal ve Ekonomik Destek Hizmeti (SED) verilmektedir. SED Hizmeti 03.03.2015 tarihli ve 29284 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Sosyal ve Ekonomik Destek Hizmetleri Hakkında Yönetmelik çerçevesinde gerçekleştirilmektedir.

SED Hizmeti bir sosyal yardım değil, sosyal hizmet modelidir. Ailelerin ekonomik olarak güçlendirilmesinin yanı sıra psikososyal açıdan da desteklenmesini de temel almaktadır.

Bununla birlikte hizmetten yararlanan ailelerden istihdama katılabilecek durumda olanların İŞKUR meslek edindirme kurslarına yönlendirilerek kendi hayatlarını sürdürebilecekleri iş ve meslek sahibi olmalarına çalışılmaktadır.

SED hizmetinin en önemli bileşeni alanda çalışan meslek elemanları tarafından ailenin ihtiyaç duyduğu konularda psikososyal müdahale bileşenidir. Yapılan inceleme ve değerlendirme sürecinde aile içinde sorunların çözümlenmesi, ailenin ve çocuğun çevreye uyumu, çocuğun okula uyumu ve eğitime devamı, kriz durumundaki kişilere psikososyal destek sağlanması, ailelerin ebeveynlik becerilerinin artırılması vb. konularında mesleki müdahalede bulunulmaktadır.

Ayrıca SED Hizmetinin etkinliğini artırmak, ailelerde çocuk ile ilgili farkındalık oluşturmak, çocuklara okul dışı zamanlarını kaliteli ve verimli kullanabilecekleri ortam ve imkânları sunmak, fırsat eşitliğini sağlamak amacıyla 2017 yılında başlatılan "SED Hizmetinin Etkinliğinin Artırılması (Okul Destek) Projesi" kapsamında 81 ilde SED Hizmetinden yararlanan ortaokul ve lise çağında bulunan çocukların sosyal, kültürel, sportif ve akademik faaliyetlerden faydalandırılması sağlanmaktadır. Proje ile çocukların boş zamanları, gelişimlerini destekleyecek şekilde yapılandırılmakta, boş vakitlerinde olumsuz ortamlardan/sosyal çevreden ve bunların barındırdığı risklerden korunmaları ve toplum kaynaklarına erişim konusunda firsat eşitliği sağlanmaktadır.

Ayrıca ihtiyaç duyulan vakalarda 5395 sayılı Çocuk Koruma Kanunu gereği danışmanlık, eğitim ve sağlık tedbiri alınabilmektir.

SED Hizmetine ihtiyaç duyan hanelere, doğrudan çocuklarımızın aile bütünlüğü içerisinde korunması, sağlıklı gelişimleri ve eğitim yaşantılarının desteklenmesi amacıyla Bakanlığımız tarafından çocuk odaklı sosyal ve finansal destek programı uygulanmaktadır.

SED kapsamında ihtiyaç durumu, meslek elemanı tarafından ailenin yaşadığı mahaldeki durumuna göre yapılan inceleme sonunda belirlenmekte olup, çocuk odaklı anlık maddi ihtiyacın söz konusu olduğu durumları da kapsamaktadır.

Diğer taraftan Bakanlığımızca, Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakıfları aracılığıyla başta 3294 sayılı Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışmayı Teşvik Kanunu olmak üzere 2022 sayılı 65 Yaşını Doldurmuş Muhtaç, Güçsüz ve Kimsesiz Türk Vatandaşlarına Aylık Bağlanması Hakkında Kanun ve diğer mevzuat hükümleri doğrultusunda sosyal yardım programları yürütülmektedir. Yürütülmekte olan sosyal yardım programları düzenli ve süreli nitelikte olmak üzere aile yardımları, barınma ve gıda yardımları, engelli yaşlı yardımları, sağlık yardımları, eğitim yardımları ve proje destekleri olarak sınıflandırılmaktadır.

Bakanlığımız yoksulluğun nesiller arası transferinin önüne geçebilmek ve sağlıklı nesillerin yetişmesine katkı verebilmek için özellikle çocukları destekler nitelikte yardım programlarına önem vermektedir. Bu nedenle ihtiyaç sahibi hanelerimiz çeşitli hane bazlı sosyal yardımlarla desteklenmektedir. Bu çerçevede doğrudan çocuklarımızı destekler nitelikte olan Şartlı Nakit Transferleri, Öksüz ve Yetim Yardımı, Asker Çocuğu Yardımı, Engelli Yakını Aylığı, Doğum ve Çoklu Doğum Yardım programları gibi düzenli yardım programları yürütülmektedir.

Bununla birlikte yoksulluk zincirini kırmak amacıyla özel önem verilen eğitim yardımları kapsamında aktarılan tutarlar sosyal yardım harcamalarının önemli bir bölümünü oluşturmaktadır. Bu kapsamda eğitim materyali, ücretsiz ders kitabı, engelli öğrencilerin ücretsiz taşınması, öğrenci barınma, taşıma ve yemek yardımı, öğrencilerin ulaşım giderlerine yönelik yardımlar ve öğle yemeği yardımı gibi pek çok yardım programı ile de çocuklarımız desteklenmektedir.

Çocuklu hanelerimiz çocuklara yönelik yardımlara ek olarak; yardım özelinde belirlenen şartları sağlamaları halinde Gıda Yardımı, Barınma Yardımı, Elektrik Tüketim Desteği ve Yakacak Yardımı gibi diğer yardımlar ile bütüncül bir yaklaşım benimsenerek ihtiyaçlı yönlerinden desteklenmektedir.

Mahinur ÖZDEMİR GÖKTAŞ
Bakan

---

**Kaynak gösterme:** Nermin Yıldırım Kara (CHP, Hatay). “Çocuk yoksulluğunun önlenmesi için yapılan çalışmalara ilişkin”. TBMM 28. Dönem yazılı soru önergesi 7/28298, 16 Mayıs 2025. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-28298-cocuk-yoksullugunun-onlenmesi-icin-yapilan-calismalara-iliskin (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/045edfa8-d86f-4431-9a99-0196ecb63e38

Vekilpedia, TBMM’nin kamuya açık kayıtlarını derleyen bağımsız bir arşivdir; TBMM’nin resmî sitesi değildir ve yorum yapmaz.