# TMO'nun randevu sistemi sebebiyle çiftçilerin yaşadıkları mağduriyete ilişkin - **Tür:** Yazılı soru önergesi (TBMM 28. Dönem) - **Esas no:** 7/2874 - **Veren:** Sevda Karaca Demir (EMEP, Gaziantep) - **Muhatap:** Tarım ve Orman Bakanlığı (İbrahim Yumaklı) - **Veriliş tarihi:** 3 Ağustos 2023 - **Durum:** TBMM’nin kaydına göre süresi geçtikten sonra cevaplandı (verilişinden 102 gün sonra, 13 Kasım 2023) - **TBMM kaydı:** https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/cc44a6cc-851c-4f4f-8a9b-0189bf6b20ec - **Vekilpedia:** https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-2874-tmo-nun-randevu-sistemi-sebebiyle-ciftcilerin-yasadiklari-magduriyete-iliskin > Sevda Karaca Demir (EMEP), 3 Ağustos 2023 tarihinde 7/2874 esas numaralı yazılı soru önergesi verdi; muhatap: Tarım ve Orman Bakanlığı. TBMM’nin kaydına göre süresi geçtikten sonra cevaplandı (verilişinden 102 gün sonra, 13 Kasım 2023). ## Önerge metni Aşağıdaki sorularımın Tarım Bakanı Sayın İbrahim Ywwk4 tarafından yazılı olarak yanıtlanmasını, Anayasanın 98 ve İçtüzüğün 96. maddeleri gereğince arz ederim. Sevda Karaca Demir Gaziantep Milletvekili Toprak Mahsulleri Ofisinin 6 Haziran 2023'te açıkladığı buğday alım fiyatlarına göre; ekmeklik buğdayda ton başına 8 bin 250 lira ve bin lira alım primi; makarnalık buğdayda ise ton başına 9 bin lira ve bin lira alım primi olarak belirlendi. 6 Haziran'dan sonra gelen zamlarla ilaç, gübre, mazot ve tohumluk fiyatları hızla yükseldi. Üretici köylüler, açıklanan TMO alım fiyatına ürün satsalar bile artan girdi maliyetlerini karşılayamayacak durumdalar. Bununla birlikte satış için TMO sistemden randevu dahi alamıyorlar. Yetkililer sistem sorununu en geç Temmuz ayı başında çözeceklerini belirtmişlerse de bugün dahi TMO"dan randevu almak neredeyse olanaksız. Üreticiler, 10-20 dakika gibi kısa zaman aralığında açılan randevu sisteminin, ne zaman açılacağından bazı kişilerin haberdar olduğundan ve daha çok bu kişilerin randevu alabildiğinden şikayet ediyorlar. Öte yandan bir şekilde randevu alabilmiş ve çeşitli . zorluklarla buğdayını teslim etmeye götüren buğday üreticiler ise bütün gün bekletiliyor. Ayrıca üreticilerin var olan Ziraat Bankası hesapları kabul edilmeyip Deniz Bank'tan hesap açmaları dayatılıyor. Gaziantep Nurdağı İncirli köyünde görüştüğümüz buğday üreticileri ve yine Gaziantepli üretici örgütleri TMO'nun "büyük üretici- küçük üretici" ayrımı yaptığını, küçük üretici olan köylülerin tüccarların elinde zorluklar yaşadığını aktardı. Borçla üreten ve geçim derdinde olan üretici köylüler, bir yıl boyunca emek verip ter döktükleri ürünlerini TMO'ya veremedikleri için açıklanan fiyatın 2-3 TL aşağısına tüccara vermek zorunda kalıyorlar. Bu bağlamda; 1. Mazotta 9095, ilaç ve gübrede ise 9030'un üzerinde fiyat artışı olmuşken; TMO'nun arpa ve buğday alım fiyatlarını neden aynı düzeyde artmamıştır? Bakanlığınızın fiyat güncellemesi konusunda bir çalışması var mıdır? 2. Sabah 7'de gidip akşama kadar ürün teslim etmeyi bekleyen üretici köylülerin mağduriyetini gidermek üzere, saati belli randevu sistemine geçmek üzere bir düzenleme yapmanın önünde ne tür bir engel vardır? Günlük alım kapasitesini arttırma konusunda bir çalışmanız var mıdır? 3. Üretici örgütleri, randevu sistemindeki aksaklığın sebebini 30 Nisan 2023 tarihine kadar gümrük vergisinin sıfır olması nedeniyle depoların ithal buğdayla doldurulması ve bu sebeple depolarda yer kalmaması olarak açıklamaktadır. Depoların tamamının ithal buğdayla doldurulduğu doğru mudur? Depo sorununun çözülmesi için nasıl çalışmalar yapılmaktadır? TMO'dan randevu alamayan ya da çok geç tarihlere randevu aldığı için ürününü yok pahasına tüccara satmak zorunda kalan üretici köylülerin, tüccara mahkum bırakan bu uygulamadan kurtulmak üzere randevu için Çiftçi Kayıt Sistemi (ÇKS) kaydıyla isim yazdırma ve avans verme gibi bir uygulama ile bu mağduriyetinin önüne geçmek üzere planlama ve ön ödeme yapılamaz mı? Üretici köylüler arasında