# Toprak Mahsulleri Ofisinin 2025 yılı buğday alım fiyatına ve buğday üreticisinin desteklenmesine ilişkin - **Tür:** Yazılı soru önergesi (TBMM 28. Dönem) - **Esas no:** 7/28938 - **Veren:** Ahmet Baran Yazgan (CHP, Edirne) - **Muhatap:** Tarım ve Orman Bakanlığı (İbrahim Yumaklı) - **Veriliş tarihi:** 28 Mayıs 2025 - **Durum:** TBMM’nin kaydına göre süresi geçtikten sonra cevaplandı (verilişinden 96 gün sonra, 1 Eylül 2025) - **TBMM kaydı:** https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/ea684115-a34c-4490-b1ee-01971b031a4c - **Vekilpedia:** https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-28938-toprak-mahsulleri-ofisinin-2025-yili-bugday-alim-fiyatina-ve-bugday-ureticisinin-desteklen > Ahmet Baran Yazgan (CHP), 28 Mayıs 2025 tarihinde 7/28938 esas numaralı yazılı soru önergesi verdi; muhatap: Tarım ve Orman Bakanlığı. TBMM’nin kaydına göre süresi geçtikten sonra cevaplandı (verilişinden 96 gün sonra, 1 Eylül 2025). ## Önerge metni Aşağıdaki sorularımın Tarım ve Orman Bakanı Sayın İbrahim YUMAKLI tarafından yazılı olarak cevaplandırılmasını arz ve talep ederim. Toprak Mahsulleri Ofisi (TMO), 2024 yılında ekmeklik buğday ön başına 9 bin 250 TL, makarnalık buğday için 10 bin TL fiyat belirlemiştir. Arpa fiyatiişe'ton başına 7 bin 250 TL olarak açıklanmıştır. Destekleme primi ise buğday için ton başına 1750 TL ve arpa için 750 TL olarak duyurulmuştur. Çiftçinin maliyetini dahi karşılamaktan uzak bu rakamlar, 1 yıl içinde ancak ödenebilmiştir ve çiftçiyi üretimden uzaklaştırmaktadır. Ülkemizde buğday hasadı başlamıştır. Ancak Toprak Mahsulleri Ofisi'nin değerlendirmelerine göre verim kayıpları beklenmektedir. Yağışların yetersizliği ve don felaketi, üreticiyi daha da zor durumda bırakmıştır. Yüksek enflasyon ve Türk lirasının döviz karşısında değer kaybı, girdi maliyetlerinin de artmasına neden olmaktadır. Üreticiler, 20 liradan daha düşük açıklanacak olası alım fiyatının daha da zarara neden olacağını vurgulamaktadır. Bu bağlamda; 1. Buğdayda öngörülen rekoltede olası verim kaybı nedir? 2. 2018-2024 yılları arasında ekim alanları nasıl değişmiştir? 3. Buğday üretiminde girdi maliyetleri bakanlığınızca nasıl hesaplanmaktadır? 4. Mevcut şartlar göz önüne alındığında alım fiyatını neye göre belirleyeceksiniz? 5. Yağış azlığı, don ve kuraklık gibi etkilere karşı bakanlığınızın çalışmaları nelerdir? 6. Üretimin artırılması için ne gibi çalışmalar yapılmaktadır? 7. 2025 yılı için açıklanacak bedeller bu sene hemen ödenecek midir yoksa ödeme için geçen yıl olduğu gibi neredeyse bir sene beklenecek midir? 8. 1 sene vadeile ödenen destek bedelinin şu anki enflasyon oranları ile size göre ne kadarı kayıp olmuştur? 