# Ülke genelinde büyükbaş ve küçükbaş hayvan sayısına ilişkin - **Tür:** Yazılı soru önergesi (TBMM 28. Dönem) - **Esas no:** 7/28933 - **Veren:** Gülcan Kaçmaz Sayyiğit (DEM Parti, Van) - **Muhatap:** Tarım ve Orman Bakanlığı (İbrahim Yumaklı) - **Veriliş tarihi:** 23 Mayıs 2025 - **Durum:** TBMM’nin kaydına göre süresi geçtikten sonra cevaplandı (verilişinden 101 gün sonra, 1 Eylül 2025) - **TBMM kaydı:** https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/ad8c5d3f-89c3-4993-ae8e-0197106b0ce1 - **Vekilpedia:** https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-28933-ulke-genelinde-buyukbas-ve-kucukbas-hayvan-sayisina-iliskin > Gülcan Kaçmaz Sayyiğit (DEM Parti), 23 Mayıs 2025 tarihinde 7/28933 esas numaralı yazılı soru önergesi verdi; muhatap: Tarım ve Orman Bakanlığı. TBMM’nin kaydına göre süresi geçtikten sonra cevaplandı (verilişinden 101 gün sonra, 1 Eylül 2025). ## Önerge metni Aşağıda belirtilen sorularımın Tarım ve Orman Bakanı İbrahim YUMAKLI tarafından Anayasa'nın 98"inci ve TBMM İçtüzüğünün 96'ıncı ve 99*uncu maddeleri uyarınca yazılı olarak cevaplandırılmasını arz ederim. Gülcan KA Z SAYYİĞİT Van Milletvekili Türkiye'de büyükbaş ve küçükbaş hayvan varlığının azalmasına ilişkin haberler kamuoyuna yansırken TÜİK verileri de bunu doğrulamaktadır. Hayvansal ürün ihtiyacının karşılanmasında önemli olan hayvancılığın gerektiği gibi desteklenmemesi sorunların büyümesine neden olmaktadır. Özellikle Kurban Bayramı yaklaşırken kesilmemesi gereken hayvanlar konusunda ciddi tedbirlere olan ihtiyaç ortadadır. Her ne kadar hayvan sayısının artırılması amacıyla gebe veya damızlık değeri taşıyan dişi hayvanların kesilmesi yasak olsa da bunun önüne geçilemediği şeklinde ciddi iddialar vardır. Çünkü sıkı takibi yapılmadığında . usulsüz veteriner hekim raporu ile kesim için onay alınabilmektedir. Öyle ki bazı yurttaşlar Kurban Bayramlarında usulsüz bir şekilde "damızlığını yitirmiş" şeklinde raporlar düzenlenerek kesilen hayvanlarla Mehmetçik Vakfı ile bazı dini cemaat ve vakıflara maddi kaynak sağlandığını da iddia etmektedir. Bu bağlamda; 1 — Türkiye büyükbaş ve küçükbaş hayvan varlığının toplam sayısı ne kadardır? Bunun son 10 yıldaki dağılımı nedir? 2 — Türkiye'de kesimi yapılan büyükbaş ve küçükbaş hayvan sayısının son 10 yıldaki dağılımı nedir? 3 — Türkiye'de gebe veya damızlık değeri taşıyan dişi hayvan sayısı kaçtır? Son 5 yılda bunlardan kesimi yapılan hayvan sayısı nedir? 4 — Türkiye damızlık değeri taşıyan dişi hayvanların varlığının artırılması amacıyla yapılan çalışmalar nelerdir? 5 — Yurt dışından özellikle et ihtiyacının karşılanması amacıyla ithal edilen büyükbaş ve küçük baş hayvan sayısının son 5 yıldaki dağılımı nedir? 6 — Kurban Bayramlarında düzenlenen "damızlığını yitirmiş" yönünde usulsüz belgelerle hayvanların kesildiği iddiası doğru mudur? www Tarih... 2 İZL LOZS 28938 7 — Kurban Bayramlarında usulsüz veteriner hekim raporlarıyla damızlık hayvanlar kesilerek Mehmetçik Vakfı ile dini cemaat ve vakıflara maddi kaynak sağlandığı iddiası doğru mudur? 8- "Damızlığını yitirmiş" şeklindeki usulsüz belgelerin dini cemaat ve vakıflara kâr sağlamak amacıyla düzenlendiği yönünde Bakanlığınıza ulaşan bir şikâyet bulunmakta mıdır? 9 — Gebe ve damızlık hayvanların kesilmesinin önüne geçilmesi amacıyla hangi tedbirler alınmaktadır? ## Bakanlığın cevabı Hayvancılıkta sürdürülebilirliğin sağlanması, geliştirilmesi, verimliliğin artırılması, üreticinin korunması, hayvansal ürün piyasalarında istikrarın sağlanarak tüketicinin yeterli ve sağlıklı gıdaya erişimi Bakanlığımızın öncelikleri arasında yer almaktadır. Bu çerçevede yetiştiricilere hayvansal üretim konularında destekleme ödemesi yapılmakta ve projeler uygulanmaktadır. 