yaygın olan "TMO buğday almıyor, alıyormuş gibi yapıyor" kanısını ortadan kaldırmak üzere randevu sistemini açık, ulaşılabilir hale getirmek için bir çalışmanız var mıdır? Basına yansıyan şekliyle; aylar sonraya randevu alabilen ve depo bulamadığı için ürünü tarlada tutan üretici köylüye TMO tarafından buğdayın kalitesinin düşük olduğu söylenmiş ve 8,25 TL yerine 7,50 TL'ye alınmıştır. TMO'nun bile türlü bahanelerle fiyat kırdığı koşullarda üretici köylüyü kim koruyacaktır? Yine basına yansıyan şekliyle; kimi tüccarların köylüden TMO fiyatlarının altında buğday satın aldıkları, ÇKS'si boşta kalan köylülerin belgelerinden faydalanarak buğdayı TMO'ya üretici gibi sattıkları öğrenilmiştir. Bu iddia karşısında boşta kalan ÇKS sahibi kişiler ile bu usulsüz işlemi yapan tüccarlar ve göz yuman kamu görevlileri hakkında bir soruşturma yapılmış mıdır? ## Bakanlığın cevabı Toprak Mahsulleri Ofisi (TMO) başta hububat ve bakliyat olmak üzere görev alanına giren ürün piyasalarını yakından takip ederek, piyasa regülasyonuna destek sağlamaktadır. TMO alım fiyatları tüm parametreler dikkate alınarak ürünlerin bu fiyatın üzerinde işlem görmesini tesis etmek amacıyla belirlenen bir eşik fiyattır. Üreticilerimizin bu fiyatların altında ürün satmasının önüne geçilmesi amaçlanmaktadır. Açıklanan ürün alım fiyatları, üretimin sürdürülebilirliği ve tüketiciye yansıması dikkate alınarak gerçekleştirilmektedir. Sayın Cumhurbaşkanımız tarafından TMO hububat alım fiyatları; Ekmeklik buğdayda 8.250 TL./#ton, Makarnalık buğdayda 9.000 TL./ton, Arpada ise 7.000 T./ton olarak açıklanmıştır. Alım fiyatlarına ilave olarak ÇKS"ye kayıtlı üreticilere ton başına buğdayda 1.000 TL, arpada 500 TL hububat üretim primi desteği verilecektir. TMO alımları hasadın başladığı ilk andan itibaren ülke genelinde yoğun bir şekilde devam etmektedir. Üreticilerimizin TMO'ya yoğun ilgi göstermesinden kaynaklı zaman zaman randevu sisteminde yoğunluklar olsa da günlük randevu kapasitesi sık sık revize edilmektedir. TMO'nun Türkiye geneli günlük alım miktarı 150-200 bin ton civarında seyretmektedir. TMO işyerlerimizin günlük alım miktarları alım merkezinin durumu (sabit alım merkezi, geçici alım merkezi, kiralık işyeri vb.) depo durumu (silo, yatay depo, açık yığın vb.) ve bölgedeki üretim potansiyeli ile ürün arz durumu dikkate alınarak belirlenmektedir. Lisanslı depolar ve TMO alım noktalarındaki depoların dolması durumunda, alıma ve depolamaya elverişli en yakın mevkide alım noktası kurularak üreticilerimiz yönlendirilmekte ve alımlara devam edilmektedir. 2022 yılında 510 olan alım noktası 614'e yükseltilmiş, iş yerlerinin günlük alım kapasiteleri azami seviyeye çıkarılmış, TMO iş yerlerinde çalışma süreleri 12 saat olacak şekilde artırılmıştır. İmkânlar dâhilinde alım kapasitesini artırmaya yönelik çalışmalar devam etmektedir. Üreticilerimiz tarafından arz edilen son ürün alınana kadar randevu verilerek alım faaliyetine devam edilecektir. TMO işyerine satılmak üzere arz edilen her üründen araç bazında numune alınmakta, alınan numunenin protein, rutubet, hektolitre, kırık, süne-kımıl tahribatı, diğer hububat, ot tohumları (zararlı ve diğer ot tohumları), yabancı madde vb. değerleri analizle belirlenmektedir. TSE standartlarına göre yapılan analiz neticesinde tespit edilen kriterlere göre ürünler sınıflandırılarak fiyat verilmekte ve alım işlemine tabi tutulmaktadır. İbrahim YUMAKLI Bakan --- **Kaynak gösterme:** Sevda Karaca Demir (EMEP, Gaziantep). “TMO'nun randevu sistemi sebebiyle çiftçilerin yaşadıkları mağduriyete ilişkin”. TBMM 28. Dönem yazılı soru önergesi 7/2874, 3 Ağustos 2023. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-2874-tmo-nun-randevu-sistemi-sebebiyle-ciftcilerin-yasadiklari-magduriyete-iliskin (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/cc44a6cc-851c-4f4f-8a9b-0189bf6b20ec Vekilpedia, TBMM’nin kamuya açık kayıtlarını derleyen bağımsız bir arşivdir; TBMM’nin resmî sitesi değildir ve yorum yapmaz.