9. Buğday ithalatına neden ihtiyaç duyulmaktadır? ## Bakanlığın cevabı 2025 yılı bitkisel üretim 1. tahminine göre buğday rekoltesi 19.600.000 ton olarak açıklanmıştır. İl ve yıl bazında tarım alanlarına ilişkin veriler düzenli olarak TÜİK'in kurumsal internet sayfasında kamuoyunun bilgisine sunulmaktadır. Ülkemizde tarımsal üretimi artırmak, verim ve kaliteyi yükseltmek, sürdürülebilirliği sağlamak, kayıtlılığı artırmak ve çevreye duyarlı alternatif tarım tekniklerinin geliştirilmesini sağlamak amaçlarıyla, üreticilerimize tarımsal desteklemeler verilmekte, hibe programları uygulanmakta ve projeler yürütülmektedir. Değişen ulusal ve uluslararası koşullara göre destekleme programlarında yapılacak düzenlemeler, destekleme programlarının esasları ve araçları, bunların bütçe ödenek ihtiyaçları 5488 sayılı Tarım Kanunu'nun amir hükümleri çerçevesinde belirlenmekte ve destekleme uygulamaları Bakanlığımız tarafından yürütülmektedir. Bakanlığımız tarafından üreticilere; "e Bitkisel üretim, " Hayvansal üretim, "e Kırsal kalkınma, e Suürünleri üretimi ve e Tarımsal araştırma ve geliştirme (Ar-Ge) olmak üzere 5 ana başlık altında tarımsal destekler verilmektedir. 2025 yılında tarımsal desteklemeler için 135 milyar TL kaynak ayrılmıştır. Tarım politikalarının amaçları, ilkeleri ve öncelikleri doğrultusunda tarım sektörüyle ilgili politikaların planlanmasına yönelik 5488 sayılı Tarım Kanunu'nun 7'nci maddesinde değişikliğe gidilmiştir. Bahse konu kanuni düzenlemeye istinaden "Tarımsal Üretimin Planlanması Hakkında Yönetmelik" yayımlanarak yürürlüğe girmiştir. Yapılan düzenlemeyle ürünlerin arz ve talep miktarı dikkate alınarak tarım havzası veya işletme bazında ürün veya ürün gruplarının en uygun yerde üretilmesi sağlanacak, ilin ekolojisine uygun ve suyu merkeze alan bir anlayış çerçevesinde oluşturulacak bitkisel üretim deseninde stratejik ürünler önceliklendirilecektir. 8859 sayılı 2025-2027 Yıllarında Yapılacak Bitkisel Üretime Yönelik Desteklemeler ile Diğer Bazı Tarımsal Desteklemelere İlişkin Cumhurbaşkanı Kararı kapsamında bitkisel üretimde yeni destekleme modeline ilişkin hususlar düzenlenmiştir. Cumhurbaşkanı Kararı ile tarımsal üretimin ve gıda arz güvencesinin sürdürülebilirliğinin sağlanması, üretim planlamasına katkı sağlanması, verim ve kalitenin artırılması, tarımsal üretimde çevreci yaklaşımların benimsenmesi ve uygulanan politikaların etkinliğinin artırılması amaçlanmıştır. Bu kapsamda, ülke ihtiyacının yurt içi üretimle karşılanabilmesi için verim ve kalitenin artırılması, kayıtların güncel tutulması ile üretim sürecinde yaşanan maliyet artışları ve fiyat istikrarsızlıkları gibi olumsuz koşullardan üreticilerin korunması hedeflenmektedir. Yeni destekleme modeliyle; Strateji Geliştirme Başkanlığı e Bitkisel üretim destekleri ilk defa 3 yıllık olarak ve üretim döneminden önce açıklanmıştır. e Destek kalemlerinde sadeleştirmeye gidilerek, daha yönlendirici, etkin ve öngörülebilir hâle getirilmiştir. e Üretim planlaması kapsamındaki stratejik ürünlere ilave destek verilecektir. e Sukısıtı olan havzalarda münavebeye uygun üretime ilave destek sağlanacaktır. e Kamu kuruluşları tarafından ıslah edilen milli tohumla üretim yapan üreticilerimiz ilave destek alacaktır. e Destek tutarları girdi maliyetlerindeki değişikliklere göre her yıl güncellenecektir. e Çifiçilerimiz üretime karar vermeden önce, hangi havzada, hangi ürüne, ne kadar destek alacağını bilerek planlı şekilde faaliyete başlayabilecekler ve