8760 sayılı 2024-2026 Yıllarında Yapılacak Hayvancılık Desteklemelerine İlişkin Cumhurbaşkanı Kararı kapsamında hayvansal üretim, su ürünleri üretimi, tarımsal araştırma ve geliştirmenin desteklenmesine ilişkin hususlar düzenlenmiştir. Hayvansal üretimde yeni destekleme programı temel hayvancılık ve ürün geliştirme destekleri olmak üzere iki gruba ayrılmaktadır. e Temel hayvancılık destekleri; büyükbaş hayvancılık, küçükbaş hayvancılık, atık, arıcılık ve ipek böceği faaliyetlerinin desteklenmesinden oluşmaktadır. Aile işletmeleri, genç ve kadın yetiştiriciler, birinci derece örgüt üyesi ile planlama bölgeleri gibi yönlendirici kriterleri sağlayan yetiştiricilere temel destek tutarına ilave destek verilecektir. Ayrıca suni tohumlama, soy kütüğü, yerli sperma, ari işletme, sürü yöneticisi (çoban) gibi verimlilik kriterlerine ilave destek sağlanmaktadır. " Ürün geliştirme destekleri; çiğ süt, besilik erkek sığır (karkas), tiftik üretimi desteklerini kapsamaktadır. Aile işletmeleri, genç ve kadın yetiştiriciler, birinci derece örgüt üyesi ile planlama bölgeleri gibi yönlendirici kriterleri sağlayan üreticilere temel destek tutarına ilave destek verilmektedir. Ayrıca ari işletme, kendi tankında soğutma, örgüt üzerinden pazarlama, karkas ağırlığı, kaliteli tiftik ve sözleşmeli üretim gibi verimlilik kriterlerine ilave destek verilmektedir. Yeni destekleme modeli ile ilk defa; e Oğlak ve kuzuya temel destek ödemesi, e Genç ve kadın yetiştiriciye ilave destek, " Aile işletmelerine temel destek oranında ilave destek, e Doğduğu aile işletmesinden kesime giden erkek sığırlara ilave destek, " Gezginci arıcılık yapanlara ilave destek ve " Birinci derece örgüt üyesi yetiştiricilere ilave destek verilmektedir. Ayrıca planlı üretim bölgelerinde uygun üretim yapanlara ilave destek ve her buzağıya temel destek ödemesi yapmak suretiyle üreten herkesin destek alması sağlanacaktır. Bakanlığımız hayvancılık ıslah politikaları gereği yüksek vasıflı damızlık hayvan temini ile verim artışı hedeflenmektedir. Bu amaçla verim esaslı destekleme modeli benimsenmekte ve bu hedefler doğrultusunda buzağı desteklemesi yanı sıra suni tohumlama, soy kütüğü faaliyetleri, dol kontrolü ve genomik damızlık değer tespiti gibi destekleme kalemleri uygulanmaktadır. 1. C. TARIM VE ORMAN BAKANLIĞI Strateji Geliştirme Başkanlığı Büyükbaş, küçükbaş ve toplam hayvan sayıları, kesimi yapılan büyükbaş ve küçükbaş hayvan sayıları, dış ticarete ilişkin veriler düzenli olarak Türkiye İstatistik Kurumu'nun (TÜİK) kurumsal internet sayfasında kamuoyunun bilgisine sunulmaktadır. Ülkemizde damızlık değeri taşıyan büyükbaş hayvan sayısı 9.787.858 baş, küçükbaş hayvan sayısı 23.000.000 baştır. Bakanlığımızca gebe ve/veya damızlık değeri taşıdığı tespit edilen hayvanların kesimine izin verilmemektedir. İbrahim YUMAKLI Bakan --- **Kaynak gösterme:** Gülcan Kaçmaz Sayyiğit (DEM Parti, Van). “Ülke genelinde büyükbaş ve küçükbaş hayvan sayısına ilişkin”. TBMM 28. Dönem yazılı soru önergesi 7/28933, 23 Mayıs 2025. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-28933-ulke-genelinde-buyukbas-ve-kucukbas-hayvan-sayisina-iliskin (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/ad8c5d3f-89c3-4993-ae8e-0197106b0ce1 Vekilpedia, TBMM’nin kamuya açık kayıtlarını derleyen bağımsız bir arşivdir; TBMM’nin resmî sitesi değildir ve yorum yapmaz.