bu sayede plansız üretimin getirdiği birtakım olumsuzluklardan etkilenmeyecektir. Bitkisel üretimin desteklenmesi programıyla çiftçilere temel destek, planlı üretim desteği ve üretimi geliştirme destekleri verilecektir. Söz konusu karar kapsamında; Buğday üreticilerimize toplamda 317 TL temel destek, 317 TL ise planlı üretim desteği olmak üzere toplam 634 TL destek verilecektir. Çiftçi Kayıt Sistemine kayıtlı olan, planlama kapsamındaki ürünleri havzasında üreten tüm çifiçilere ve planlama kapsamı dışındaki diğer ürünleri üreten çiftçilerin tamamına temel destek ödenecektir. Böylece stratejik ürünlerin mazot maliyetinin 950'si ve gübre maliyetinin 9625'i karşılanacaktır. Planlama kapsamındaki ürünleri havzasında üreten çiftçilere temel desteğe ilave olarak planlı üretim desteği verilerek, mazot maliyetinin 90100"ü ve gübre maliyetinin Y050"si karşılanacaktır. Diğer taraftan su kısıtının olduğu ll ilin 52 ilçesinde ise planlama kapsamında az su tüketen arpa, buğday, yağlık ayçiçeği, aspir, fiğ, mercimek, nohut ve yem bezelyesi üreten çiftçilerimize gübre maliyetinin kalan 9650'lik kısmı da yer altı su kısıtı desteği olarak verilecektir. Böylece bu bölgelerde üretim planlamasına uygun ekim yapan üreticilerin mazot ve gübre maliyetinin 90100'ü desteklenecektir. Çiftçilerimize bitkisel üretim destekleri nakdi olarak ödenecektir. Yem bitkileri üretim planlaması kapsamına alınmış olup tüm havzalarda desteklenecektir. Süt havzası olarak belirlenen illerde yem bitkisi üreten çiftçilere ilave 9050 planlı üretim desteği ödenecektir. Verim ve kaliteyi artırmak için sertifikalı tohum kullanım, sertifikalı/standart fidan kullanım, organik tarım, iyi tarım uygulamaları, katı organik-organomineral gübre destekleri verilmeye devam edilecektir. Bakanlığımızca bitkisel üretim desteklemeleri çiftçilerimize saha kontrollerinin ardından üretimi takip eden takvim yılında 2026 yılı bütçesinden ödenecektir. Bakanlığımızca 2021 yılından itibaren ülke genelinde işlenmeyen ve nadasa bırakılan arazilerde gerek bitkisel üretimin artırılması gerekse kuraklığa dayanıklı çeşitlerin ekilişlerinin yaygınlaştırılmasına yönelik azami 9075 ayni desteğin sağlandığı "Tarım Arazilerinin Kullanımının Etkinleştirilmesi Projesi" yürütülmektedir. Proje kapsamında uygun münavebe planı ve ekim yöntemleri uygulayarak stratejik ürünlerin üretiminde kullanılması, iklim değişikliğini dikkate alarak uygun çeşitlerle hububat, baklagil ve yağlı tohumlu bitkilerin üretiminin geliştirilmesi sağlanmaktadır. Strateji Geliştirme Başkanlığı 2024 yılında, 2018 yılına göre; nadas alanı 8,6 milyon dekar daralarak 26,5 milyon dekar, tarla bitkileri ekim alanı 11,7 milyon dekar artışla 167,9 milyon dekar, toplam tarım alanı ise 8,2 milyon dekar artışla 240 milyon dekar olarak gerçekleşmiştir. İklim değişikliği kaynaklı risklerin etkilerini en aza indirmek için TARSİM kapsamında yer alan "Köy Bazlı Verim Sigortası" ile kuru tarım alanlarında yetiştirilen buğday, arpa, çavdar, yulaf, tritikale, nohut, kırmızı mercimek, yeşil mercimek ve yağlık ayçiçeği ürünlerinde kuraklık, don, sıcak rüzgar, sıcak hava dalgası, aşırı nem ve aşırı yağış risklerinden kaynaklı verim azalışları teminat altına alınmaktadır. Köy Bazlı Verim Sigortası kapsamında poliçede yazılı primin 9070'i Devlet tarafından karşılanmaktadır. Gelir Koruma Sigortası branşında; ekimi yapılacak buğday ve arpa ürünlerinde; kuraklık, don, sıcak rüzgar, sıcak hava dalgası, aşırı nem, aşırı yağış, dolu, rüzgâr, fırtına, hortum, yangın, heyelan, deprem, sel ve su baskını, yabani hayvan nedenlerinden kaynaklı verim değişimi ve hasat sonrası oluşan ürün fiyatının beklenen fiyattan farklı olması nedenlerine bağlı gelir kaybı riski teminat altına alınır. Gelir Koruma Sigortası yaptıran üreticilerimize, Devlet tarafından W 60 oranında prim desteği sağlanmaktadır. Üreticilerin tarımsal üretime yönelik kredi/finansman ihtiyaçlarının uygun koşullarda karşılanması amacıyla, 8038 ve 8039 sayılı Cumhurbaşkanı Kararları kapsamında 01.01.2024- 31.12.2026 tarihleri arasında Ziraat Katılım Bankası A.Ş. ile T.C. Ziraat Bankası A.Ş. ve Tarım Kredi Kooperatiflerinden 28 farklı konuda 9025-9100 aralığında Hazine faiz/kâr payı destekli yatırım ve işletme kredi/finansmanı kullanımı yapılabilmektedir. Üreticilerimiz temel bitkisel ve temel hayvansal üretim konularında 300.000 TI.*ye kadar sıfır faizli, 300.000 TL"nin üzerindeki kredilerde ise 10 milyon TL?ye kadar 9050-96100 aralığında faiz/kar payı destekli kredi/finansman kullanabilmektedir. 2025 yılı Toprak Mahsulleri Ofisi (TMO) hububat alım fiyatları 3 Haziran'da ekmeklik buğday için 13.500 TL#on, makarnalık buğday için 13.500 TL/ton, arpa için 11.000 TL/#fton açıklanmıştır. 2025 yılı hububat alım fiyatları; Bakanlığımız ilgili birimleri, akademisyenler ve ilgili sivil toplum kuruluşlarının görüşleri de alınarak; gerçek maliyetler, üretimin sürdürülebilirliği, iç ve dış piyasa fiyatları ile tüketici fiyatları, ülkemiz ortalama verimleri ve maliyet unsurlarının tamamı dikkate alınarak belirlenmiştir. TMO alım fiyatı piyasa fiyatlarının belirli bir düzeyin altına düşmesini önlemek için belirlenen referans fiyat olup üreticilerin bu fiyatların altında ürün satmasının önüne geçilmesi amaçlanmaktadır. Üretici hububat bedelleri alım tarihinden itibaren 30 gün içinde ödenmektedir. Ülkemiz tarafından buğdayda sanayinin ihtiyaç duyduğu hammaddenin temin edilmesi amacıyla ithalat yapılarak un ve makarna irmik vb. olmak üzere Dâhilde İşleme Rejimi uygulaması kapsamında katma değer sağlanarak ihraç edilmektedir. İbrahim YUMAKLI Bakan --- **Kaynak gösterme:** Ahmet Baran Yazgan (CHP, Edirne). “Toprak Mahsulleri Ofisinin 2025 yılı buğday alım fiyatına ve buğday üreticisinin desteklenmesine ilişkin”. TBMM 28. Dönem yazılı soru önergesi 7/28938, 28 Mayıs 2025. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-28938-toprak-mahsulleri-ofisinin-2025-yili-bugday-alim-fiyatina-ve-bugday-ureticisinin-desteklen (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/ea684115-a34c-4490-b1ee-01971b031a4c Vekilpedia, TBMM’nin kamuya açık kayıtlarını derleyen bağımsız bir arşivdir; TBMM’nin resmî sitesi değildir ve yorum yapmaz.